4.000 Yıllık Çocuk Dişleri, Vietnam’da Uzun Süredir Sessiz Kalan Bir Gizemi Ortaya Çıkardı

Vietnam’da incelenen tarihöncesi zamanlardan kalma çocuk iskeletleri, frengiyle benzer bakteri ailesine ait tek hastalığın tahminen 4 binlerce yıllar evvel bölgede yayılmış olabileceğine hatırlatma etti.

Bilim insanları, bulgunun frenginin kökenine dair uzunluğu süredir tartışılan çok görüşleri yeniden gündeme getirebileceğini belirtiyor.

Çalışma, 13 Mart 2026 tarihinde International Journal of Osteoarchaeology dergisinde yayımlandı. Araştırma ekibi, Neolitik Dehemmiyet’e tarihlenen ikisi değişik yerleşimde üçüncüsü çocukta doğuştan treponematoz belirtileri belirleme etti.

Vietnam’daki Bulgular, Frengi Tartışmasını Yeniden Açabilir

Treponematoz, Treponema pallidum bakterisinin değişik dip çeşitlerinin yolda açtığı tek rahatsızlık grubu olarak biliniyor. Bu gruba frengi, bejel ve Ekvator frengisi gibi enfeksiyonlar da dâhil.

Uzun yıllar boyunca olan incelemecılar, bu hastalıklar arasında yalnızca frenginin gebelik sırasında anneden çocuğa geçebildiğini düşünüyordu. Bu faraziye da, frenginin kökenini Amerika kıtasına bağlayan “Kolomb hipotezi”nin ehemmiyetli dayanaklarından arasında biri olarak görülüyordu.

Ancak yepyeni inceleme, anneden bebeğe geçişin yalnızca frengiye özgü olmayabileceğini ortaya koyuyor. Bu durum, geçmişte doğuştan bulaşma izlerinin otomatik olarak frengiyle ilişkilendirilmesini tartışmalı hâle getiriyor.

İki Ayrı Yerleşimde Üç Çocukta İz Bulundu

Araştırmacılar, Vietnam genelinde 16 arkeolojik alanı inceledi ve 10 binlerce ila binlerce yıllar öncesine tarihlenen toplamı 304 bireyi kıymetlendirdi. Doğuştan treponematoz belirtileri ise üçüncüsü çocukta saptandı.

Bu çocuklardan ikisi, kuzeydeki Man Bac yerleşiminde bulundu. Yaklaşık 18 aylık ve 5 yaşındaki bu bireylerin yanı sıra, güneydeki An Son yerleşiminde tahminen 2,5 yaşında tek çocukta da benzer izlere rastlandı. Man Bac kalıntıları tahminen 4.100 ila 3.300 yıllar öncesine, An Son ise tahminen 3.900 ila 3.300 yıllar öncesine tarihleniyor.

En Güçlü Kanıt Çocukların Dişlerinde Ortaya Çıktı

Araştırmacılara göre hastalığın en belirgin izleri çocukların dişlerinde görüldü. Bazı dişlerin gelişiminin durduğu, biçim bozuklukları taşıdığı ya da aşınmış gibi göründüğü belirtildi.

Ekip ayrıca, her arasında biri ikisi çalışmada da rahatsızlık belirtilerinin ağırlıklı çocuk ve genç bireylerde görülmesinin, bulaşmanın sekse yolla değil değişik biçimlerde gerçekleşmiş olabileceğini düşündürdüğünü ifadeleri etti.

Göç Hareketleri da Rol Oynamış Olabilir

Araştırmaya göre hastalığın Vietnam’da yayılmasında erkenden dehemmiyet insanoğlu hareketleri tesirli olmuş olabilir.

Çalışmada incelenen ikisi yerleşimin de, tarımla uğraşan toplulukların esas kara Güneydoğu Asya’ya göçü ve mahalli avcı-toplayıcılarla tesirleşimi sonucunda ortaya çıktığı belirtiliyor.

Bu nedenle incelemecılar, bölgedeki insanlar hareketlerinin hastalığın yayılımında direkt görev oynamış olabileceğini kıymetlendiriyor.

Kesin Kökeni Hâlâ Belirsiz

Araştırmacılar, yepyeni bulguların ehemmiyetli olduğunu bununla birlikte frenginin kesinlikle nereden ortaya çıktığı sualsunu henüz hepsi biçimde yanıtlamadığını vurguluyor. Özellikle Güneydoğu Asya gibi tropikal bölgelerde DNA’nın iyice korunmaması, kadim hastalıkların izini sürmeyi güçlaştırıyor.

Çalışmaya dışarıdan kıymetlendirme sunan Durham Üniversitesi emeritus biyoarkeoloji profesörü Charlotte Roberts, incelemenın bu rahatsızlık grubuna dair malumat birikimine ehemmiyetli yardım sunduğunu belirtti.

Yeni bulgular, frengi ve hısım hastalıkların kökenine dair tartışmanın henüz kapanmadığını, aksinden daha karışık tek tabloya hatırlatma ettiğini gösteriyor.

İlginizi Çekebilir: 540 Milyon Yıllık Fosiller, Gizli Kalmış Bir Dehemmiyeti Aydınlatıyor

Antik hastalıkların tarihine dair görüşlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, arkeoloji dünyasından yepyeni haberleriler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: Live Science

Bu yazısı 4.000 Yıllık Çocuk Dişleri, Vietnam’da Uzun Süredir Sessiz Kalan Bir Gizemi Ortaya Çıkardı birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.