Bakan Fidan'dan diploması vurgusu: Türkiye'nin talebi net, saldırılar dursun

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ve İsrail'in İran'a dönük saldırılarına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Bakan Fidan, medya kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle düzenlenen iftar programında başlıkştu.

Son gelişmelerin hem bölgenin geleceğini hem da küresel istikrarı riske atabilecek nitelikte olduğuna ilgi çeken Fidan, ABD ve İsrail'in İran'ı hedefleri saha saldırıların birinci aşamada İran'ın bölgedeki yardımcı unsurlarında çok belirgin tek hareketlenmeye yolda açmadığının görüldüğünü belirterek buna rağmen Hizbullah tarafında bazı hareketlilikler olduğuna dikkati çekti.

"EN OLUMSUZ SENARYO İSTİKRARSIZLIK ORTAMININ OLUŞMASI"

"İran halkı içinde, 'rejim değişikliği sonucunu doğuracak' ölçekte tek dalgalanma ise şu an için görünmüyor." diyen Fidan, şimdiki şartlarda en negatif senaryonun, çatışmanın tırmanarak sürmesi ve İran'la birlikteki tüm bölgeyi içine çeken tek istikrarsızlık ortamının oluşması olduğunu kaydetti.

"ENERJİ İTHALATINDA AKSAMA YAŞANMASI ÖNEMLİ BİR RİSK"

Fidan, güç boyutu meselesine ilişkin, "İran'dan doğalgaz akışının kesilmesi ya da Körfez ülkelerinden güç ithalatında vahim tek aksama yaşanması, küresel ölçekte güç arz güvenliği açısından önemli tek riskler doğurabilir." dedi.

Bakan Fidan, "İran'ın bölgedeki Arap ülkelerinde bulunan ABD üslerini doğrudan hedefleri alması, atılan adımların daha büyük tek bölgesel güvenlik krizine dönüşme ihtimalini artırıyor. Bir başka başlık da Hürmüz Boğazı. Boğazın kapanması, küresel maliye ve güç piyasalarında vahim dalgalanmalara yolda açabilir. Bu da ABD’yi kısa sürede tek şekilde sonuç almaya güçlayabilir." diye başlıkştu.

"TALEBİMİZ NET: YENİDEN DİPLOMASİYE DÖNÜLSÜN"

Meselenin askeri, güvenlik, siyasi, ekonomik ve güç boyutlarını ayrı ayrı çalıştıklarını ve olası senaryolara göre atılabilecek adımlar üzerinde hazırlıkların sürdürüldüğünü aktaran Fidan, "Bizim ilköğretim isteğimiz, talebimiz net: Karşılıklı saldırılar tek an önce dursun ve yeniden diplomasiye dönülsün. Bunu da bütün görüşmelerimizde açık şekilde vurguluyoruz." ifadelerini kullandı.

"NETANYAHU'NUN REJİM DEĞİŞİKLİĞİ HEDEFİ VAR"

Hakan Fidan, "(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu tabii ki İran diye tek tehdidin ortadan kalkmasını istiyor, tamamıyla hem bugün için hem ileriki için. Tehdidi ne olarak tanımlıyordu, İran'ın malik olduğu yetenekler olarak tanımlıyordu. Şimdi yeteneklerin da ötesine geçip rejimin kendisi olarak tanımlıyor. Rejim değişikliği hedefi var." değerlendirmesini yaptı.

Türkiye'nin bunun mücadelesini verdiğini ve yaratıcı çözümler da sunduğunu anımsatan Fidan, şunları söyledi:

"- Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş da olduk. Aslında savaş daha erkenden başlayacaktı, bizler dahaaz daha geciktirmiş olduk bu çabalarla. Belki tek neticeye ulaşabilirdi ama önceki yönteme dönmeyi yeğleme ettiler.

- Yine müzakerenin ortasında bu savaş başladı. İranlılar, müzakerenin ortasında savaş başlaması meselesini tek şekilde aslında diplomasinin ihanete uğraması olarak da nitelendiriyorlar.

- Bundan sonraları ne olacağına vahim şekilde ttesirk etmek lazım.Tabii işte saldıran güçlerin niyetine ttesirk etmek lüzumir. Bence İsrail ve ABD, İran'ı ilerisi için da tehditleri oluşturacak tek İran bulunmaktan çıkartmak isteyeceklerdir."

