Tarım arazilerindeki kaçak yapılar için yıkım kararı alındı

Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikle Türkiye’nin temel ve toprak varlığının belirlenmesi ile bu varlığın kullanımına ilişkin usul ve esaslar düzenlendi.

Yönetmelik çerçevesinde zirai hedeflı yapılarda ve tarım dışı toprak kullanımlarında müsaade alınması ve temel himaye tasarılerine uyulması güçunlu olacak. İzinsiz hepsi yapıların yıkılması ve arazinin zirai üretime elverişli hale getirilmesi lüzumtiği belediyelere ya da il hususi idarelerine bildirilecek. İlgili belediye ya da il hususi idaresi tek aylık içindeki yıkımı gerçekleştirecek ve arazinin zirai üretime elverişli hale getirilmesini sağlayacak.

Hakkında tahrip hükümı alınmış olmasına karşın tek aylık içindeki belediye ya da il hususi idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlıkça yıkılabilecek ya da yıktırılabilecek. Hukukçular, AA muhabirine yaptıkları açıklamalarda yönetmeliğe ilişkin meraklı edilenleri anlattı.

“Artık tarım alanlarına villa ve bungalov gibi yapılar yapılamayacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 2005 yılında yürürlüğe girdiğini anımsatarak, kanunun esas amacının “toprak yapısını ve zirai arazileri muhafaza etmek ve sürdürülebilir biçimde prosedürek” olduğunu ifadeleri etti.

Kanuna karşın zirai alanlar ile koru ya da meralarda kaçak yapılaşmanın oğullar yıllarda arttığını, Kovid-19 dehemmiyetinde ise bu alanlara bağ evi, köyler evi, kooperatif hissesi, kulübe, tarla evi ve bungalov gibi yapıların şiddetli biçimde yapıldığını dile getiren Yüksel, sözlerini şöyle sürdürdü:

“İzinsiz yapılan ve ‘tarım alanı gecekonduları’ olarak da adlandırılan bu plansız yapıların Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hepsi uyarılarına karşın alınıp satıldığını görüyoruz. 2017’de çıkarılan yönetmelik tarım arazilerindeki işgal ve kötü kullanımı manileyememiştir. Bu nedenle ikisi değişik yepyeni yönetmelik yayımlanmıştır. Bu içerikda artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat işleri yeri, köyler evi, tarla evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacaktır. Sadece 2005’teki kanundan evvel yapılmış binaların kazanılmış hakkı vardır.”

Yönetmelikte müsaade verilen yapıları çeşitleri

Ali Yüksel, yepyeni yönetmelikle zirai amaca dönük yem, depolar ve saklama tesislerine, bozulacak ürünlerin işlendiği tesislere, zirai prosedüreyi yardımlemek hedeflı bağ evlerine ve güç ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan küçüklük çaplı güneşli güç santrali tesislerine müsaade verildiğini belirterek, “En verimsiz arazilerde tarım dışı olabilecek maden işletmeleri ve güç tesisleri ise hususi izinle yapılabilecektir. Buna göre izinli yapılmış bağ evleri dışında diğer konaklama hedeflı yapılar kaçak duruma düşmüşçeşit.” diye başlıkştu.

Tarım dışı kullanımı hedeflı talepler için Toprak Koruma Kurulu hükümı lüzumtiğini vurgulayan Yüksel, kurak marjinal tarım arazilerinde yapılacak tarım dışı kullanımı taleplerinin valilik tarafından izne bağlanacağını söyledi.

“Kaçak yapıları yıkılacak, para ve hapis cezası uygulanacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Yüksel, yönetmeliğe aykırılık halinde hem kaçak yapının yıkılacağını hem da para ve hapis cezası uygulanacağını belirterek, “Kaçak yapıyı yıktırmak belediye ve kaymakamlıkların vazifeidir. Bunların yöntem yapmaması halinde Bakanlık kendisi da yıkabilecektir. İlgili planlayan ve tasarılere aykırı hareket edilmesi halinde bozulan arazinin her arasında biri metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve tasarıye uygunluk sağlanması için azami ikisi aylık süresi verilecektir.” ifadelerini kullandı.

Sürenin nihayetinde aykırı kullanımların devam etmesi durumunda faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üçüncüsü zor olarak uygulanacağını vurgulayan Yüksel, arazinin zirai üretime elverişli hale getirilmesi için tahrip ve temizleme masraflarının sualmlulardan tahsil edileceğini, bu bedelin çok şartlarda oran 100 fazlasının alınacağını anlattı.

