Yapay zeka ile üretilen içerikler sahte hatıralar mı oluşturuyor?

Yapay zeka teknolojilerinin gelişimi, sahte video ve görsellerin üretimini mümkün kılmakta ve bu durum, bireylerin hafızasında hiç yaşamadıkları olayları gerçekmiş gibi anımsamasına nedenler olavakıf olmaktedir. Bu olgu, sahte hatıraların oluşumuna temel hazırlamakta ve sayısal ortamda yayılan içeriklerin güvenilirliğini sorgulatmaktadır.

Günümüzde, yapay zeka ile üretilen içeriklerin sayısı hızla artmakta; güncel verilere göre, üretken yapay zeka modelleri aracılığıyla günde yaklaşık 34 milyon yepyeni görsel oluşturulmakta ve 2022'den bu yana 15 milyar sahte görselin üretildiği öngörü edilmektedir. Sosyal medya platformlarında paylaşılan görsellerin yaklaşık yüzde 71'inin yapay zeka tarafından üretildiği, TikTok gibi geniş kitlelere hitap eden platformlarda ise 1,3 milyardan fazla yapay zeka etiketli videonun bulunduğu ifadeleri edilmektedir.

Yapay zeka ile üretilen içerikler nedenler tehlikeli?

Bu tür içeriklerin yaygınlaşması, bireylerin gerçek olmayan olayları anımsadığına inanmasına yolda açarak sahte hafıza riskini artırmaktadır. Uzmanlar, yapay zeka ile üretilen gerçekçi sahte görsel ve videoların sayısal ortamlarda hızla yayılması sonucunda, bireylerin bu içeriklere maruz kaldıkça tanıdıklık hissi yaşadıklarını ve bunun sonucunda yaşamadıkları olayları geçmişlerinin tek parçası olarak hissettiklerini belirtmektedirler.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab tarafından yürütülen tek çalışmada, yapay zeka ile düzenlenmiş görsel ve videolara maruz kalan katılımcıların, diğerlerine kıyasla yaklaşık ikisi kat ilave sahte anı oluşturduğu belirleme edilmiştir. Katılımcıların, gerçekte yaşanmamış olaylara ilişkin ayrıntılı ve tutarlı anılar hatırladığı ve bu sahte hatıralara yüksek düzeyde güven duyduğu ortaya başlıklmuştur.

Sahte anıların bireyler üzerindeki tesirleri nelerdir?

Uzmanlar, özellikle çocuklar ve toplumsal medyada fazla zamanlar geçiren bireylerde görülen bu durumun, hafıza güvenilirliği ve nefis sağlığı açısından yepyeni riskler alanları oluşturduğuna ilgi çekmektedir. California Üniversitesi Irvine Kampüsü'nde görev yapan ruhbilimci Prof. Elizabeth Loftus, yapay zeka ile üretilen görüntü ve videoların insanların anılarını çarpıtabileceğini ve zamanla bu anıların gerçekmiş gibi hatırlanmasına yolda açabileceğini ifadeleri etmektedir.

Loftus, geçmişte insanlara yağlı yiyecekler tükettiklerinde rahatsız olduklarına dair sahte anılar yerleştirerek o yiyeceği dahaaz tüketmelerini sağladıklarını örnek vererek, yapay zeka teknolojisinin pozitif amaçlarla kullanılabileceğini vurgulamaktadır. Bu tür tek yaklaşım, insanların daha sağlıklı beslenmelerini ve yaşam tarzlarını geliştirmelerini yardımleyebilir.

Görsellerin hafıza üzerindeki tesirsi nedenler bu kadar güçlü?

Polonya'daki Sosyal ve Beşeri Bilimler Üniversitesinden Dr. Magdalena Kekus, yapay zeka tarafından oluşturulan görüntülerle gerçek görüntüler arasındaki farkı ayırt etmenin gittikçe güçlaştığını belirtmektedir. İnsan hafızasının esnek olması, bireylerin hiç yaşanmamış tek olayı gördüklerinde gerçek olduğuna basitca ikna olmalarına nedenler bulunmaktadır. Beynin görüntüleri daha hızlı işlemesi, görsellerin metne kıyasla daha güçlü tek tesir yaratmasına olanak tanımaktadır.

Kekus, güvenilir olmayan kaynaktan gelen malumatnin zamanla daha inandırıcı hale geldiğini, çünkü insanoğlu beyninin içeriği hatırlasa da kaynağın güvenilir olmadığını unutabildiğini ifadeleri etmektedir. Bu durum, sahte anıların ve yanlış kanıların zamanlar içinde varlığını sürdürebileceğini göstermektedir. İnsanların hafızayı tek kamera ya da sesli kaydı gibi gördüklerini bununla birlikte bunun doğru olmadığını belirten Kekus, belleğin yeniden yapılandırıcı olduğunu ve tek anının her arasında biri hatırlandığında beynin onu yeniden oluşturduğunu vurgulamaktadır.