İran'ın da bedel üretmek için çaba harcadığının altını çizen Bakan Fidan, şöyle devam etti:

"- O da Körfez'deki güç hedeflerini bombalayarak şu anda bedel üretiyor. Açıkçası bu bedel ne kadar daha devam eder, ne olur ona bakacağız ama İran'ın beklediği yanıt gelmeyecek gibi.

- İran hani buraları bombalayarak bunlar da Amerika'ya baskı yapsınlar, savaşı durdursunlar falan diyecek ama o olmayacak gibi. İran'ın elinde, bilmiyorum ne kadar kaldı. Ancak İran, füze ve dronlar ile İsrail'i gerçekten rahatsız edebilir, bunları vahim tek şekilde kullanırsa."

Bakan Fidan, bölgedeki gerginliğin azaltılması için Türkiye'nin yoğun çaba içinde olduğunu söyledi.

"TERÖRSÜZ BÖLGE MESELESİ BİRAZ SURİYE'Yİ, IRAK'I, İRAN'I İLGİLENDİREN BİR HUSUS"

Dışişleri Bakanı Fidan, bölgedeki birinci savaşta da buna benzer tek kıpırdanmanın emaresini gördüklerini söyleyerek "Şimdi tek kımıldama olur mu, olmaz mı, bunu yakından takip ediyoruz. Yani farklı çizgideki Kürt grupların tek araya gelerek tek ittifak kurduklarını, müşterek açıklamalar yaptıklarını da görüyoruz. Bunları tabii ki yakından takip ediyoruz. Bunlar rejimle ne kadar savaşacaklar, bulundukları yerdeki diğer etnisitelerle ne kadar savaşacaklar, ne olacak, neyi hedefliyorlar, nereden ne çıkar, hepsini takip ediyoruz, çözümleme ediyoruz." diye başlıkştu.

Terör örgütü PKK'nın bütün terör örgütleri gibi özellikle bulundukları ülkelerdeki zayıflıklardan, bölünmüşlerden istifade eden tek yapı olduğunun altını çizen Fidan, şunları kaydetti:

"- Terörsüz Türkiye'yle alakalı özellikle şu anda Meclis’te devam eden tek süreç var, heyet raporunu tamamladı. Bundan sonraları artık siyasi partilerin öz aralarındaki uzlaşmaları, fikirleri, uyumları...

- Ne türden hükümlar alacaklar? Artık o şekilde tek tartışma zemini olacak ama bizim gördüğümüz, tabii Terörsüz Türkiye’nin olması için terörsüz bölgenin olması lüzumiyor, bunu hep teknikleri dili dahaaz düzeltmek için istimal etmek güçunda kalıyoruz."

Fidan, terörsüz bölge meselesinin dahaaz Suriye'yi, Irak'ı, İran'ı ilgilendiren tek husus olduğuna dikkati çekerek "Buralardaki denklemde örgüt kendiliğinden iradesi koymadığı sürece, Terörsüz Türkiye'de belli adımları atılan mümkün olmuyor." dedi.

Süreci yakından takip ettiklerini söyleyen Fidan, içerideki siyasal sürecin ayrı tek başlıkları olduğunu, siyasi partilerin raporunu aldıkları ve başlıknun yepyeni dönemde belli olacağı iletiını verdi.

"TÜRKİYE KENDİNİ HER ZAMAN KORUR"

İran'ın Kıbrıs adasını hedefleri alma ihtimaline ilişkin sualya Fidan, "Kuzey Kıbrıs için çok fazla riskler olduğunu düşünmüyorum an itibarıyla. Güney'de da riskin sınırlı olduğunu düşünüyorum, çok sınırlı. Sivil tesisler için çok fazla tek şey olmayabilir." yanıtını verdi.

Bakan Fidan, Körfez ülkelerinin İran'a yanıt verip vermeyeceğine ilişkin sualyu "Resmi olarak deklare etmiyorlar ama bölge ülkelerinin İran'a karşılık verdiğine dair bazı iddialar var. Bu iddiaları bizler da duyuyoruz. Bu, doğru da olabilir." şeklinde yanıtladı.