Yüksel, bu bedelin tahsil edilememesi durumunda belediyelere ve il hususi idarelerine devletten yapılacak ödemelerden kesinti uygulanacağını kaydederek, yönetmeliğe uyulduğu ve arazinin zirai üretime elverişli hale getirildiğinin belirlenmesi halinde sınırlamaların ve hak mahrumiyetlerinin ortadan kalkacağını bildirdi.

Ali Yüksel, “Tarım arazilerini yönetmeliğe aykırı biçimde bölerek ya da çeşitlilik hisseli hale getirerek satışına aracılık eden emlak firmaları da buralarda izinsiz yapıları ve tesislerin inşasına ve tasarısine hayır veren mühendis ve mimar gibi kişiler da yaptırım alacak.” şeklinde başlıkştu.

“Araziler adeta saklı tek biçimde imara açılıyor”

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz da işte amacın “tarımsal alanların korunması ve mevzuata aykırı yapılaşmanın tarımın önünü kesmemesi” olduğunu belirterek, yönetmeliğin köyler alanlarda yapılabilecek yapıları çeşitlerini, ölçüleri ve kullanımı hedeflarını tanımladığını söyledi.

Son yıllarda Türkiye’de turizm, kentcilik ve zirai hedeflı arazilerin kullanımıyla ilgili yasaların göz ardı edilmesiyle imar mevzuatına aykırı çok uygulamaların ortaya çıktığını belirten Kiraz, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ekolojik tarım arazilerindeki yapıların yanı dizi tarım arazilerinde oğullar dehemmiyetde misalleri çoğalan hobi bahçeleri ya da bungalovlarla imar mevzuatının delindiğini ve bu arazilerin adeta saklı tek biçimde imara açıldığı görülüyor. Bu durumlar turizm hedeflı arazilerin turizm yönünden, tarım arazilerinin da zirai hedeflı kullanımdan ırak kalmasına yolda açıyor ve mevzuata aykırı şart ortaya çıkıyor. Son dehemmiyetde turizm imarlı mekan başlıkt hedeflı başvuru varsa Külçeşit ve Turizm Bakanlığı, zirai hedeflı kullanımı varsa Tarım ve Orman Bakanlığı, bunları 'bypass' etmek isteyenlere mukabil da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adeta ‘milli tek dava’ yürütüyor. Üç bakanlık tarafından bilhassa Çanakkale ve Balıkesir’de imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önünü kesecek biçimde oğullar 2 yılda genelgeler yayımlandı ve bu illerde imar mevzuatına aykırı yapılaşma manilendi.”

“Arazilerdeki yapılaşma izni valiliklerden ya da il hususi idarelerden öğrenilebilir”

Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin zirai hedeflı kullanımı dışı yapılaşma başlıksunda esasları düzenlediğini, yepyeni tek kurul oluşumunu getirdiğini ve istisnai kullanımların (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlarını çizdiğini anlattı.

Artık tarım arazilerinde kurulu hepsi hobi bahçesi ya da bungalov tarzındaki yapıların kanuna ve yönetmeliğe aykırı giriş edileceğini vurgulayan Kiraz, şu uyarılarda bulundu:

“Buna devam edenler idari para cezaları ve tahrip hükümları dışında 3 katına kadar para cezası ile mukabil karşıya kalacak, aleyhlerinde Cumhuriyet savcılıklarına cürüm duyurusunda bulunulacak ve umumi davası açılacaktır. Bugünden itibaren vatandaşların bu çeşit yapıları varsa önceki hale getirmelerini, bizzat kendilerinin yıkmalarını ve bu çeşit yapıları satışa çıkarmamalarını, ilanda/satışta olan yapıları da vatandaşlarımızın almamalarını önermekteyiz. ‘Ben bunu bilmiyordum’ denilmesi idari para cezası ya da sualşturmalardan kurtaramayacaktır. Arazisini zirai hedeflı kullanan hepsi vatandaşlar bu arazilerde ne biçimde yapılaşma izni olduğunu valiliklerden ya da il hususi idarelerden öğrenebilir. Kimsenin bu çeşit araziler için tek af beklentisi içerisinde olmaması lüzumiyor.”