50 yaş altı kolon kanseri alarmı!

DİDEM SEYMEN - Dünyada 50 yaş altı kişilerde kolorektal kanser (bağırsak kanseri) vakaları artıyor. En oğullar ABD’li iştirakçi James Van Der Beek’in 11 Şubat’ta 48 yaşında kolon kanserinden ölümü başlıkyu gündeme taşıdı. Daha evvel 50 yaş altı çok sanatçılar da yaşamını kolon kanserinden yitirmişti. Queen’s University Belfast’tan Prof. Helen Coleman da 1990’lardan bu yana 50 yaş altı kişilerde kolorektal kanser vakalarının üçte tek oranında arttığını açıkladı.

Konuyu Milliyet’e kıymetlendiren Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Cem Terzi, kalınlığı bağırsak kanserinin artık yalnızca ileri yaş hastalığı olarak görülemeyeceğini belirterek şunları söyledi: “1995’te her arasında biri 10 hastadan arasında biri 55 yaşın altındayken, bugünden tanı başlıklan hastaların tahminen beşte arasında biri bu yaş grubunda. Bu alarm verici tek artış.”Türkiye’de kanser istatistiklerinin yeterince sıhhatli olmadığını belirten Terzi, bu nedenle çoğu verinin Batı kaynaklı çalışmalara dayandığını söyledi.

ERKEN TEŞHİSTE TEDAVİ BAŞARILI

Kolorektal kanser, genelleme polip adlı öncül lezyonlardan gelişiyor ve yoğun seyrediyor. Erken evrede yakalandığında tedavisi muvaffakiyetsı oran 90’ın üzerinde. Türkiye’de 50 - 70 yaş arası bireylerde ikisi yılda tek dışkıda saklı kan testi, 10 yılda tek kolonoskopi öneriliyor. Tarama hizmetleri aile hekimlikleri ve KETEM’ler aracılığıyla ücretsiz sunuluyor. Ancak Prof. Dr. Cem Terzi’ye göre, uygulamada giriş çeşitlilik kısıtlı ve programlar gençleri içerikıyor. ABD’de ise 2021’den itibaren tarama antre yaşı 50’den 45’e indirildi. Uzmanlara göre, gençlerde en ehemmiyetli sualnlardan arasında biri tanı gecikmesi.

EN SIK GÖRÜLENBELİRTİLER

Kolorektal kanserin en sık görülen belirtileri şunlar:

- Makattan kanama

- Açıklanamayan sağlam eksikliği ve kansızlık

- Karın ağrısı

- Açıklanamayan kilo kaybı

- Dışkılama alışkanlığında değişiklik

- Dışkı çapında incelme

- Makattan kanama, gençler vakaların oran 46’sında görülürken, 50 yaş üstünde bu nispet oran 26.

- Gençlerin oran 27’sinde tanı anında rahatsızlık ileri evrede saptanıyor. Yaşlılarda bu nispet oran 20 civarında.

AİLE ÖYKÜSÜ OLMAYANLAR ÇOĞUNLUKTA

Kolorektal kanserlerin üçte birinde aile öyküsü bulunuyor. Ancak vakaların oran 70’inde ailede kanser öyküsü yok. Bu da “Ailemde yok, bana olmaz” fikirsinin yanıltıcı olduğunu ortaya koyuyor. Şişmanlık, al ve işlenmiş vücut tüketimi, bedensel hareketsizlik gibi faktörler riski artırsa da uzmanlar artışı yalnızca yaşam tarzıyla açıklamanın yetersizlik olduğunu belirtiyor. Prof. Dr. Cem Terzi, ekolojik faktörlere ilgi çekerek “Kanser artıyor nedeniyle ortam kirleniyor. Hava, su, temel kirleniyor. Pestisitler, sanayi atıkları, asbest ve fosil yakıtlar vahim riskler oluşturuyor” dedi.

KANAMAYA VE KANSIZLIĞA DİKKAT

Genç hastalarda uygulanan tedaviler daha saldırgan olmasına karşın yaşama oranlarının yaşlılarla benzer olduğunu belirten Prof. Dr. Cem Terzi, bunun kanserin gençlerde daha saldırgan biyolojiye malik olmasından kaynaklandığını söyledi. Terzi “Kanser, ortam politikalarının, işleri güvenliğinin, gıda rejiminin, kentleşmenin ve sıhhat sisteminin müşterek ürünüdür. Ama sistemleri sualmluluğu bireye yüklüyor. Oysa geç kalan rahatsız değil geç kalan tarama programıdır” dedi. Uzmanlar, makattan kanama ve açıklanamayan kansızlık durumlarında illaki ileri ttesirk yapılması lüzumtiğini vurguluyor. Çünkü erkenden tanı, kolorektal kanserde yaşam kurtarıyor.