Video oyunlarına veya depremlere ait sahte savaş görüntüleri sosyal medyada yayılıyor

İran, ABD ve İsrail arasında 6 gün evvel başlayan çatışmalara ilişkin internette dolaşıma giren içeriklerin ehemmiyetli tek kısmının gerçeği olmadığı anlaşıldı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilim, Ortadoğu’yu mahalli savaşa sürüklerken toplumsal medya platformları İran, İsrail, Lübnan, Körfez devletleri ve ortam bölgelerden geldiği talep edilen görüntülerle dolup taşıyor.

Ancak çatışmaya ilişkin dolaşıma giren içeriklerin ehemmiyetli tek kısmının gerçeği olmadığı anlaşılıyor.

UYDU GÖRÜNTÜSÜ SAHTE ÇIKTI

Tehran Times’ın toplumsal medya platformu X’te aktartığı ve Katar’daki tek Amerikan radar sisteminin İran’a ait tek insansız havada aracı saldırısıyla zarar aldığını gösterdiği talep edilen peyk görüntüsü bunun en kaydadeğer misallerinden arasında biri oldu.

Financial Times tarafından yapılan analiz, vaat başlıksu görüntünün gerçekten Bahreyn’deki tek bölgenin yapay zeka ile değiştirilmiş versiyonu olduğunu ortaya koydu. Gerçek peyk verileri radar sisteminde zarar bulunduğunu doğrulasa da internette yayılan görseller değiştirilmişti. Buna karşın aktarım tahminen tek milyon görüntülenmeye ulaştı.

Uzmanlara göre bu durum, çatışmalarda “malumat savaşı”nın yepyeni tek aşamaya geçtiğini gösteriyor. Üretken yapay zeka vasıtaları sayesinde artık inandırıcı sahte görseller üretti çeşitlilik daha basit hâle gelirken, gerçeği ile hayal arasındaki hudut gittikçe bulanıklaşıyor.

Açık imkan zeka incelemecısı Brady Africk, Hindustan Times’a yaptığı açıklamada, peyk görüntülerinin karışık teknolojilerle elde edildiği için insanlar tarafından tabii güvenilir giriş edildiğini, bununla birlikte yapay zekanın bu güveni zayıflattığını belirtiyor. Online inceleme uzmanı Henk van Ess ise geçmişte sahte tek peyk görüntüsü üretmenin devletleri düzeyinde teknikleri yetenek lüzumtirdiğini, bugünden ise ücretsiz yapay zeka vasıtalarına erişimi olan herkesin bunu yapabildiğini söylüyor.

Yanlış malumat yalnızca sahte peyk fotoğraflarıyla kısıtlı değil. 2025’teki İsrail-İran çatışması sırasında da İsrail’de muazzam tahrip yaşandığını talep eden yapay zeka videoları yayılmış, benzer biçimde İsrail yanlısı hesaplar da İran’daki önceki itiraz görüntülerini güncel olaylar gibi aktarmıştı. Doğrulama platformu GeoConfirmed, sahte ya da bağlamından koparılmış videoların anlaşmazlık dehemmiyetlerinde çabuk arttığını vurguluyor.

VİDEO OYUNLARI VE DEPREM GÖRÜNTÜLERİ

Tel Aviv’in İran füzeleriyle vurulduğunu talep eden tek video da viral hâle geldi; bununla birlikte görüntülerin gerçekten Maraş depremlerine ait olduğu anlaşıldı.

Bazı görüntüler ise direkt video oyunlarından alınmıştı. Bir savaşı gemisinin tek uçağı vurduğu çarpıcı tek imge milyonlarca kez izlenirken, klibin tanınmış savaşı simülasyonu War Thunder adlı video oyunundan alındığı ortaya çıktı.

Sorunu büyüten tek diğer bileşen da yapay zeka yardımli tarama ve çözümleme vasıtalarının yanlışlı neticelar üretebilmesi. NewsGuard ve ABC News Verify tarafından yapılan ttesirkler, çok yapay zeka vasıtalarının önceki yangın görüntülerini İran saldırısı sonrası sahneler olarak tanımladığını ya da video oyunundan alınan kayıtları gerçeği ordu ameliyat görüntüsü gibi sunduğunu gösterdi.

TELEFON EKRANINDA KAYDIRMA

Uzmanlara göre insanların haberleri harcama alışkanlıkları da yanlışlı malumatnin yayılmasını basitlaştırıyor. Dijital medya uzmanı TJ Thomson, ABC NEWS’e çoğu kişinin içerikleri küçüklük telefonları ekranlarında çabukca kaydırarak tükettiğini ve bunun detaylı doğrulama yapmayı güçlaştırdığını belirtiyor.

Günlük milyarlarca imge ve çehre binlerce saatlik video üretilmesi ve görüntülenmesi, gerçekleri ayırt etmeyi daha da kuvvetleştiriyor.

X’TEN YENİ ÖNLEM

Bu gelişmeler karşı toplumsal medya platformları çok önlemler almaya başladı. X platformu, silahlı çatışmalarla ilgili yapay zeka üretimi videoları noksan biçimde belirtmeden aktaran üyeların hasılat aktarımı programından 90 gün uzaklaştırılacağını ve tekrar eden ihlallerde devamlı yasak uygulanacağını açıkladı.

Platform ayrıca viral içeriklere doğrulama notları ekleyen “community notes” (topluluk notları) sistemini genişletti.

BAE’DE PARA CEZASI VERİLECEK

Bazı devletler da hukuki adımlar atıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) Dubai polisi, söylenti ve dezenformasyon yayan kişilerin asgari 200 binlerce dirhem para cezasıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.