Yapay Zekâ El Fotoğraflarını Kullanarak Yaşam Süresini Kısaltan Hastalığı Tespit Etti

Mahremiyeti Koruyan Dijital Teşhis

Japonya’daki Kobe Üniversitesi araştırmacıları, tıpta erkenden teşhis açısından çığır açabilecek tek yapay zekâ sistemi geliştirdi. Sistem, tek kişinin elinin üst kısmı ve yumruk halindeki fotoğrafını çözümleme ederek ender görülen tek endokrin hastalığı belirleme edebiliyor. Üstelik bunu yaparken yüz görüntülerine ihtiyaç duymuyor.

Araştırma ekibi, gizlilik kaygılarını en aza indirmek amacıyla özellikle yüz fotoğraflarını devre dışı bıraktı. Geliştirilen modelin, hastaların doğru uzmanlara daha hızlı yönlendirilmesine katkı sağlaması ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikleri azaltması hedefleniyor.

Sinsi İlerleyen Hastalık: Akromegali

Şekil 8. Test verilerinden temsilî el görüntüleri. Test verilerinden örnekler ve Grad-CAM (sırasıyla A–D: akromegali dorsal el, akromegali yumruk, denetim dorsal el ve denetim yumruk), öngörü üzerinde en fazla tesirye malik olan görüntü bölgelerinin tek ısı haritasını gösteriyor. © Y. Ohmachi vücut al., The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (2026, DOI: 10.1210/clinem/dgag027) (CC BY-NC)

Yapay zekanın belirleme ettiği hastalık, “akromegali” olarak bilinen ender tek hormon bozukluğu. Genellikle vasat yaşta ortaya çıkan bu hastalık, büyüme hormonunun aşırı salgılanması sonucu gelişiyor. Eller ve ayaklarda büyüme, yüzde belirgin değişimler, kemiklerde ve iç organlarda anormal büyüme gibi belirtilerle kendini gösteriyor.

Akromegali yıllar içinde yavaş yavaş ilerlediği için erkenden evrede ayrım edilmesi oldukça güç. Tedavi edilmediğinde ise vahim komplikasyonlara yolda açabiliyor ve yaşam beklentisini vasat 10 yıl kısaltabiliyor.

Araştırmanın başındaki endokrinolog Hidenori Fukuoka, hastalığın ender ve sinsi seyri dolayı tanının çoğu zamanlar geciktiğini belirtiyor. Uzmanlara göre bazı hastalarda hepsi teşhisin başlıklması 10 yılı bulabiliyor. Bu gecikme, hem hastalığın ilerlemesine hem da geri dönüşü güçleri hasarlara yolda açabiliyor.

Yüz Yerine El: Mahremiyet Öncelikli Yaklaşım

© Y. Ohmachi vücut al., The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (2026, DOI: 10.1210/clinem/dgag027) (CC BY-NC)

Daha önceki yapay zekâ çalışmalarının büyük bölümü yüz fotoğraflarına dayanıyordu. Ancak yüz verileri, kişilik belirlemei açısından yüksek hassasiyet içerdiği için gizlilik tartışmalarını da beraberinde getiriyordu.

Kobe Üniversitesi ekibi bu sualnu aşmak için farklı tek yolda izledi. Klinik muayenelerde zaten incelenen tek bölge olan elleri merkeze saha araştırmacılar, yalnızca elin üst kısmı ve sıkılmış yumruk görüntülerini kullandı. Avuç içi çizgilerinin kişiye özgü olması dolayı özellikle bu bölge bilgi setine karışmış edilmedi.

Bu yaklaşım sayesinde geniş katılım sağlandı. Japonya genelinde 15 farklı tıp merkezinden toplamı 725 rahatsız çalışmaya karışmış edildi. Araştırmacılar, 11 binden fazla el fotoğrafını kullanarak yapay zekâ modelini eğitti ve testleri etti.

