Suyun her damlası izlenecek

Meltem Güneş - AnkaraKuraklık, suyu kaynaklarını tehditleri ederken Tarım ve Orman Bakanlığı suyun sürdürülebilirliği için önlemlerini artırmaya çalışıyor. Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce yürütülen çalışmalar içerikında, Ulusal Su Kaynakları Coğrafi Yönetim Sistemi’nin çözümleme süreci tamamlandı. İçme suyu kaynağı olarak tabii göl, inşa ya da işletme halinde bulunan baraj, gölet ve diğer depolar özelliğine haiz durgun suyu kaynaklarının, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında sayısallaştırılması ve hidrolojik analizler ile içme suyu havza sınırları verisinin üretilmesi hedeflanıyor. “Kaynaktan musluğa” yaklaşımıyla tasarlanan sistemleri sayesinde, içme ve kullanma suyunun temin edildiği kaynaktan oğullar üyeya ulaştığı noktaya kadar olan hepsi aşamalerin izlenmesi sağlanacak.

Dijital dönüşüm

Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, Milliyet’e yaptığı kıymetlendirmede, sistemin içme suyu güvenliği için daha tesirn tek havza himaye altyapısı sağlayacağını, bilgi setiyle kurumlararası uyumu da basitlaştıracağını belirtti. Türkiye’de içme ve kullanma suyunun yarısının mekan altı suyundan çekildiğini aktaran Yıldız, “Yer altı suyu tahsis-çekim-izleme gibi muazzam dosyalar sisteme entegre edilmeli. Projenin Ulusal Su Bilgi sistemi ile da entegrasyonu lüzumli” dedi. Sudaki sayısal dönüşümün çeşitlilik hızlandığını belirten Yıldız, “Dijital suyu ekosistemine entegre edilen yapay zekânın randıman artışı sağlama, işgücü geliştirme, şart desteği sağlama ve optimum imkan yönetimi gibi epey yararsı olacaktır. Bu gelişme hızı ile 5 yıllar içindeki yapay zekâ suyu yönetiminde çeşitlilik daha tesirli olacak” dedi.

Yapay zekânın diğer yüzü

Dursun Yıldız, yapay zekânın suyu tüketen bedensel tek altyapıya dönüştüğüne da ilgi çekerek, “Çeşitli dünyası analizler, 2025-2027 dehemmiyetinde yapay zekâ bağlantılı bilgi merkezlerinin senelik 300-800 milyar litre arasında tatlılık suyu tüketebileceğini göstermekte. Bu miktar, epey vasat ölçekli devletnin kentselleşen suyu kullanımına eşkıymet. Google, 2024’te bilgi merkezlerinde tahminen 22,7 milyar litre suyu tükettiğini açıkladı. Yapay zekânın kontrolsüz biçimde gelişen suyu ayak izi çok bölgelerde yepyeni riskler yaratabilir. Ancak teknolojik ilerleme, sayısal dönüşümü ve yapay zekânın suyu yönetiminde verimliliği arttırmak için kullanılması ile bu riskler yönetilebilir” diye başlıkştu. Verilere göre, Türkiye’nin 2022’de senelik suyu tüketimi 63 milyar litre oldu. Buna göre yalınce Google, senelik bazda Türkiye’nin üçte arasında biri kadar suyu tüketmiş oluyor.

‘İstanbul’da barajların oran 60’ı boş’

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Meriç Albay, Marmara Bölgesi’nde baraj doluluk oranlarının sezon normallerinin altındaki seyrettiğini söyledi. İstanbul’daki baraj doluluk oranlarının oran 40 seviyelerinde olduğunu belirten Albay, “İstanbul’da halihazırda barajların tahminen oran 60’ı boş. Oysa ocak itibarıyla asgari oran 60 doluluk oranını görmemiz lüzumiyordu, oran 70-75 bile 80’ler yeğleme ettiğimiz rakamlardır” dedi.

Mayıs-haziran dehemmiyetine girerken doluluk oranının eleştirel eşik olduğuna dikkati çeken Albay, “Hazirana barajlarda asgari oran 70’in bağlı dolulukla girmemiz lazım. Bu seviyeyi yakalayamazsak, sıkıntıları ağustosta yaşamamız muhtemel” diye başlıkştu. İstanbul’un suyu kaynağı barajların doluluk oranları dün oran 42.49 olarak ölçüldü. AA