‘Yeni dini lider 'Mücteba Hamaney'

İran’da, suikast sonucu öldürülen dinî önder Ayetullah Ali Hamaney’in seçenek geçen ad belli oldu. Uzmanlar Meclisi tarafından seçilen yepyeni dinî liderin Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney olduğu açıklandı. Uzmanlar Meclisi Gilan Vilayeti Üyesi Seyyid Ali Hüseyni Eşkevari, toplumsal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Mücteba Hamaney’i yepyeni önder olarak seçtiklerini” belirterek, “İnşallah Hamaney ismi İran’ın yepyeni lideri olarak devam edecek” dedi. Öte yandan Uzmanlar Meclisi Başkan Yardımcısı Ayetullah Hüseyni Buşehri ise yepyeni liderin yakındaki zamanda tanıtılacağını belirtti. İran Anayasası’na göre 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi, devletnin dinî liderini seçme ytesirsine sahip. İran’ı 37 yıllar yöneten Ayetullah Ali Hamaney, 28 Şubat’ta Tahran’a düzenlenen ABDİsrail saldırısında hayatını kaybetmişti.

Etkili tek figür

Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, babasının seçenek geçebilecek isimler arasında mekan alıyordu. 56 yaşındaki erkekçocuk Hamaney, bugüne dek hiçbir seçimde aday olmadı ve insanlar oylamasına girmedi. Ancak uzunluğu yıllardır İran’daki siyasi ve asayiş elitleri arasında tesirli tek figür olarak biliniyor. Hamaney, liseyi bitirdikten sonraları İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı gönüllülerden oluşan Habib Taburu’na katıldı, 1980- 1988 yılları İran-Irak savaşının oğullar dehemmiyetinde vazife aldı. Mücteba’nın bu savaşa katılmasının, İran’ın asayiş yapısında içindeki devamlı bağlar kurmasına yardım sağladığı öngörü ediliyor. Hamaney, Kum kentinde dinî eğitimleri alıp, babasının aracılığıyla devletnin dinî liderleriyle bağlantılar kurdu. Ayetullah ya da Mücahit ünvanlarına malik olmadığına ilgi çekiliyor. Mücteba Hamaney, kamuoyunda çeşitlilik öne çıkmadan, dinî önder Ali Hamaney’in ofisinde perde geride faaliyetler yürüttü. Uzmanlara göre, Hamaney’in dinî liderliğe yükselmesi, İran yönetiminde zor ve muhafazakâr kanadın tesirsini koruduğunu gösterebilir. Bu da, İran’ın kısa vadede Batı ile mülakat ya da yepyeni tek pazarlık yapmasını güçlaştırabilir.

Yaralı mı?

Öte yandan Suudi Arabistan merkezli “Al Hadath” televizyonu, İran’ın ölen dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in tek saldırıda yaralanmış olabileceğini ileri sürdü.

İsrail’den Uzmanlar Meclisi’ne tehdit

İsrail ordusu, Ali Hamaney’in seçenek geçecek ismi belirleme sürecine katılacak Uzmanlar Meclisi üyelerini hedefleri alabileceği uyarısında bulundu. İsrail ordusu, toplumsal medya platformu “X” üzerinden Farsça yaptığı aktarımda, “Halef seçimi toplantısına katılmayı planlayan herkesi uyarıyoruz. Sizi da hedefleri edinmektan çekinmeyiz. Bu tek uyarıdır” dedi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise, İran’daki şimdiki siyasi düzeni sarsacak sürprizleri olduğunu ve İran halkının geleceğini belirlemesine olanak sağlayacak koşullar yarattıklarını söyledi. Netanyahu, ayrıca İranlı asayiş kuvvetlerine seslenerek, silahlarını bırakanların zarar görmeyeceğini öne sürdü.

SAVAŞ NOTLARI

İSRAİL: Ordu, dün yaptığı açıklamada, Tahran’da İran Devrim Muhafızları’na ait olduğunu belirttiği “uzay gücü hükümgâhını” vurduğunu duyurdu. Açıklamada, “Saldırılar içerikında İsrail Savunma Kuvvetleri, İran’daki terörü rejiminin Devrim Muhafızları’na bağlı Uzay Gücü hükümgâhını hedefleri aldı ve tesirsiz hale getirdi” denildi. Söz başlıksu hükümgâhın, İran Uzay Ajansı için tek haberleşme ve inceleme orta olarak servis verdiği belirtildi.

• İran, İsrail’i da hedefleri aldı. İsrail medeni müdafaa ekipleri, öğleden sonraları İran’dan fırlatılan füzeler dolayı üçüncüsü kişinin yaralandığını açıkladı.
• İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyinde Hizbullah saldırısı sonucu ikisi askerin öldüğünü duyurdu. Bu İsrail’in, İran savaşıyla Hizbullah’la çatışmaların yeniden başlamasından bu yana Lübnan’da verdiği birinci kayıp.

