4 hafta önce
9
Yüksek Mahkeme, dün Başkan Donald Trump tarafından yürürlüğe başlıklan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA) başkana tarife koyma ytesirsi vermediğine hükmetti.
Mahkemenin vaat başlıksu tarifelere dair 3'e mukabil 6 oyla aldığı hükümda, gümrük vergisi koyma ytesirsinin Kongre'ye ait olduğu vurgulandı. Trump, geçen yıllar IEEPA içerikında ABD'nin neredeyseymiş hepsi ticaretleri ortaklarına "karşılıklı" gümrük vergileri uygulamış, Çin, Kanada ve Meksika'ya da fentanil akışını lüzumçe göstererek tarifeler getirmişti.
Hükümetin IEEPA'yı "Başkana tekbaşına taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri başvuru ve bunları istediği gibi değiştirme" ytesirsi veren tek kanun olarak yorumladığı belirtilen adliye hükümında, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir başkanın bu büyüklük ve içerikdaki tarifeler tek yana, hiç tek gümrük vergisi icra etmek için dahi bu yasayı kullanmadığına ilgi çekildi.
Kararda, yasada mekan saha "ithalatı düzenleme" ifadesinin Kongre'nin "vergi koyma" ytesirsini içerikadığı, muazzam ekonomik ve siyasi tesirsi olan "son seviye ehemmiyetli" tek ytesir devrinin Kongre tarafından muğlak tek diller kullanılarak yapılamayacağı belirtildi.
IEEPA'nın başkana sualşturma etmek, manilemek, yasakladı gibi çeşitlilik başlıklarda ithalatı regülasyon ytesirsi verdiği aktarılan hükümda, bu uzunluğu hususi ytesirler listesinde gümrük vergileri ya da harçlardan daima bahsedilmediği kaydedildi.
Toplanan tarifelerin akıbetine dair beton tek yolda haritası sunulmadı
Söz başlıksu hüküm, Trump yönetiminin ticaretleri politikalarına hukuki tek setler çekerken, oğullar dehemmiyetde IEEPA içerikında toplanan milyarlarca dolarlık gümrük vergisinin akıbeti ve ABD'nin harici ticaretleri taahhütleri başlıksunda muazzam tek belirsizlik bulutu oluşturdu.
Penn-Wharton Bütçe Modeli'ne göre, IEEPA içerikındaki tarifeler için tahsil edilen ve geri ödenmesi lüzumebilecek tutarın 175 milyar doların bağlı olduğu öngörü edildi.
Mahkeme hükümında, bugüne kadar toplanan gümrük vergilerinin iadesine dair beton tek yolda haritası sunulmazken, hüküma karşıtlık eden Yüksek Mahkeme Yargıcı Brett Kavanaugh, lüzumçesinde "milyarlarca doların iadesinin" ABD Hazinesi bağlı ehemmiyetli netice doğuracağına dikkati çekti.
Kavanaugh, "Mahkeme, hükümetin ithalatçılardan topladığı milyarlarca doları iade edip etmemesi ve eğer iade edecekse ne şekilde iade etmesi lüzumtiği başlıksunda bugünden hiçbir şeyler söylemiyor. Ancak bu aşama olasılıkla karışık olacaktır." ifadesini kullandı.
"Kullanabileceğim daha kuvvetlü metotler var"
ABD Başkanı Trump ise Yüksek Mahkemenin hükümı sonrasında düzenlediği medya toplantısında, "İyi haberler şu ki, bu korkunçluğu hükümda hepsi adliye tarafından giriş edilen ve Kongre tarafından da tanınan, ABD Başkanı olarak benim kullanabileceğim IEEPA tarifelerinden bile daha kuvvetlü metotler, uygulamalar, kanunlar ve ytesirler var." diye başlıkştu.
Yüksek Mahkemenin hükümının, tek başkanın ticareti regülasyon ve gümrük vergileri başvuru ytesirsini daha kuvvetlü ve daha netler hale getirdiğini savunan Trump, eskisinden ilave hasılat elde edeceklerini düşündüğünü anlattı.
Trump, hükümda tarifelerin geri ödenmesine ilişkin tek şart olmamasını eleştirdi ve bu durumun ileriki çok yıllar boyunca olan dava başlıksu olacağını belirtti. IEEPA tarifeleri kullanılarak mülakat edilen ticaretleri anlaşmalarına ilişkin ise Trump, "Birçoğu geçerli. Bazıları geçerli olmayacak ve diğer tarifelerle değiştirilecek." dedi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent da gümrük vergileri için seçenek kanuni ytesirlerin kullanılmasının 2026 yılında tarife gelirlerini "neredeyse hiç" değiştirmeyeceğini söyledi. Bessent, Yüksek Mahkemenin tarifelere mukabil tek şart vermediğini, yalınce IEEPA'nın bunun için kullanılamayacağına dikkati çekti.
