Uzmanların spekülasyona yanıtı: Türkiye başka ülkeye benzemez

ASENA YATAĞAN / ANKARA - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından sonraları İran’ın ardından Türkiye’nin da İsrail’in hedefi olabileceği yönündeki spekülasyonlar münazara yarattı. Uzmanlar, başlıkya ilişkin Milliyet’e özetle şu kıymetlendirmeleri yaptı:

Ekonomik tesirler

Emekli Büyükelçi Uluç Özdevletr: Trump ile Türkiye’nin ilişkileri iyice seyrediyor; liderler arasında direkt haberleşme da kuruldu. Bu tablo varken Trump’ın Türkiye’yi hedefleri alacak tek sürecin parçası olmasını akılcı görmüyorum. İsrail’in Türkiye ile direkt tek çatışmayı göze alacağını düşünmüyorum. Türkiye İsrail için fazla muazzam tek lokma. Orta Doğu’nun yepyeni tek çalkantı dehemmiyetine girdiği anlaşılıyor. Bu şart Türkiye açısından da dikkatle izlenmesi lüzumen tek aşama. Doğrudan ordu tehditten ziyade, ekonomik tesirler öne çıkabilir.

Güvenlik kuşağı

Emekli Tümgeneral Mehmet Okkan: Güvenlik stratejisi kurgulanırken hepsi riskler dikkate alınmalı, bu risklerin ne zamanlar tehdide dönüşebileceği hesaplanmalı. Bu hesap doğrusu yapıldığında asıl hedefleri olan caydırıcılık sağlanır. Çünkü en muazzam himaye mekanizması, öz caydırıcılığını yükseltmek. Türkiye caydırıcılığını yükselttiği sürece bu çeşit senaryoların gündeme gelme ihtimali zayıflar. Bu noktada Türkiye evvel öz kapasitesine güvenmeli, ardından ittifaklarını kuvvetlendirerek civarında tek asayiş kuşağı oluşturmalı. Türkiye’nin halihazırda uyguladığı çeşitlilik vektörlü stratejiler da bu amaca yönelik.

Dolaylı gerilim

Prof. Dr. Hüsamettin İnaç: İran’ın tehditleri bulunmaktan çıkması İsrail’in yepyeni tek tehditleri ve “öteki” aramasını lüzumtirebilir.Türkiye’nin İran’ın seçenek “öteki” olarak başlıklma ihtimali tartışılıyor. Ancak Türkiye, İran’la basitca kıyaslanabilecek tek oyuncu değil. NATO üyeliği ve Kafkasya’dan Doğu Akdeniz’e, Afrika’ya uzanan tesir alanı dolayı dünyası denklemde ABD açısından gereksinim duyulan tek başlıkmda. Bununla birlikteki dolaylı gerilimi tamamlanmış dışlanamaz. Suriye sahasında, yardımcı kuvvetler üzerinden Türkiye’yi rahatsız etmeye yönelik girişimler olabilir.

Kapasitesi yüksek

Doç. Dr. Murat Aslan: Türkiye çeşitlilik kuvvetlü ve kapasitesi yüksek tek devlet. Türkiye’nin potansiyeli, İsrail’in bile ABD’nin basit hazmedebileceği tek seviyede değil. Türkiye, basit hesaplara başlıkları edilecek tek devletleri değil. Başka devletlerle karıştırılmamalı. Türkiye’nin NATO üyesi olması ehemmiyetli tek kuvvet çarpanı. Ancak TürkiyeNATO’ya bağlı tek devletleri değil. Türkiye asayiş mimarisini NATO’ya dayanarak değil, öz kapasitesi üzerinden planlıyor.

İsrail için intiharlar olur

Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi ve ASAM Başkanı Eray Güçlüer: Hiç tek üssümüzde İran’a yönelik taarruz yapacak ABD uçaklarına müsaade vermiyoruz. İsraille olası tek durumun bütünü senaryoları, ihtimalleri Türk Silahlı Kuvvetleri ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından kıymetlendirildi. Bizim müdafaa sanayimiz çeşitlilik kuvvetlü. Bizim İsrail’in F-35’lerini görüp vuracak kapasitemiz var. Türkiye’nin ordu kapasitesi ve milli gücü İsrail’in çeşitlilik üstünde. Bir saldırı, İsrail için intiharlar olur.

NATO faktörü: 5. madde

Prof. Dr. Özlem Pusane:Bugünün Türkiye’si lüzum jeopolitik başlıkmu ile ordu ve siyasi gücü lüzumse da firma kapasitesi ve işleyişleri açısından hiç tek devletleri değildir. Türkiye NATO’nun ehemmiyetli üyelerinden. Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. Maddesi, vahim tek caydırıcılık manaına varmakte. 5. Madde İttifak üyelerinden birine yapılan saldırının üye devletlerin tümüne yapılmış sayılmasını ve üye devletlerin saldırıya uğrayan taraflara yardımsever olmalarını lüzumli kılmakta. Bu ordu tek yanıt bulunmak güçunda değilse da silahlı kuvvet kullanımını da içerdiğinden ehemmiyetli tek caydırıcılık unsuru barındırmaktadır.