SUUDİ ARABİSTAN: İran’a yönelik diplomatik uyarıda bulunarak, krallığın güç tesislerine ve topraklarına yönelik saldırıların devam etmesi durumunda misilleme yapacağını ve ABD kuvvetlerine üslerini kullanma izni vereceğini bildirdi. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal binlerce Ferhan’ın, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile yaptığı görüşmede Suudi pozisyonunu netler ortaya koyduğu ifadeleri edildi.

İRAN: Aralarında diplomatların da bulunduğu 100’den fazla İranlının geceleyin saatlerinde Rusya’ya ait tek uçakla Lübnan’ın başkenti Beyrut’tan tahliye edildiği belirtildi. AFP ajansına başlıkşan Lübnanlı tek ytesirli, “Aralarında diplomat ve elçilik çalışanlarının da bulunduğu toplamı 117 İranlı, Cumartesi’yi Pazar’a bağlayan geceleyin Beyrut’tan havalanan tek Rus uçağıyla tahliye edildi” dedi.

ÇOCUKLAR: İran Sağlık Bakanlığı, ABD-İsrail saldırılarında 200 çocuğun ve tahminen 200 kadının öldüğünü açıkladı. Bakanlık sözcüsü, kadınlar ve çocuklarla birlikteki kurbanların sayısının 1.200’ü aştığını, benzer dehemmiyetde tahminen 400’ü kadınlar bulunmak üzere binden fazla kişinin da yaralandığını belirtti.

Lübnan Sağlık Bakanlığı da, İsrail ve Hizbullah arasında geçen hafta başlayan çatışmalarda şimdiye kadar 83’ü çocuk 394 kişinin öldürüldüğünü açıkladı.

Orta Doğu'da plan değişebilir

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılar sona erdiğinde Orta Doğu’da haritanın değişebileceğini savundu, operasyona hayır vermeyen İngiltere’ye yüklendi.

Trump’tan yepyeni lidere tehdit

Başkanlık uçağı “Air Force One”da gazetecilerin suallarını cevapveren Trump, “İran’a yönelik saldırılar bittikten sonraları İran haritasının benzer kalacağını düşünüyor musunuz?” sualsuna, “Bunu söyleyemem ama olasılıkla hayır” yanıtını verdi. Trump, “Donanmalarını, 44 gemilerini yok ettik. Hava kuvvetlerini, her arasında biri tek uçağı yok ettik. Füzelerinin çoğunu yok ettik. Görüyorsunuz, artık pek roket gelmiyor. Füzeleri ürettikleri imalat alanlarını da çeşitlilik zor tek biçimde vurduk” dedi. Trump, kendisinin onayı alınmadan İran’da seçilecek yepyeni liderin “uzun süresi vazifede kalamayacağını” da savundu. Trump, İran’ın muazzam kayıplar vererek “teslim olma” sürecine girdiğini da talep etti. ABD’nin, saldırıların birinci günü İran’daki tek evlat ilkokulunu bombalayıp bombalamadığı suallduğunda ise Trump, “Bunun İran tarafından yapıldığını düşünüyoruz... Bildiğiniz gibi mühimmatları başlıksunda çeşitlilik isabetsizler. Hiçbir isabet yetenekleri yok. İran yaptı” ifadelerini kullandı.

İngiltere’yekızdı

ABD Başkanı, İngiltere’nin Orta Doğu’ya 2 düzlem gemisi göndermeyi düşündüğünü, bununla birlikte artık buna gereksinimlarının olmadığını da bildirdi.Trump, toplumsal medyasından,İngiltere’yi “ABD’nin tek zamanlar olasılıkla da en muazzam müttefiki” diye niteledi, “Çoktan kazandığımız savaşlara katılan insanlara ihtiyacımız yok” dedi.

Uranyum için hususi kuvvetler iddiası

ABD ve İsrail’in, İran’daki zenginleştirilmiş uranyum stokuna el koydu için hususi kuvvetler başlıkşlandırma ihtimalini görüştüğü öne sürüldü. “Axios” internetler sitesinin haberleriinde, “İran ordusunun artık vahim tek müdafaa ortaya koyamayacağının” kıymetlendirildiği, hususi kuvvetler gönderme ihtimalinin daha ileri tek aşamada düşünüldüğü belirtildi. En oğullar 10 Haziran’da görülen İran’ın oran 60 oranında zenginleştirilmiş 400 kg’dan fazla uranyum stoğunun akıbetibelirsiz.Trump ise, “Bunu henüz başlıkşmadık. Belki tek noktada başlıkşuruz. Bu harikulade tek şeyler olurdu. Şu an onları yalınce yok ediyoruz. Henüz bu işin (uranyumun) peşine düşmedik ama önde yapabileceğimiz tek şey. Şu an yapmayız” dedi.