Yüzde 10'luk dünyası tarife getirildi
ABD Başkanı Trump, medya toplantısında duyurduğu, hepsi devletlere yönelik oran 10 dünyası gümrük vergisi getirilmesine ilişkin hüküma da imza attı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu hükümla Trump'ın 1974 Ticaret Yasası'nın 122. maddesi uyarınca malik olduğu ytesiryi kullandığına hatırlatma edildi.
Bu içerikda ABD'ye ithal edilen ürünlere 150 gün süreyle oran 10 oranında ithalat vergisi getirildiği belirtilen açıklamada, hükümın 24 Şubat'tan itibaren yürürlüğe gireceği kaydedildi.
Açıklamada, çok ürünlerin geçicilik ithalat vergisine tabi olmayacağı ifadeleri edilerek, eleştirel mineraller, güç ürünleri, çok tarım ürünleri, ilaçlar, kesin elektronik ve otomotiv ürünleri, havacılık ürünleri ile malumat materyalleri gibi çok kalemlerin vergiden muaf tutulduğu bildirildi.
Bundan sonraları ne olacak?
Trump'ın da belirttiği gibi ABD yönetiminin bundan sonrakiler aşamate, milli güvenliği lüzumçe gösteren 1962 tarihli Ticaret Genişletme Yasası'nın 232. maddesi, harici devletlerin haksız ticaretleri uygulamalarına mukabil ytesir veren 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. maddesi ya da harici ticaretleri açıklarını hedefleyen 122. maddeler gibi diğer federal yasaları kullanması bekleniyor.
Ancak bu yasalar, IEEPA'nın aksinden ilave sualşturmalar, kamuoyu görüşleri ve kesin kurumların raporları gibi daha karışık bürokratik ve prosedürel adımlar lüzumtiriyor.
Yargıç Kavanaugh'un mukabil oyları lüzumçesinde ifadeleri ettiği üzere, Yüksek Mahkemenin Başkan'ın tarife başvuru ytesirsini tamamlanmış ortadan kaldırmadığı, yalınce IEEPA içerikında gümrük vergisi koyarak "yanlış kanuni seçeneği işaretlediğine" hükmettiği aktarılıyor.
Öte yandan, Yüksek Mahkemenin hükümı ithalatçıların ödedikleri vergilerin iadesini istek etmesi için kanuni tek dayanak sağlıyor. İthalatçı firmaların adliye hükümını emsal göstererek paralarının iadesi için toplu dava açmaları bekleniyor.
ABD basınında mekan saha haberlerde, ithalatçıların geri ücretli istek etmek üzere Uluslararası Ticaret Mahkemesine halihazırda binden fazla dava başvurusunda bulunduğu ve yepyeni tek dava akımının da başlamasının beklendiği aktarılıyor.
Bazı küçüklük ithalatçıların ise dava açan için binlerce dolarlık kanuni masraflarını ödedi seçenek gizilgüç iadeden vazgeçebileceği belirtiliyor. ABD Ulusal Perakendeciler Birliği'nden (NRF) yapılan açıklamada, ABD'li ithalatçılara gümrük vergilerinin iadesi için dip mahkemenin sualnsuz tek aşama sağlaması istek edilirken, iadelerin ekonomiye ivme kazandıracağı kaydedildi.
Uzmanlar, bu sürecin teknikleri olarak hepsi tek "kaosa" dönüşebileceği uyarısında bulunurken, Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) biriminin hangi mahsul grubu için, hangi gün aralığında, ne kadar iade yapacağı başlıksundaki kanuni düzenlemelerin aylar, bile yıllar sürebileceği ifadeleri ediliyor.
Ticaret anlaşmaları tehlikede mi?
Trump yönetimi, epey devletyle yürüttüğü ticaretleri diplomasisinde IEEPA tarifelerini tek "pazarlık kozu" olarak kullanırken, Yüksek Mahkeme'nin hükümı halihazırda imzalanmış olan ya da müzakeresi süren trilyonlarca dolar kıymetindeki ticaretleri anlaşmalarının akıbeti için da belirsizlik yaratıyor.