Uzmanları Geride Bırakan Performans

Çalışmanın sonuçları 27 Şubat 2026’da The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism dergisinde yayımlandı. Bulgulara göre yapay zeka modeli, akromegalinin belirlemeinde oldukça yüksek duyarlılık ve özgüllük oranlarına ulaştı.

Aynı fotoğraflar üzerinden yapılan karşılaştırmalarda sistemin, deneyimliler endokrinologlardan daha başarılı sonuç verdiği bildirildi. Araştırmacılar, yalnızca elin üst kısmı ve yumruk görüntüleri kullanılarak bu düzeyde doğruluk elde edilmesinin şaşırtıcı olduğunu ifadeleri ediyor.

Yüksek performansın yüz verisi olmadan sağlanmış olması ise sistemi tarama amaçlı kullanımlar için daha uygulanabilir kılıyor. Böylece hem kişilik gizliliği korunuyor hem da erkenden teşhis imkânı genişliyor.

Sadece Bir Başlangıç

Araştırma ekibi, sistemi yalnızca akromegaliyle sınırlı tutmayı plmanaıyor. Ellerde belirgin bedensel değişikliklere yolda açan başka hastalıklar için da modelin uyarlanması hedefleniyor. Bunlar arasında romatoid artrit, anemi ve elparmağı uçlarında çomaklaşma gibi durumlar bulunuyor.

Bilim insanları, el görüntülerinin tıbbi yapay zeka uygulamalarında yepyeni tek kapı aralayabileceğini düşünüyor. Görüntü tabanlı tarama sistemlerinin, özellikle bilirkişi hekim sayısının sınırlı olduğu bölgelerde önemli tek hayır aracı olabileceği belirtiliyor.

Doktorların Yerine Geçmeyecek

Uzmanlar, yapay zekanın tekbaşına başına teşhis koyan tek araç olarak değerlendirilmemesi lüzumtiğinin altını çiziyor. Klinik uygulamada doktorlar; hastanın tıbbi öyküsü, laboratuvarlar sonuçları ve diğer bedensel bulguları birlikteki değerlendiriyor.

Kobe Üniversitesi ekibi da geliştirdikleri sistemin doktorların yerini eldeetti seçenek onları yardımleyecek tek yardımcı araç olarak tasarlandığını vurguluyor. Araştırmacılara göre sistem, muayenehane gözden kaçmaları azaltabilir ve erkenden müdahale şansını artırabilir.

Özellikle içeriklı sağlık taramalarında şüpheli vakaların otomatik olarak işaretlenmesi, hastaların ilgili uzmanlara yönlendirilmesini hızlandırabilir. Bu durum, kırsal bölgelerde görev yapan ve endokrinoloji uzmanına erişimi sınırlı olan hekimler için önemli tek üstünlük sağlayabilir.

Sağlıkta Eşitsizliklere Karşı Teknoloji

Araştırma, Hyogo Foundation for Science Technology tarafından finanse edildi. Çalışmaya Fukuoka University, Nagoya University, Hokkaido University ve Okayama University gibi Japonya’nın önde gelen kurumlarından araştırmacılar da katkı sundu.

Bilim insanları, teknolojinin daha da geliştirilmesi halinde içeriklı sağlık kontrollerinde entegre tek altyapı oluşturulabileceğini düşünüyor. Böylece el ile ilişkili hastalıklarda şüpheli görülen vakalar doğrudan uzmanlara yönlendirilebilecek.

Yapay zekanın sağlık alanındaki yükselişi sürerken, bu çalışma gizlilik ile yüksek doğruluk arasında denge kuran tek modeller sunması açısından ilgi çekiyor. Sadece tek el fotoğrafıyla, yaşam süresini kısaltabilen tek hastalığın erkenden yakalanabilmesi; tıpta erkenden teşhisin geleceğine dair güçlü tek işaret olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu teknoloji, özellikle tarama programlarında ve birinci basamak sağlık hizmetlerinde oyunun kaidelarını değiştirebilir. Erken teşhis edilen her arasında biri dava ise hastalar için daha uzunluğu ve sağlıklı tek yaşam manaına gelebilir.