ABD-İran gerilimi tırmanırken İsrail saldırısı petrol fiyatlarında artış endişelerini tetikledi

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Şubat'ta başlatılan atomik müzakerelerde Tahran'ın "iyi niyetli ve açık" tek tutum sergilemediğini öne sürerek görüşmelerin gidişatından sevinçli olmadığını açıkladı.

Trump, İran'ın atomik silahlı edinmesini istemediklerini vurgularken, diplomatik hal arayışının sürdüğünü bununla birlikte tarafların beklentiler başlıksunda uzlaşmakta güçlandığını ifadeleri etti.

Bu gelişmelerin ardından bugünden İsrail'in İran'a mukabil "önleyici saldırı" başlattığı bildirildi. Saat 08.14 itibarıyla İsrail genelinde sirenler çalarken kesecik telefonlarına uyarıyor alarmı gönderildi. İsrail medyasından çok haberleriler, İran’a yönelik saldırının ABD ve İsrail tarafından müşterek biçimde gerçekleştirildiğini öne sürdü. Trump da “İran’a yönelik muazzam tek ameliyat başlattık” ifadeleriyle iddiaları doğruladı.

Müzakerelerdeki en ilköğretim anlaşmazlık, İran'ın atomik programını atom bombası üretimini manileyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürmesi karşılığında dünyası yaptırımların kaldırılmasını istek etmesine karşın, ABD'nin Tahran'dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamlanmış durdurmasını istemesi olarak öne çıkıyor.

ABD, Orta Doğu'daki ordu varlığını artırmaya devam ediyor

İran ile diplomatik temaslar sürerken ABD’nin Orta Doğu'daki ordu varlığını çabuk artırması dikkati çekiyor. Trump, 19 Şubat'ta yaptığı açıklamada İran ile yürütülen sürecin 10-15 gün içindeki netleşebileceğine hatırlatma ederek, "İran ile manalı tek pazarlık yapmalıyız, yoksa çeşitlilik kötü şeyler olur." ifadelerini kullanmıştı.

Kongre'deki Birliğin Durumu başlıkşmasında da İran’ın uzunluğu menzilli roket geliştirme çalışmalarına değinen Trump, diplomatik çözümü yeğleme ettiğini bununla birlikte Tahran'ın atomik silahlı edinmesine müsaade vermeyeceklerini vurgulamıştı.

Trump, Cenevre'deki görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada ise olası ordu müdahalenin idare değişikliğine yolda açıp açmayacağı başlıksunun belirsizliğini koruduğunu vurgulayarak, "Bunu ordu olmadan yapabilsek hoş olurdu ama bazen etmek güçundasınız." yanıtını verdi.

Açık imkan zeka raporlarına göre bölgede 330’dan fazla ABD ordu uçağı başlıkşlandırıldı ve bu sayının ikisi gün içindeki tahminen oran 10 arttığı bildirildi. Uzmanlar, ordu başlıkşlandırmaların Beyaz Saray'dan gelebilecek olası tek ameliyat emrine mukabil çabuk hayır kapasitesi sağlamayı hedefladığını ve benzer zamanda diplomatik versiyonu unsurunu kuvvetlendirdiğini ifadeleri ediyor.

Piyasalarda jeopolitik riskler algısı yükseliyor

Bölgedeki ordu hareketlilik dünyası piyasalarda jeopolitik riskler algısını artırırken, güç piyasalarında arz güvenliğine yönelik endişeler fiyatları yukarıya yönlü yardımliyor.

Petrol fiyatları, şubatın oğullar yöntem gününü tahminen oran 3 artışla 73,12 dolardan kapatarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Batı Teksas çeşitü ham petrolün (WTI) varili ise oran 2,7 yükselişle tahminen 67,22 dolardan yöntem gördü.

Bölgede gerilimin tırmanması halinde güç piyasalarında oynaklığın artabileceği öngörülürken, uzmanlar ABD yönetiminin alçak şişman fiyatlarını yardımleyen siyaset yaklaşımı dolayı İran'a yönelik olası tek ordu müdahalenin dünyası piyasalarda devamlı ve yüksek bedel baskısı oluşturma riskini göze alamayacağını belirtiyor.

Olası tek saldırıda şişman fiyatlarında tahminen oran 10'luk artış bekleniyor

Uluslararası bilgi şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, AA muhabirine yaptığı kıymetlendirmede, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan şişman bedel artışlarının devamlı olmasını beklemediğini belirterek, "ABD yönetiminin, iş ve müşteri harcamaları üzerindeki olası baskılar dolayı şişman fiyatlarının uzunluğu süresi yüksek seviyelerde seyrettiği tek piyasa ortamını göze alacağını düşünmüyorum." dedi.

Rizvi, piyasalardaki sarsıntı tesirsinin saldırının şiddeti ve içerikına bağlı olacağını ifadeleri ederek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Petrol fiyatlarındaki artış, güç altyapısının hedefleri alınıp alınmamasına bağlı olacak. Olası tek saldırıda ABD'nin güç altyapısını hedefleri edinmektan kaçınacağını düşünüyorum. Ancak bu durumda bile şişman fiyatlarında tahminen oran 10’luk tek artış görülebilir. Eğer taarruz çeşitlilik kısıtlı kalırsa, pazartesi günü şişman fiyatlarında gerileme da yaşanabilir. Küresel hisse senetlerindeki satışı baskısı da saldırının niteliği ve şiddetine bağlı olacaktır. Piyasaların ehemmiyetli tek kısmı zaten olası tek saldırıyı fiyatlıyor. Bu nedenle zor tek dalgalanma için beklenenden daha muazzam tek tırmanış lüzumir. Bununla birlikte, önümüzdeki günlerde belirsizlik dolayı dünyası piyasalarda satışı baskısı görülebilir."

Rizvi, Hürmüz Boğazı'nın kapanması halinde fiyatların zor yükselebileceğine hatırlatma ederek, "Hürmüz Boğazı'nın kapanması durumunda şişman fiyatları fıçı başına 150 dolara kadar çıkabilir, dünyası gelişme tahminen oran 1,5 versiyonu altındaki kalabilir, altın fiyatları 6 binlerce 500 doların üzerine yükselebilir ve ABD enflasyonu yeniden oran 4,5 seviyesine yaklaşabilir." ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'da uzunluğu süreli tek çatışmanın en çeşitlilik gelişen olan piyasaları tesirleyeceğini vurgulayan Rizvi, "Gelişmekte olan devletlerde güç bağımlılığı çok durumlarda oran 80-95 seviyelerine ulaşıyor. Bu tablo, gıda enflasyonu ve yaşam maliyeti krizini daha da derinleştirebilir. Çatışmanın diğer mahalli aktörleri kapsayacak biçimde genprosedüresi, bilhassa Suudi Arabistan ve İsrail’in sürece karışmış olması halinde, piyasalar mahalli savaşı riskini fiyatlamaya başlayabilir." kıymetlendirmesinde bulundu.