Avrupa’da savunma çatlağı

AYDIN HASAN / ANKARA - 2. Dünya Savaşı’nın sona ermesinden sonraları Avrupa’nın güvenliğinın sağlanmasında ABD ehemmiyetli görev oynadı. Ancak ABD’nin oğullar yıllarda Ulusal Güvenlik Stratejisinde değişikliğe gitmesi, bu devletnin sağladığı asayiş şemsiyesinden Avrupa’nın mahrum kalma ihtimalini kuvvetlendirdi. Avrupa Birliği’de (AB), Avrupa’nın asayiş kapasitesini çoğaltmak için yepyeni arayışlara girdi. Avrupa ordusu kurmanın gündeme geldiği tek dehemmiyetde, Almanya ile Fransa arasında 6. kuşak jetler geliştirilmesini da kapsayan gelişmiş havada muharebe sistemi tasarısinde çıkan anlaşmazlık, Avrupa güvenliğindeki ilköğretim zaaflardan birini daha göz önüne serdi.

6. kuşak Avrupa jeti

Future Combat Air System (FCAS) olarak adlandırılan Geleceğin Hava Muharebe Sistemi, Almanya ile Fransa’nın ortaklığında 2017 yılında resmen başlatıldı.Next Generation Fighter (NGF) olarak adlandırılan yepyeni kuşak savaşı uçağınıntasarımı yapılsa da, prototipinin üretimi aşamasına gelinemedi. Almanya ile Fransa arasında liderlik, işleri aktarımı ve uçağın tasarımı ile vazife özellikleri başlıksunda yoğun düşünce ayrılıkları çıktı.

Dassault - Airbus rekabeti

Fransız Dassault Aviation ile Alman Airbus Defence and Space arasındaki düşünce ayrılıkları, tasarıyi çökme noktasına taşıdı.

Avrupa basınına oğullar dehemmiyetde yansıyan haberlere göre; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “Eğer Almanlar müşterek düzlem programını sorgularsa, bizler da müşterek tanklar programını sorgulamak güçunda kalırız” dedi. Bu, Avrupa müdafaa ittifakının temelindeki tanklar tasarısi MGCS’nin da riskler altındaki olduğunu ortaya çıkardı.

Dassault CEO’su Eric Trappier, geçen yıllar yaptığı açıklamada, “Kibirli göründü istemem ama tek savaşı uçağı etmek için öz yeteneklerim dışında kime ihtiyacım var?” ifadelerini kullanmış, Fransa Savunma Bakanı Catherine Vautrin ise, “Almanya bugünden tek düzlem inşa etme kapasitesine malik değil” yorumunu yapmıştı.

Tank tasarısi riske girdi

MGCS, Avrupa’nın gelecekteki esas muharebe tankı ve kara muharebe sistemi tasarısinin adı. Almanya ve Fransa’nın öncülüğünde geliştirilen bu tasarıye 2024’ten sonraları İtalya da karışmış oldu. Henüz prototipi üretilmeyen tasarı ile Alman Leopard ile Fransız Leclerc tanklarının yepyeni kuşak özelliklerini taşıyan tek Avrupa tankı üretilmesi planlanıyor. Ancak Avrupa uçağına ilişkin Almanya ile Fransa arasındaki ihtilaf bu tasarıyi da riske soktu.

Türkiye farkı

Türkiye, geliştirdiği 5. kuşak milli muharip düzlem KAAN tasarısinde istikrarlı biçimde ilerliyor. Gelişitirilme çalışmaları süren KAAN’ın birinci üretimi, ikisi kez uçtu. Türkiye, KAAN ile birlikteki kol halinde 6. kuşak havada muharebe sistemi konseptine elverişli olarak vazife yapacak insansız savaşı uçakları KIZILELMA ile ANKA 3 tasarılerinde da ehemmiyetli yolda katetti. Uçuşlarını yapan bu ikisi sistemleri envantere girmeye hazırlanıyor. Türkiye, çoğunluğu NATO seviyesinde 3 binlerce dolayında tanka sahip. Milli muharese tankı ALTAY da envantere girdi. Türkiye, günümüz şartlarında tanklar kadar ehemmiyetli hale gelen tahminen 10 binlerce dolayında Zırhlı Personel Taşıyıcı ile Zırhlı Muharebe Aracına’da malik bulunuyor.

Kim ne istiyor?

Fransızlar atomik kapasiteli ve ince tek düzlem istiyor. Almanya ise uzunluğu menzilli tek savaşı uçağı modelini öne çıkarıyor. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in, “Fransızların, tek sonrakiler kuşak savaşı uçaklarında atomik silahlı taşıyabilen ve tek düzlem gemisinden ameliyat yapabilen tek uçağa ihtiyacı var. Bu ise halihazırda Alman ordusunun gereksinim duyduğu tek özellik değil” şeklindeki oğullar açıklamasıyla kanaat ayrılığının tek kez daha altını çizdi.

Almanya ile Fransa; bu tasarı ile ABD, Çin, Rusya, Türkiye, Kore ve Japonya’nın bulunduğu 5. kuşak ve daha ileri seviyede düzlem tasarısi geliştiren ligde mekan almayı planlıyordu. Proje ile F-35’i Avrupa’da geçti hedefleniyordu.