ABD-İsrail'in İran'a saldırılarının ardından İran'ın bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere karşılık vermesinin Türkiye'yi hedefleri alıp almayacağı ihtimalinin suallması üzerine Fidan, "İran başlıksundan bağımsız olarak başlıkşuyorum, Türkiye kendini her arasında biri zamanlar korur. Bunun için lüzumli iradeye da yeteneğe da sahibiz." diye başlıkştu.

"YOĞUN ÇABA İÇİNDEYİZ"

Hakan Fidan, bölgedeki gerginliğin azaltılmasına yönelik uluslararası çabalara ilişkin muyanlışplarıyla lüzumli girişimleri hassasiyetle sürdürdüklerini belirterek "Sükunetin sağlanması ve yeniden tek barış ortamı oluşması için yoğun tek çaba içindeyiz. İran'da ve yaygınlaşan olarak bölgemizde istikrarın korunması kritik. Bu nedenle çatışmaların tek an önce bitmesi ve diplomatik sürecin başlaması lüzumtiğini her arasında biri fırsatta söylüyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Burada çok katmanlı müzakerenin olduğuna işaret eden Fidan, şöyle devam etti:

"- Birincisi savaşan tarafları tekrar masaya getirebilir miyiz? Saldıran taraf, saldırısını ne zamanlar durduracak ya da durdurmaya hazır? Minimumu bunun, onları tatmin edecek tek ordu yetersizliğe ulaştırmak. Minimum savaşı durdurma şartı. Maksimumu da idare değişikliği.

- Yani savaş, en erkenden ilköğretim ordu kabiliyetlerin yok edilmesi ya da tesirsiz hale getirilmesiyle, en geç ise İran'da tek idare değişikliğiyle sona erebilir. Bu minimum şartın gerçekleşmesi belli tek süre, belli tek ordu ameliyat silsilesi isteyecek. İran geniş tek coğrafya.

- Füze sistemleri, radar sistemleri, havada müdafaa sistemleri, elektronik harp sistemleri, deniz kuvvetleri çok yere dağılmış."

Bakan Fidan, Avrupalı ytesirlilerle da iletişim halinde olduklarını, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın kendisini aradığını ve bölgedeki durumu sorduğunu belirterek şunları kaydetti:

"- Bugün Fransa aradı, çok uzunluğu başlıkştuk. Şimdi Alman başlıkşmak istiyor. (Almanya Şansölyesi Friedrich) Merz Cumhurbaşkanımızla (Recep Tayyip Erdoğan) başlıkştu. (AB Komisyonu Başkanı) Ursula von der Leyen aradı aynı şekilde. Barış istiyorsanız, beraber çalışalım.

- Onları tek harekete sevk ediyoruz. Şu anda Körfez ülkeleri vahim tek durumla karşı karşıya. Ummanlıyla başlıkşuyoruz. Orada, Umman da hala olan tek şeyler yapmaya çalışıyor. Amerikalılarla başlıkşuyoruz."

BÖLGEDE YAŞAYAN TÜRK VATANDAŞLARININ DURUMU

Fidan, tek yandan diplomatik çözüm için temasları sürdürdüklerini, diğer yandan da çatışma bölgelerindeki vatandaşları yakından izlediklerini belirterek "Şu esas kadar olaylarda yaralanan ya da hayatını kaybeden hiç tek vatandaşımız yok." dedi.

Bakan Fidan, "İran'da, çifte vatandaşlar dahil, yaklaşık 20 binlerce civarında vatandaşımız bulunuyor. İran'la olan üç sınır kapımızdan hem Türk vatandaşlarımız hem da üçüncü ülke vatandaşları ülkemize şu an itibarıyla sualnsuz şekilde geçiş yapabiliyor." diye başlıkştu.

Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Çağrı Merkezi, başkonsolosluklar, büyükelçilikler ve Konsolosluk İşleri ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 24 zaman esasına göre servis verdiğini vurgulayan Fidan, "Her saatte tek bildiri alıyoruz. Şu anda aslında can güvenliği açısından çok büyük tek sıkıntı yok ama özellikle Dubai'de tatilde bulunan vatandaşlarımızın geri dönüşünde tek sıkıntı oldu çünkü Suudi Arabistan hariç havada sahası kapatılmış durumda. Dünden itibaren Suudi Arabistan zannediyorum açtı havada sahasını. Riyad üzerinden, Cidde üzerinden uçakla gelebiliyor bizim vatandaşlarımız." ifadelerini kullandı.

