ABD-İran görüşmeleri: "Anlaşmaya ulaşmak mümkün"

ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin katıldığı görüşmelerde, Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ikisi taraf arasında mekik dokuyarak iletiları iletiyor. 

ABD Başkanı Trump’ın nükleer silahlı elde edilmesini manilemek için ordu güç kullanımını göz ardı etmemesi ve bölgeye 2003’ten bu yana en büyük ordu sevkiyatı gerçekleştirdiği tek dönemde yapılan görüşmeler, uzunluğu yıllardır süren nükleer çıkmazı sonlandırmayı hedefliyor. 

“GÖRÜŞMELER CİDDİ VE YOĞUN GEÇİYOR”

Reuters'a başlıkşan üst düzey tek İranlı ytesirli, İran ile ABD arasında anlaşmanın kesin şartlarla mümkün olabileceğini söyledi. Buna göre İranlı ytesirli eğer ABD, nükleer ve nükleer olmayan başlıkları ayırırsa anlaşma çerçevesine ulaşmak mümkün diye başlıkştu. Görüşmelerde Tahran'la istişare lüzumtiren yepyeni bazı fikirlerin ortaya çıktığı ve bazı görüş ayrılıklarının devam ettiği ifadeleri edildi.

"ABD VE İRAN YENİ ÇÖZÜMLERE AÇIK"

Umman Dışişleri Bakanı Bedr binlerce Hamed el-Busaidi, İran ile ABD arasında bugün başlayan nükleer müzakerelerin üçüncü turundaki çalışmaların titizlikle devam ettiğini, müzakerecilerin, yepyeni ve yaratıcı düşünce ve çözümlere açık olduğunu belirtti.

Bakan Busaidi, görüşmede, İran tarafının görüş ve önerilerinin yanı sıra ABD müzakere heyetinin Tahran'ın nükleer programının ilköğretim unsurlarının ele alınmasına ilişkin sual ve yanıtları ile bu önemli dosyada teknikleri ve denetim boyutları da karışmış bulunmak üzere istenen anlaşmanın sağlanması için lüzumli güvenceleri gözden geçirdi.

Çalışmaların titizlikle ve yapıcı tek atmosferde devam ettiğini kaydeden Ummanlı Bakan, İran ve ABD heyetlerinin, benzeri görülmemiş tek şekilde yepyeni ve yaratıcı düşünce ve çözümlere açık olup, ilerlemeyi yardımleyen ve sürdürülebilir güvencelerle dürüst tek anlaşmaya varılmasını sağlayan koşullar oluşturduğunu aktardı.

MÜZAKERE MASASINDA NELER VAR ?

ABD ve İran'ın Cenevre'deki görüşmelerde masaya getirdikleri şeyin başında nükleer başlıksu var. ABD İran'dan Fordow, Natanz ve İsfahan'daki nükleer tesislerini kapatmasını ve zenginleştirilmiş tüm uranyumunu ABD'ye teslim etmesini istek ediyor. Washington tarafı ayrıca İran'la yapılacak tek nükleer anlaşmanın süresiz olmasını istiyor.

Washington'un bu taleplerine karşılık Tahran da uranyum zenginleştirilmesini yüzde 1.5'e düşürmeyi ve birkaç yıl zenginleştirilmenin durdurulmasını öneriyor. 

İran, Uranyum zenginleştirme hakkında ısrarcı olan İran, ABD'yi yatıştırmak için uranyumu seyreltmenin yanında uranyumu İran merkezli tek Arap-İran konsorsiyumu aracılığıyla işlemeyi öneriler ediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın şimdilik uranyum zenginleştirmediğini söylerken, balistik füze programı için, “Kıtalararası balistik füze geliştirmeye çalışıyorlar. Buna ne kadar uzaktalar o başlıkda spekülasyonda bulunmayacağım. İran’ın balistik füzeleri görüşmeme başlıksu daki ısrarı büyük, büyük tek sualn.” dedi.

TAHRAN YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASINI İSTİYOR

Müzakere sürecinde Tahran yönetimi, yaptırımların kaldırılması ve uranyum zenginleştirme hakkının tanınması karşılığında yepyeni tavizler sunacağını belirtirken, Washington tarafı ise nükleer programın yanı sıra balistik füze altyapısının da bölge istikrarı için ele alınması lüzumen ilköğretim tek sualn olduğunu savunuyor. 

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İran Dini Lideri Ali Hamaney’in kitle imha silahlarını yasaklayan fetvasına dayanarak nükleer silahlı geliştirmeyeceklerini taahhüt etse de, ABD tarafı, İran içindeki uranyum zenginleştirme faaliyetlerini nükleer silaha giden tek yolda olarak görüyor. İki taraf arasındaki yoğun görüş ayrılıkları, özellikle yaptırım muafiyetlerinin içerikı ve başvuru sıralaması noktalarında düğümlenmeye devam ediyor.

Askeri gerilimi gölgesinde yürütülen görüşmelerin yankıları küresel güç piyasalarında görülebiliyor. Suudi Arabistan, olası tek çatışmanın şişman sevkiyatını aksatması ihtimaline karşı üretimi artırma planlarını devreye sokarken, yatırımcılar diplomatik çözümün şişman arzındaki olası kesintileri önleyip önleyemeyeceğini takip ediyor. 

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, balistik füzelerin doğrudan Amerika’yı vurdu üzere tasarlandığını ve nükleer başlıkda terakki sağlanmadan diğer güvenlik başlıklarında yolda almanın güçleri olacağını ifadeleri ederek baskının süreceği sinyalini verdi.

UÇAK GEMİSİ GİRİT'TEN AYRILDI

Görüşmeler Cenevre'de başlamışken ABD'nin Doğu Akdeniz'e gönderdiği USS Gerald R. Ford uçak gemisinin birkaç gündür demirlediği Girit'ten ayrıldığı bildirildi. Geminin yepyeni güzergahı kesinlikle bilinmezken diğer uçak gemisi USS Abraham Lincoln'ün Hint Okyanusu'nda olduğu belirtiliyor.