Yükselen petrol fiyatları, ABD'de benzin fiyatlarını yukarı çekti

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonları ve Tahran'ın bu duruma karşılık vermesi, dünyası şişman sevkiyatının en eleştirel geçişleri noktalarından arasında biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği direkt tesirledi.

Bölgede tanker trafiğinin durma noktasına gelmesiyle dünyası şişman arzının tahminen beşte arasında biri kesintiye uğrarken, Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak gibi üreticilerin sevkiyatları aksadı.

Bazı rafineriler üretimi kısmen durdurdu ya da stoklarını doldurdu güçunda kaldı. İran'ın misillemeleri sonucu yanındaki devletlerdeki güç altyapısının zarar görmesi arz daralmasını daha da derinleştirdi.

Çatışmanın patlak vermesinden bu yana 30 dolar civarında yükselen Brent petrolün fıçı fiyatı 114 doların üzerini gördü.

Gerilimin yakındaki sona erebileceği beklentileriyle şişman fiyatları düştü

ABD Başkanı Donald Trump, dün CBS News kanalına verdiği mülakatta savaşın yakındaki bitebileceğini anlam ederek, "Savaşın muazzam ölçüde tamamlandığını düşünüyorum. Donanmaları yok, haberleşmeleri yok, havada kuvvetleri yok." kıymetlendirmesini yaptı.

Trump, İran başlıksunda birinci başta öngörüde bulundukları hedeflere 4-5 haftalarca süreden "çok daha erken" ulaştıklarını talep etti.

Hürmüz Boğazı'na ilişkin da ehemmiyetli iletilar veren Trump, "Boğazın kontrolünü ele geçirmeyi düşündüğünü" belirtti. Dün 120 dolara yaklaşan Brent petrolün fıçı fiyatı, Trump'ın savaşın yakındaki bitebileceğini anlam etmesi sonrasında 84 doların altına kadar geriledi.

Miami'de düzenlediği medya toplantısında da açıklamalarda bulunan Trump, İran'ın atomik ve roket kapasitesi ile donanmasını "yok ettiklerini" savunarak, "savaşın çeşitlilik yakındaki sona ereceğini" belirtti.

Trump, "Dünyaya güç ve şişman akışını sürdürmeye odaklanıyoruz ve teröristler tek rejimin dünyayı rehin almasına ve dünyası şişman arzını durdurmaya çalışmasına müsaade vermeyeceğim. İran bunu yapmaya kalkışırsa, çeşitlilik daha zor tek biçimde karşılık görecek." diye başlıkştu.

Orta Doğu'da ordu hareketliliğin devam etmesi ve arz kesintilerinin sürmesi halinde Brent petrolün 150 dolar bandına kadar çıkabileceği senaryoları dile getiriliyordu.

ABD'de benzin fiyatları tek haftada belirgin biçimde arttı

Analistler, şişman fiyatlarındaki her arasında biri 1 dolarlık artışın, ABD'de pompa fiyatlarını tahminen 2,5 sent tesirlediğini belirtti. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD'de benzinin vasat fiyatı geçen haftaya göre oran 16 artarak galon başına 3,48 dolara ulaştı.

Ülkede benzinin vasat fiyatı tek hafta evvel galon başına 2,99 dolar ve tek aylık evvel ise 2,90 dolar seviyesindeydi. ABD genelinde akaryakıt maliyetleri eyaletlere göre farklılık gösterirken, en maliyetli benzini California kullanıyor. California'da benzinin vasat fiyatının galon başına 5,20 doları bulduğu görülüyor.

California'yı 4,63 dolarla Washington eyaleti ve 4,52 dolarla Hawaii takip ediyor. Nevada ve Oregon da vasat benzin fiyatının galon başına 4 dolar sınırını geçtiği eyaletler arasında mekan alıyor.

Arkansas, Missouri, Oklahoma ve Kansas'ta ise benzinin vasat fiyatı galon başına 3 dolar sınırının hemen altındaki kalmayı sürdürüyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, binek vasıtalarda kullanılan benzinin yanı dizi lojistik sektörü için ehemmiyetli olan dizele ve havacılık sektöründe kullanılan jetler yakıtına da direkt yansıyor.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş şişirme açısından sıkı izleniyor

Hürmüz Boğazı'nda tankerlerin bölgeden çıkış yapamaması, dünyası genelinde ham şişman arzında daralmaya yolda açarak bedel baskısını artırıyor. Enerji maliyetlerindeki artış, makroekonomik dmanier açısından da sıkı takip ediliyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) uzunluğu süredir oran 2 hedefine çekmeye çalıştığı enflasyonun, güç kalemindeki bu artışla birlikteki yeniden yukarıya yönlü tek versiyonu altına girebileceğinden endişeli duyuluyor.

