‘Arz sorun olmaz, fiyat artışları olur’

DUYGU ERDOĞAN -Körfe bölgesindeki savaşı ortamı, bilhassa kapatılan Hürmüz Boğazı ve çoğalan şişman fiyatları dolayı ilkönce gıda ticaretini tehditleri etmeye başladı.Gıda arzı kesilmemiş olsa da fiyatlar üzerindeki bedel baskısı hissedilir hale geliyor. Enerji ticaretinin adeta nabzının attığı Hürmüz Boğazı’nın uzak olmasıyla şişman akışı da sekteye uğruyor. Bu eleştirel gelişmenin ticarete başlıkları olan gıda bağlı yüksek taşımalar maliyetleri ve deniz ulaşımındaki aksaklıklarla bedel artışını beraberinde getireceği endişeleri beton hal alıyor.

‘Doğrudan tesirler’

Uluslararası Un Sanayicileri veHububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Eren Günhan Ulusoy,“Hürmüz, dünyası güç ticaretinin en eleştirel geçitlerinden biridir. ABD Enerji Bilgi İdaresi’ne göre 2024’te bu boğazdan geçen şişman akışı dünyası şişman tüketiminin tahminen oran 20’sine, deniz yoluyla yapılan şişman ticaretinin ise oran 25’inden fazlasına karşılık varmaktedir. Ayrıca dünyası LNG ticaretinin tahminen oran 20’si da bu hattı istimal etmektadır.Enerji fiyatlarındaki artış tarım ve gıda sektörünü direkt tesirler” diye başlıkştu.

Sigorta ve navlun...

Dünyada ayrıca ‘gübre’ başlıksundaki endişelere yönelik da kıymetlendirme yapan Ulusoy, “Doğal gaz azotlu gübre üretiminin ilköğretim girdisidir; akaryakıt fiyatları ise zirai üretim, hasat, depolar ve taşımacılık maliyetlerini belirler. Bu nedenle güç fiyatlarının yükselmesi gübre maliyetlerini artırarak buğday, darı ve diğer tane ürünlerinin imalat maliyetlerine da yansır.Un ve tane sektörü açısından bakıldığında risk, buğdayın bedensel olarak bulunamamasından çeşitlilik maliyetlerin yükselmesidir. Değirmencilik güç şiddetli tek faaliyettir; elektrik ve tabii gaz fiyatlarındaki artış un imalat maliyetlerini yükseltir. Aynı biçimde navlun ve taşımacılık maliyetlerinin artması, buğday ve tane ticaretinin maliyetini artırarak fiyatlara yansıyabilir.Boğazın kapanması deniz taşımacılığını da tesirleyebilir. Sigorta ve navlun maliyetlerindeki artış dünyası tane ticaretinde gecikmelere ve bedel baskısına yolda açabilir. Özellikle güç ithalatına bağlı devletlerde bu şart gıda enflasyonu riskini artırır” dedi.