Teknoloji Devlerinin Gizli Yükümlülükleri: 662 Milyar Dolar Nereye Gidiyor?

Moody’s Ratings tarafından yayımlanan oğullar rapor, Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft ve Oracle gibi teknolojiler devlerinin henüz başlamamış bilgi orta kira sözleşmelerinin toplamda 662 milyar dolara ulaştığını ortaya koyuyor. Bu durum, şirketlerin gelecekteki mali yükümlülüklerini gözler önüne sererken, bu yükümlülüklerin şimdiki muhasebe kaideları gereği bilançolara yansımadığı ilgi çekiyor.

Yapay zeka altyapısına yönelik küresel ölçekte çoğalan bilgi orta yatırımları, ABD merkezli teknolojiler şirketlerinin bilançolarında görünmeyen önemli tek mali yük oluşturuyor. Moody’s Ratings’in analizine göre, bu yükümlülükler ilerleyen yıllarda şirketlerin mali esnekliğini vahim manada kısıtlayabilir.

Henüz Başlamamış Sözleşmelerin Etkisi Nedir?

Moody’s raporuna göre, Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft ve Oracle’ın henüz yürürlüğe girmemiş kira taahhütleri toplamı 662 milyar doları buluyor. Bu tutar, muhasebe standartları gereği şimdiki yükümlülük olarak sınıflandırılmadığı için şirketlerin bilançolarında mekan almıyor. Ancak, kira sözleşmeleri yürürlüğe girdiğinde, bu tutar bilançolara yansıyacak ve şirketlerin mali durumunu tesirleyecek.

Toplamda, bu beş teknolojiler şirketinin 2025 yılı itibarıyla iskonto edilmemiş toplamı kira yükümlülüğü ise 969 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Bunun yaklaşık üçte ikisi, henüz başlamamış kira sözleşmelerinden kaynaklanıyor.

Finansal Riskler ve Yükümlülüklerin Geleceği

Moody’s analistleri David Gonzales ve Alastair Drake, bilançolara yansımayan bu tutarın, şirketlerin düzeltilmiş toplamı borcunun yüzde 113’üne denk geldiğine ilgi çekti. Gonzales, bu yükümlülüklerin kayıp olmadığını, henüz bilançoya girmesi lüzumen aşamaya ulaşmadığını ifadeleri etti. Hizmet alınmadığı için borç doğmuş sayılmadığını belirten analist, zamanla bu yükümlülüklerin kesinleşeceğini vurguladı.

Alphabet, 2025 üçüncü çeyrek mali raporunda, henüz başlamamış bilgi orta kira sözleşmeleri için 42,6 milyar dolarlık geleceğe dönük ödeme taahhüdü bulunduğunu açıklamıştı. Bu rakam, tek önceki çeyrekte 23,9 milyar dolar seviyesindeydi ve söz başlıksu kira sözleşmelerinin 2025-2031 yılları arasında başlayacağı belirtiliyor.

Kira Modelinin Arkasındaki Dinamikler Neler?

Moody’s raporuna göre, bu muhasebe yapısının temelinde yapay zeka donanımlarının kısa ekonomik ömrü yatıyor. Geleneksel bilgi merkezleri genelleme 10-15 yıllık kira sözleşmeleri ile inşa edilirken, yapay zeka için kullanılan donanımların kullanım ömrü 4-6 yıl ile sınırlı kalıyor. Bu durum, teknolojiler şirketlerini kısa süreli kiralamalar ve yenileme opsiyonları içeren sözleşmelere yönelmeye itiyor.

Ancak, yatırımın geri dönüşünü güvence altına eldeetti isteyen mülk sahipleri, şirketlerden bilanço dışı garantiler istek ediyor. Bu garantiler arasında en yaygın olanı “Kalan Değer Garantisi” (Residual Value Guarantee – RVG) olarak öne çıkıyor. Şirket, kira yenilenmezse bilgi merkezinin değerinin kesin tek seviyenin altına düşmesi halinde aradaki farkı ödemeyi taahhüt ediyor. Ancak ABD muhasebe standartlarına göre bu tür garantiler, ödeme ihtimali “muhtemel” sayılmadıkça bilançoya yansıtılmıyor.

Meta, 2029’da başlayacak bilgi orta kiralamaları için 12,3 milyar dolarlık taahhüt verirken, buna ilave olarak 28 milyar dolarlık RVG sağladı. Ancak şirket, bu garantinin ödeme ihtimalini düşük gördüğü için bilançoya hiç tek borç kaydetmedi.

Moody’s, bu muhasebe uygulamalarının teknolojiler sektörünün karşı karşıya olduğu gerçek ekonomik riski gizlediği uyarısında bulundu ve büyük ölçekli kira taahhütlerinin şirketlerin mali ve operasyonel esnekliğini sınırlayabileceğini vurguladı. Derecelendirme kuruluşu, ilerleyen dönemde bu tür yükümlülükleri değerlendirirken norm dışı borç düzeltmeleri yapabileceğini ve para çıkış risklerini daha yakından izlemeyi planladığını bildirdi.