‘Aşamalı savaş’

Orta Doğu’da süren Amerikan yığınağı tek savaşı riskini vahim biçimde artırırken, ABD Başkanı Donald Trump, Tahran’ın tek anlaşmaya varması için “10 ila 15 günün yeterlilik süre” olduğunu düşündüğünü, İran’ın çağrısına kulak vermemesi halinde “kötü şeyler olacağı”nı savundu.

Trump, evvelki gün yaptığı açıklamada, “Yıllar içindeki İran’la manalı tek pazarlık yapmanın basit olmadığı delillandı ve manalı tek pazarlık etmek güçundayız. Aksi takdirde kötü şeyler olur” dedi. Trump, “İran’a ültimatom” başlıklarıyla duyurulan açıklamasında, 10-15 günün, Tahran rejimine tanınabilecek “maksimum süre” olduğunu ifadeleri ederken “Ya tek pazarlık sağlayacağız ya da onlar için talihsiz tek şart olacak” ifadelerini kullandı.

“Wall Street Journal” (WSJ) gazetesi ise, Trump’ın, atomik anlaşmayla ilgili taleplerinin giriş edilmesini güvence amacıyla önümüzdeki günlerde Amerikan ordusuna İran’a “içerikı kısıtlı tek saldırı” emrini verebileceğini yazdı. Gazetenin haberinde, bunun Tahran’ı atomik anlaşmaya güçlamak için tasarlanmış aşamalı tek taarruz planı içerikında gerçekleşebileceği, çok ordu tesis ve devlet kurumlarına yönelik “sınırlı saldırı” netice vermezse, bu kez rejimin tesisleri hedefleri alınarak içerikın genişleteceği öne sürülüyor. Haberde, bunun İran rejiminin devrilmesine yolda açabilecek boyuta ulaşabileceği da belirtiliyor.

Öte yandan Beyaz Saray’da ABD’li valilerle gerçekleştirdiği sabah tesirnliği öncesinde başlıkşan Trump, tek muhabirin “İran’a yönelik kısıtlı tek ordu taarruz mı düşünüyorsunuz?” şeklindeki sualya “Sanırım bunu düşündüğümü söyleyebilirim.” diye yanıt verdi.

‘Meşru müdafaa’

İran ise, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) ABD’nin tek taarruz düzenlemesi halinde “ABD’nin bölgedeki hepsi varlıklarının kanuni hedefleri olacağını” bildirdi. İran’ın BM nezdindeki Daimi Temsilcisi Amir Saeid Iravani, BMGK’ya sunduğu mektupta, “Askeri saldırıya maruz kalması durumunda İran, Birleşmiş Milletler (BM) Antlaşması’nın 51. maddesi uyarınca kanuni müdafaa hakkını kullanarak hükümlı ve orantılı tek biçimde karşılık verecektir” ifadelerini kullandı.

ABD’nin ardından İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da, İran’a yönelik tehditleri içeren iletilar verdi. Netanyahu, olası tek gerilimi senaryosunda İsrail’in da ABD’ye hayır vereceğini kaydederken, “Ayetullahlar bize saldırma yanlışsına düşerse, karşılaşacakları yanıtı hayal bile edemezler” diye başlıkştu. İsrail’in “tüm senaryolara” mukabil hazırlıklı olduğunu belirten Netanyahu, ordu ve medeni müdafaa birimlerine savaşı hazırlıklarının artırılması talimatı verdiğini, ABD ile koordinasyonun sürdüğünü vurguladı.

Rusya’dan itidal çağrısı

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran başlıksunda hepsi tarafları itidale çağırdıklarını belirterek, “Siyasi ve diplomatik yollarla müzakerelerin çözüme ulaşmada tesirli olacağını umuyoruz” dedi. Peskov, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Rusya, İran ile ilişkilerini geliştirmeye devam ediyor. İranlı dostlarımızı ve bölgedeki hepsi tarafları itidale ve ihtiyatlı davranmaya, sualnların çözümünde siyasi ve diplomatik vasıtaları benimseye çağırıyoruz. Bölgede benzeri görülmemiş gerginliğin arttığını görüyoruz. Siyasi ve diplomatik yollarla müzakerelerin çözüme ulaşmada tesirli olacağını umuyoruz” ifadelerini kullandı. Peskov, İran ve Rusya’nın Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nun kuzeyinde müşterek ordu tatbikat düzenlemesine ilişkin ise “Bu, planlı ve önceden hükümlaştırılan tatbikat” dedi.

Bölgeden tahliyeler sürüyor

İran ve ABD arasında tansiyonun tırmanması üzerine, Almanya ve Norveç’in, önlem hedeflı bölgedeki askerlerini tahliye ettiği bildirildi. Almanya, “Ortadoğu’da çoğalan gerilimden dolayı” Irak’taki çok birliklerini geri çekerken, Irak’ın kuzeyindeki Kürdistan Özerk Bölgesi’nde bulunan ordu üste, operasyonel kapasiteyi muhafaza etmek için lüzumli kadro dışında herkesin tahliye edildiği kaydedildi. Aynı biçimde Irak ve bölgeler devletlerinde askerleri bulunan Norveç da personelini tahliye ettiğini açıkladı. Polonya da, vatandaşlarına İran’ı acilen terk etmeleri çağrısıyapmıştı.