Yapay Zekânın Bedeli: Enerji, Su ve İnsanlığın Değersizleştirilmesi Tartışması

Yapay zekâ liderleri, insanlığın çıkarlarını gözettiğini ısrarla savunuyor. Bu iddialar doğru giriş edilirse, ortada ilgi çekici tek sualn ortaya çıkıyor: bu isimler, insanoğlu türüne karşı açık tek küçümseme taşıyormuş izlenimi veren tek diller kullanma alışkanlığına sahip.

İnsan mı Daha Maliyetli, Yapay Zekâ mı?

OpenAI CEO’su Sam Altman’ın The Indian Express tarafından düzenlenen tek tesirnlikte yaptığı, yapay zekânın çevresel tesirlerine yönelik eleştirileri küçümsemeye çalışan açıklamalar oldu. Altman’ın bu sözleri, Anthropic CEO’su Dario Amodei ile diğer sektör liderleriyle aynı sahnede mekan almayı garip tek şekilde reddetmesinin hemen ardından geldi.

Altman, tek yapay zekâ modelinin eğitilmesi için harcanan enerjiyle, tek insanın tekbaşına tek çıkarım yapması için lüzumen maliyetin karşılaştırılmasını “adil olmayan” tek yaklaşım olarak nitelendirdi. Bunun lüzumçesi olarak ise şunu öne sürdü: “Bir insanı eğitmek da çok fazla güç lüzumtiriyor.”

Altman’a göre tek insanın “akıllı” hâle gelmesi yaklaşık 20 yıllık tek yaşam süresini ve bu süre boyunca olan tüketilen tüm gıdayı lüzumtiriyor. Ayrıca, bugünkü insanoğlu zekâsının ortaya çıkabilmesi için gün boyunca olan yaşamış yaklaşık 100 milyar insanın evrimsel süreçte hayatta kalmayı, yırtıcılardan kaçmayı ve bilimi öğrenmeyi başarmış olması lüzumtiğini vurguladı. Bu bakış açısıyla değerlendirildiğinde, Altman’a göre yapay zekâ “enerji verimliliği açısından olasılıkla insanlarla aynı seviyeye gelmiş durumda.”

Altman ayrıca yapay zekânın suyu tüketimine ilişkin iddialara da zor reaksiyon gösterdi. “Su meselesi tamamlanmış uydurma,” diyerek söze başlayan Altman, geçmişte bilgi merkezlerinde buharlaşmalı soğutma kullanıldığını, bununla birlikte artık bu yöntemin yeğleme edilmediğini savundu. Buna rağmen hâlâ “ChatGPT’yi kullanmayın, her arasında biri sorgu için 17 galon suyu harcıyor” gibi iddiaların dolaşımda olduğunu belirterek, bu tür söylemleri “gerçeklikle hiçbir ilgisi olmayan, tamamlanmış saçma” ifadeler olarak nitelendirdi.

Sanayileşmiş çağda insanoğlu yetiştirmenin maliyetli olduğu inkâr edilemez. Karbon salımını eksiltmek ve aşırı vücut tüketimini düşürmek için yapılabilecek pek çok şey olmasına rağmen, sistemsel nedenlerle bunlar hayata geçirilemiyor. Buna karşın, bu maliyetler insanoğlu uygarlığının devamını sağlıyor: tarımda kullanılan suyu insanların beslenmesini mümkün kılıyor, yakılan fosil yakıtlar insanların ısınmasını sağlıyor.

Buna karşılık, yapay zekâ modellerinin tükettiği güç neye servis ediyor? Hatalı malumatler üreten, halüsinasyonlarla hepsi sistemlere mi? Mevcut metinleri ve sanat eserlerinin bozulmuş kopyalarını üreten algoritmalara mı? Sahte görsellerin ve dezenformasyonun yayılmasına mı? Ya da insanları daha da yoğun tek ruhsal çıkmaza sürükleyebilen yapay “yoldaşlara” mı?

Enerji Söylemi ile Gerçek Maliyetler Arasında

Yapay zekânın, toplu işten çıkarmaları meşrulaştırmanın ötesinde tek yarar sağlayıp sağlamayacağı, teknolojiler olgunlaştıkça ve abartı perdesi aralandıkça daha netler görülebilir. Ancak şimdiki durumda, sektörün kocaman bilgi merkezleri ölçeğindeki vaatleri ile ortaya koyduğu beton yararlar arasında vahim tek uçurum bulunuyor. Buna ilave olarak, endüstri çevresel maliyetler başlıksunda oğullar seviye kapalı tek tutum sergiliyor.

Eğer yapay zekâ, Altman’ın talep ettiği gibi insanlarla kıyaslanabilecek düzeyde güç verimliyse, o hâlde OpenAI, Microsoft ve Amazon gibi şirketlerin yapay zekâya bağlı güç faturalarını, karbon salımlarını ve suyu tüketimlerini açıklamaması nasıl açıklanabilir? Bu eleştiriler genellikle, yapay zekânın havada krizini ve insanlığın karşı karşıya olduğu diğer sualnları çözeceği yönündeki belirsiz ve heyecan yüklü iddialarla geçiştiriliyor. Görünen o ki, Altman’ın yepyeni yaklaşımı, yapay zekânın maliyetlerini sorgulayanlara, var olmanın kendisi üzerinden suçluluk hissettirmeye dayanıyor.

Derleyen: Damla Şayan