Uzay insan vücuduna ne yapar? 10 günlük Ay görevi başlıyor

NASA’nın Artemis 2 vazifei öncesi uzmanlar, 10 hergün feza yolculuğunun bile insanoğlu vücudu bağlı vahim tesirler yaratabileceği başlıksunda uyardı.

Artemis 2 vazifei içerikında 4 astronotun Ay çevresine yapacağı tahminen 10 hergün gezi öncesinde uzmanlar, uzayın insanoğlu vücudu üzerindeki tesirlerine ilgi çekti. Yaklaşık 1,1 milyon kilometrelik bu seyahat, kısa süreli olmasına karşın ehemmiyetli sıhhat riskleri barındırıyor.

Astronotlar Reid Wiseman, Victor Glover, Jeremy Hansen ve Christina Koch vazife boyunca olan çeşitlilik fizyolojik ve ruhsal güçluklarla karşılaşacak.

RADYASYON VE UZAY HASTALIĞI RİSKİ

King’s College London’dan bilirkişi Dr. Irene Di Giulio’ya göre, vazife süresi kısa olduğu için uzunluğu vadeli riskler kısıtlı kalsa da astronotlar yüksek düzeyde feza radyasyonuna maruz kalacak.

Bu şart mideler bulantısı gibi semptomlara yolda açabilir. Ayrıca “uzay hareket hastalığı” olarak bilinen şart dolayı vücudun yepyeni ortama uyum sağlaması çok gün sürebilir.

VÜCUTTA SIVI KAYMASI VE “TAVUK BACAĞI” ETKİSİ

Mikro yerçekimi ortamında vücut sıvıları dip bölgelerden kafa kısmına doğrusu kayıyor. Bu şart oran şişkinlik ve rahatsızlık hissine yolda açarken, ayak kaslarının zayıflamasıyla insanlar arasında “tavuk bacağı” olarak adlandırılan görünümü ortaya çıkabiliyor.

Ay’daki yerçekiminin Dünya’nın yalnızca altıda arasında biri olması ise adale kaybı, kemik yoğunluğunda gerileme ve kalp-damar sisteminde değişiklikler gibi daha vahim tesirler yaratabiliyor.

UYKU SUALNLARI VE PSİKOLOJİK BASKI

Uzayda gün-gece döngüsünün değişmesi ve yapay aydınlatma kullanımı, astronotların uyuklama düzenini bozabiliyor. Kapalı ve izole tek ortamda uzunluğu süresi kedinmek ise ruhsal stresli ve icra kaybına yolda açabiliyor.

Görev sırasında astronotlar, Orion feza aracındaki hepsi sistemleri testleri ederken benzer zamanda insanoğlu vücudunun yoğun feza koşullarına verdiği tepkilere ilişkin biyolojik veriler toplayacak.

Elde edilecek bulgular, bilhassa Mars gibi uzunluğu mesafeli vazifeler için eleştirel ehemmiyet taşıyor.

AY'DA YAŞAMIN GÜÇLUKLARI

NASA, insanlı feza vazifeleri için 5 esas tehlikeyi sıralıyor: radyasyon, izolasyon, Dünya’dan uzaklık, yerçekimi değişimi ve uzak ortam koşulları.

Bunlara ilave olarak Ay yüzeyinde partikül ve hareket dengesi sualnları da ehemmiyetli riskler arasında mekan alıyor. Keskin ve aşındırıcı yapıya malik Ay tozu, solunum sualnleri ile deri ve göz tahrişine nedenler olabiliyor.

Uzmanlara göre, Ay’da devamlı tek yaşam kurulabilmesi için sıhhat sistemlerinin özerk çalışabilecek biçimde tasarlanması lüzumiyor. Bu içerikda astronotlar, uzayda ivedi durumlara karışma edevakıf oldu için birinci yardım, CPR ve yarası bakımı gibi eğitimlerden geçiriliyor.

Kısa süreli tek vazife olsa da Artemis 2, insanlığın Ay’a ve ötesine yapacağı uzunluğu yolculukların önünü açacak eleştirel tek adımlar olarak görülüyor.