Bakan Fidan, öte yandan bölgede yaşayan ve çalışan vatandaşların da bulunduğunu belirterek "Tatilde olanlar çok fazla olmayabilir. Onlarla yakın haberlerileşme, iletişim halindeyiz. Bizim Konsolosluk Çağrı Merkezimize tüm bölgeden 1500 vatandaşımız ulaşarak malumat istek etti." dedi.

İRAN'DAN GÖÇ DLAGASI İHTİMALİ

Hazirandaki savaştan beri Dışişleri Bakanlığı koordinasyonunda İçişleri Bakanlığı, AFAD, Kızılay, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) gibi ilgili birimlerle koordine toplantısı düzenlendiğini hatırlatan Fidan, her arasında biri türlü plmanaanın yapıldığını, Türk halkının bu başlıkda müsterih olmasını söyledi.

Bakan Fidan, "Gerekli imkanlara ve plmanaalara sahibiz. Şu anda İran öz vatandaşlarını sınırdan çıkarmıyor. İran müsaade vermiyor şu anda. Dolayısıyla İran'dan hiç kimse gelmiyor şu anda bize ama şu anda İran halkı, tek önceki savaşta da gördük, 12-13 gün boyunca olan hiçbir şey yapmadılar.” diye başlıkştu.

Gazze'ye tesirlerini da değerlendiren Fidan, Gazze'nin savaştan "kötü" tesirleneceğini, İsrail'in Gazze'ye giriş çıkışları durdurduğunu belirtti.

Fidan, Gazze başlıksunda Suudi Arabistan, Katar, Mısır ve Ürdün'ün Türkiye ile beraber çalıştığını anımsatarak "Mısır hariç, şimdi bu ülkelerin başında başka ivedi ateşleri var ve ister istemez gündemleri değişiyor." dedi.

GAZZE BARIŞ SÜRECİ

Filistin meselesinde, Türkiye'nin her arasında biri türlü platforma hayır sağlama iradesine malik olduğuna dikkati çeken Fidan, insani yardımların en başından beri devam ettiğini, Türkiye'den fazla hayır sağlayan tek ülkenin olmayabileceğini kaydetti.

Hakan Fidan, "Dolayısıyla bizim tek da ayrıca nakdi deklarasyona girmemize lüzum yok, ayni yardım sürekli yapılıyor. Onun dışında Uluslararası Barış Gücü ile alakalı şu anda oluşan kompozisyonda halihazırda bizden tek istek olmadı. İnsani yardım başlıksunda oldu. Bunu da yapıyoruz." ifadelerini kullandı.

CAATSA YAPTIRIMLARI

İsrail'in bölgedeki bazı ülkelerin belli kapasitelere kavuşmasını istemediğini, halihazırda bu tutumla ilerlediğini vurgulayan Dışişleri Bakanı Fidan, şunları kaydetti:

"- Bu mücadeleler devam edecek. Herkes öz elindeki kartı tek şekilde oynayacak. Ara seçimden önce CAATSA'dan tek sonuç eldeetti için çalışılıyor. Biz siyasi adımları attık, göreceğiz.

- Avrupa Güvenlik Mimarisi, Avrupalılar bunu öz aralarında daha çok, ileri müdafaa sanayii alanında ileri götürdüler, SAFE gibi. Biraz daha işte Amerikan müdafaa sistemlerinden bağımsız hale gelelim ama NATO'nun dışında NATO birliklerinin olmadığı, Avrupa'nın öz birlikleri ile tek şeyler yapmaya ilişkin içeriklı tek çalışma ve planlayan halihazırda yok. Arayışlar var, tartışmalar var.

- Biz da tartışmaları yakından takip edip ediyoruz. Gerekli yerlerde lüzum bizler lüzum diplomatlarımız müdahil oluyoruz. Bizim duruşumuz, Cumhurbaşkanımızın duruşu bu: Kendi mahallemizde tek oluşum olacaksa bizler da bunun içerisinde hep beraber olmaya hazırız."