Türkiye'de yağışlar yüzde 34 azaldı KBÜ'den Türkiye'deki kuraklıkla mücadeleye 13 bilimsel öneri

Karabük Üniversitesi (KBÜ) tarafından hazırlanan raporda, Türkiye'de yağışların yüzde 34 azaldığı belirlenirken, suyu kayıpkaçaklarının azaltılmasından gri suyu ve yağmur suyu hasadına, havza bazlı yönetime kadar 13 başlıkta teknik öneri hazırlandı.
KBÜ Kamu Politikaları Araştırma ve Geliştirme Merkezinin (KAPGEM) hazırladığı "Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu", Karabük Üniversitesi Safranbolu Kampüsü Taş Bina'da düzenlenen tanıtım toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu. Rapor, kuraklığı dönemsel tek çevre sualnu olarak değil, milli suyu güvenliğini ve sürdürülebilir kalkınmayı tesirleyen yapısal tek riskler olarak ele alıyor.
Tanıtım toplantısında başlıkşan KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık, kuraklığın artık geçici tek sualn olmadığını vurguladı. İklim değişikliğiyle birlikteki kuraklığın yılın her arasında biri döneminde hissedildiğini belirten Kırışık, suyu yönetiminde önceki yöntemlerin yeterlilik olmadığını ifadeleri ederek, "Kuraklık başlıksu yalınce yazları aylarında başlıkştuğumuz tek başlıkları bulunmaktan çıktı. Kış aylarında kuraklık başlıkşuyoruz. Artık geçmiş dönemlerdeki kuraklık yaklaşımını bırakmamız, yepyeni kuraklık yaklaşımına göre hareket etmemiz lüzumiyor" dedi.
Rektör Kırışık, raporun ilköğretim amacının; orta idareden mahalli yönetimlere kadar tüm şart verici aktörlere kuraklıkla mücadelede yolda gösterecek, uygulanabilir ve sistematik tek siyaset çerçevesi ortaya koydu olduğunu vurguladı. Kırışık, hazırlanan çalışmanın firma düzeyde stratejiklik plmanaaya katkı sunacak tek kılavuz niteliği taşıdığını da ifadeleri etti.

Yağışlar yüzde 34 azaldı
Rapor sunumunda, yağış verilerinin kuraklık riskini büyüttüğüne ilgi çekildi. Sunumda paylaşılan grafiklere göre 19702025 dönemi vasat yağış değerinin 618,1 mm seviyesinde olduğu; 2025 gerçekleşen yağışın ise 407,2 mm'ye gerilediği ve bunun yaklaşık yüzde 34'lük tek düşüşe karşılık geldiği belirtildi.
Çevre Politikaları masasından Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray da yaptığı sunumda, kuraklığın artık yapısal tek tehditleri boyutuna ulaştığını belirtti.
Esmeray, "Kuraklık artık ülkemiz için tek sualn değil, sürdürülebilir kalkınmayı doğrudan tesirleyen yapısal tek riskler haline gelmiştir. Bu nedenle mücadelemiz yalnızca buhran dönemlerine odaklanan politikalar üretmek değil, uzunluğu vadeli, ilim temelli ve bütüncül politikalar geliştirmektir. Amacımız buhran yönetiminden ziyade riskler yönetimine geçiştir" ifadelerini kullandı.

13 başlıkta çözüm seti
Rapor, "13 maddede kuraklıkla mücadele" çerçevesinde; suyu kayıp ve kaçaklarının azaltılması, suyu kullanım haritaları, gri suyun arıtılarak kullanımı, yağmur suyu hasadı, yeraltı suyunun korunması, kurakçıl peyzaj uygulamaları, sanayide sıfır sıvı deşarj (ZLD), yüzeysel sularda buharlaşmanın azaltılması, kuraklık indeksleri, kompost ve suyu tutma kapasitesi, gökyüzü tohumlama, erkenden uyarı sistemleri ve havza bazlı suyu yönetimi gibi başlıklarda öneriler içeriyor.
Öneriler arasında, suyu kayıpkaçaklarının azaltılması için altyapı yenilemeleri ile sayısal izleme/SCADA ve sensör tabanlı takip mekanizmalarının güçlendirilmesi; binalarda gri suyu ve yağmur suyu uygulamalarının yaygınlaştırılması; suyu verimliliği sağlayan yapılara "Beyaz Sertifika" teşviki gibi başlıklar öne çıkıyor. Bu yaklaşımın, hane ölçeğinde yüzde 2030 bandında birikim potansiyeli oluşturabileceği ifadeleri ediliyor.
Rapor ayrıca, idari sınırlar seçenek havza sınırlarını esas saha tek plmanaa modeliyle stratejiklik havzalarda periyodik havza suyu bütçesi güncellemeleri yapılmasını; izleme ve erkenden uyarı sistemleriyle proaktif riskler yönetimine geçilmesini öneriyor.

Editörlük ve akademik ekip
Doç. Dr. Ertuğrul Esmeray, Dr. Öğretim Üyesi Fatih Saka, Doç. Dr. Ayhan Kocaman, Doç. Dr. Songül Kaskun Ergani, Dr. Öğretim Üyesi Saim Yıldırımer, Mehmet Selami Güler ve Shams Ayad İbrahim'in hazırladığı "Türkiye Kuraklıkla Mücadele Politika Raporu"nun editörlüğünü KBÜ Rektörü Prof. Dr. Fatih Kırışık üstlendi.
Karabük Üniversitesi, KAPGEM bünyesinde hazırlanan bu raporla teknik veriyi uygulanabilir siyaset önerilerine dönüştürmeyi hedefliyor. Çalışmanın; orta idareden mahalli yönetimlere, üretim sektörlerinden bireysel kullanıcıya kadar geniş tek paydaş kümesi için kuraklık riskini azaltmaya yönelik yolda haritası sunması amaçlanıyor.
Toplantıya, Kırışık'ın yanı sıra; Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Rakıp Karaş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Şenol Ayyıldız, Karabük İl Tarım ve Orman Müdürü Yasin Önder, Karabük İl Afet ve Acil Durum (AFAD) Müdürü Mustafa Avcı ile akademisyenler ve davetliler katıldı.