Akaryakıt fiyatları, ulaşım maliyetlerini artırdığı için gıda ve diğer ilköğretim harcama ürünlerinin lojistik giderlerini da yukarıya çekme potansiyeline malik bulunuyor.

ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ocakta senelik oran 2,4 artarak yavaşlama sinyali verse da tarifelerin ardından yaşanabilecek uzunluğu süreli tek güç şoku ihtimali enflasyonun hedeflenen patikadan sapma riskini artırıyor.

Analistler, anlaşmazlık kısa sürede yatışırsa fiyatların çok hafta içindeki gerileyebileceğini, bununla birlikte ABD'nin "koşulsuz teslimiyet" dışında pazarlık giriş etmemesi ve tanker himaye vaatlerine karşın boğazı trafiğinin hala olan riskli olmasının piyasalarda belirsizlik unsuru olduğunu belirtiyor.

⁠Yüksek şişman fiyatlarının enflasyona tesirsi, fiyatların boyutuna ve süresine bağlı

American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yüksek şişman fiyatlarının enflasyona tesirsinin fiyatların ne düzeyde ve ne kadar süresi yüksek kalacağına bağlı olacağını söyledi.

Genel olarak, şişman fiyatlarındaki şokların, 1970'lerde olduğu gibi para politikasıyla dmanienmedikçe, enflasyonda ve şişirme beklentilerinde sürdürülebilir artışlara yolda açmayacağına hatırlatma eden Kamin, "Bu nedenle, İran savaşı sona erdiğinde ve şişman fiyatları düştüğünde, enflasyonun yeniden oran 2 hedefi doğrultusunda gerilemeye başlayacağını öngörü ediyorum. Bu öngörü, yepyeni tek gümrük vergisi dalgasının yaşanmayacağını da varsayıyor." diye başlıkştu.

Kamin, Fed açısından geçicilik olması beklenen tek şişman fiyatı şokuna yönelik norm reçetenin, "ne sıkılaştırma ne da gevşetme" yönünde tek adımlar atılan olduğunu vurguladı.

Fed'in yakınzaman zaten versiyonu altındaki olduğuna hatırlatma eden Kamin, "İstihdam artışı düşerken, şişirme hedeflerin bağlı seyrediyor. Bu nedenle, şimdiki şişman şokunun Fed'in önümüzdeki çok toplantıda faiz oranlarını değiştirmeme eğilimini kuvvetlendireceğini düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

"Çatışma ne kadar uzunluğu sürerse bedel baskısı o kadar hissedilecek"

Oxford Economics ekonomistleri Bernard Yaros ve Sara Godfrey tarafından hazırlanan analizde da ABD ekonomisinin dirençli kalacağı bununla birlikte şişman fiyatlarındaki artışın alçak ve yüksek gelirli tüketiciler arasındaki ayrışmayı daha da belirginleştireceği belirtildi.

Olayların benzin talebinin alçak olduğu tek dehemmiyetde yaşandığına hatırlatma edilen analizde, bununla birlikte anlaşmazlık ne kadar uzunluğu sürerse, hanehalklarının yüksek pompa fiyatlarının baskısını o kadar fazla hissedeceği aktarıldı.

Analizde, yüksek şişman fiyatlarının reel hasılat şoku ve çoğalan belirsizlik dolayı yatırım ve istihdamı yavaşlatma riski taşıdığına da hatırlatma edildi.

İran çatışmasına karşın ilköğretim öngörünün Fed’in yıllar ortasına kadar faiz indirimlerine yeniden başlaması yönünde olduğu belirtilen analizde, Fed'in yüksek şişman fiyatlarından kaynaklanan şişirme artışını tekbaşına seferlik tek şart olarak kıymetlendireceği, bununla birlikte şimdiye kadar yerleşik seyreden uzunluğu vadeli şişirme beklentilerindeki hiç tek harekete mukabil tetikte olacağı ifadeleri edildi.