Zincirleme Reaksiyon’da Piri Reis dosyası. Antartika'yı keşfedilmeden mi çizdi?

Gündemi ve hayatı sonraki başlıkları başlıklarını ele saha ve her arasında biri cuma akşamı izleyiciler karşısına çıkan Zincirleme Reaksiyon'un oğullar bölümünde; Osmanlı’nın büyük denizcisi Piri Reis ve dünya haritası başlıkşuldu. Programda, Piri Reis’in 1513 tarihli dünya haritasını hazırlarken hangi kaynaklardan yararlandığı masaya yatırıldı.

Haritanın çiziminde Kristof Kolomb’un kayıp haritalarından birinden yararlanmış olabileceği iddiası değerlendirildi. Öte yandan, bugün hâlâ Akdeniz için en önemli başvuru kaynaklarından arasında biri giriş edilen Kitab-ı Bahriye’nin haritacılık tarihindeki yeri ve önemi ele alındı.

Zincirleme Reaksiyon'da ayrıca bugünkü haritalara yakın tek haritalandırma yapan Piri Reis’in haritasında mekan saha ve Antarktika olabileceği düşünülen kara parçası da tartışıldı. Sanat tarihçisi ve araştırmacı Ayhan Çakmur, haritadaki teknikleri detaylara ilgi çekerek şu değerlendirmede bulundu.

“Bu yöntemlerin hâlâ kesinlikle manalandırılamadığını görüyoruz” diyen Çakmur, “Haritada Antarktika olarak yorumlanan bölgenin, buzullar oluşmadan önceki hâlini tasvir ettiği iddiası da ilgi çekici. Tüm bunlar, Piri Reis’in yalnızca Kolomb’un haritalarından değil, kaybolmuş kodekslerden da yararlanmış olabileceğini düşündürüyor” ifadelerini kullandı.

Sanat tarihçisi ve araştırmacı Çakmur, sözlerini “Günümüzde dünyada yalınce dört kodeksin var olduğu biliniyor; daha fazlasının Vatikan’ın saklı arşivlerinde bulunduğu öngörü ediliyor. 1500’lü yıllarda bu kaynaklara ulaşmış olması ya da Akdeniz çanağındaki korsan gemilerden ele geçen kadim kitaplardan yararlanmış olması ihtimal dahilindedir” diye noktaladı.