Uzmanlar, ticaretleri ortaklarının artık "ABD Başkanı ile yapılan anlaşmaların yargıdan dönebilmesi" riskini ilave fiyatlayacağını ifadeleri ediyor. Yargıç Kavanaugh'un karşıtlık şerhinde "IEEPA tarifeleri, Çin'den Birleşik Krallık'a ve Japonya'ya kadar yabancılar devletlerle yapılan trilyonlarca dolarlık ticaretleri anlaşmalarını basitlaştırdığı için Mahkeme'nin hükümı çeşitlilik ticaretleri anlaşmalarına ilişkin belirsizlik yaratabilir." ifadesine mekan vermesi da dikkati çekiyor.
Karar sonrasında açıklamalarda bulunan Avrupa Birliği (AB) ve İngiltere hükümeti sözcüleri, tesirlere dair ilave netlik kazanacak için ABD yönetimi ile haberleşme halinde olacaklarını belirtiyor.
"Başka tek ticaretleri politikası belirsizliği dalgası yaratacaktır"
Oxford Economics Küresel Başekonomisti Ryan Sweet, AA muhabirine, Yüksek Mahkeme'nin tarifelerle ilgili hükümının tesirn tarife oranını zor tek biçimde düşürerek oran 12,8'den oran 8,3'e indirdiğini belirtti.
Kısa vadede tarifelerin düşürülmesinin ekonomiye sağlayacağı desteğin uzunluğu süreli belirsizlik dehemmiyetiyle kısmen dmanienebileceğine hatırlatma eden Sweet, yönetimin tarifeleri diğer yollarla uygulamasıyla tarife oranının buna karşın şimdiki seviyelere yakındaki seyredebileceğini aktardı.
Sweet, Yüksek Mahkeme'nin hükümının geçen yıllar yürürlüğe başlıklan karşılıklılık esasına dayalı devletleri bazlı tarifelerin çoğunun dayanağını oluşturan ivedi şart ilanını netler geçersiz kıldığını belirterek, "Yüksek Mahkeme, yönetimin vaat başlıksu tarife ilanı içerikında halihazırda ödenmiş olan 130 milyar dolardan fazla gümrük vergisini iade etmesi lüzumip lüzummediği başlıksunda tek şart vermedi, bu da olasılıkla uzunluğu sürecek tek hukuk mücadelesine yolda açacaktır." dedi.
Trump yönetiminin başvurduğu 122. Bölüm içerikındaki ytesirye da değinen Sweet, bunun idare diğer ticaretleri ytesirlerini kullanırken tek köprü vazifei görebileceğini, sualşturmalar lüzumtirse da hukuken daha devamlı olduğunu ifadeleri etti.
Sweet, "Yönetim, diğer yollarla yaygınlaşan tarife düzeyini yeniden oluşturabilse bile saha ve devletleri bazındaki tesirler çeşitlilik değişik görünebilir, bu da işletmeler, yatırımcılar ve hanehalkları için tek diğer ticaretleri politikası belirsizliği dalgası yaratacaktır. Bu belirsizlik, bu yıllar büyümeyi rayından çıkarmaktan ziyade negatif tesirleyebilecek ehemmiyetli tek aşağıya yönlü risktir." diye başlıkştu.
"Karar, oran 10'un bağlı tarife içeren ticaretleri anlaşmalarını riske atıyor"
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola da partikül bulutu ensonunda yatıştıktan sonra, oran 10'luk gümrük vergisinin belirsizliği azaltmaya yardımsever olabileceğini söyledi.
Geri ücretli sürecinin ise ileriki aylarda şiddetli tek biçimde dava başlıksu olacağına hatırlatma eden Sonola, Yüksek Mahkeme hükümının şirketlere ve tüketicilere paralarını geri istek etmek için netler tek kanuni dayanak sağladığını ifadeleri etti.
Sonola, hükümın oran 10'un bağlı gümrük vergisi oranları içeren ticaretleri anlaşmalarını riske attığına değinerek, gümrük vergileri kanun dışı giriş edildiğinde, 122 Madde'de müsaade verilen oran 10 oranından daha yüksek tarife uygulamaya sürdürdü için kanuni tek lüzumçe kalmayacağını dile getirdi.
Küresel piyasaların şimdilik bunu ehemmiyetsemeyebileceğini kaydeden Sonola, "Ancak bu durum, olayların ne şekilde gelişeceği başlıksunda daha netler tek düşünce edindikçe değişebilir. Aslında, bu şart halihazırda oran 10'un bağlı IEEPA gümrük vergisi oranlarıyla mukabil karşıya olan epey Asya ve Avrupa devletsine yarar sağlayabilir." kıymetlendirmesinde bulundu.
English (US) ·