Sülalenin ilk doktoru olma yarışı! Üniversite adaylarına sordular: Neden Tıp Fakültesi?

KÜBRA KÖKLÜ - Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda (YKS) seviye yapan talebelerin madde fakültesini yeğleme etmesi inceleme başlıksu oldu. Marmara Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Rümeysanur Erikli Doğan, “Tıpta Eşit Olmayan Rotalar: Tıp Fakültesindeki YKS’de Yüksek Puan Alan Öğrenciler Arasında Sınıfsal Eşitsizlikler” başlıklı doktora teziyle madde fakültesinde okuyan talebeleri araştırdı. Araştırmada 2023’te YKS sayısalda birinci 10 bine girerek devletleri üniversitelerindeki madde fakültelerini kazanmış 23 talebeye madde fakültesi yeğleme nedenleri sualldu, tercihin ardındaki külçeşitel, öğretici ve sınıfsal bağlantılar talebeler ve aileleriyle yapılan mülakatlarla incelendi. Araştırmanın danışmanlığını Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Alim Arlı yaptı.

17 zaman çalışılıyorlar

Ağırlıklı olarak Cerrahpaşa, ÇAPA, Marmara ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ni kazanmış 23 talebe ve 10’unun ailesi katıldığı incelemesı ilgili malumat veren Doğan, şu malumatleri verdi:

“Öğrencilerin madde yeğleme etmelerindeki ehemmiyetli etken devletmizde doktorluğun güvence işleri ve yüksek maaşla özdeşleştirilmesi. Halen ailelerde madde kazanacak ve hekim olmanın alternatiflerine kıyasla en tepede. Tıpa mukabil bu kesinlik algısına mukabil mühendislik ya da ilköğretim ilim yeğleme etselerdi işsiz kalma korkuları ve hususi sektörün getireceği belirsizlikler var. Araştırmanın odağı olan seviye talebeleri hedefledikleri dereceyi etmek ve madde kazanacak için günde tahminen 17 saate kadar ders çalışmış ve muazzam tek disiplinle bu süreci yürütmüş hususi tek grup. Bu muvaffakiyetları her arasında biri ne kadar muazzam takdirle karşılansa da talebelerin ders çalışmalar ve hedefleri baskıları asap krizleri ve bayılmalara varan hissi yüklere nedenler olmuş.”

Doğu’da yüksek

Doğu ve Güneydoğu’da madde fakültesine ilginin yüksek olduğuna ilgi çeken Doğan, “Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden gelen talebelerde ‘sülalenin birinci doktoru’ olma hedefi muvaffakiyetsını erkenden yaşta ispatlamış bu talebelere çeşitlilik erkenden yaşta konmuş tek hedef. Nesillerdir devam eden mobilite arzusu bu talebenin hekim olmasıyla muvaffakiyetlacağına inanılıyor” dedi.YÖK’ün verilerine göre ise madde fakültelerinde 132 binlerce talebe eğitimleri görüyor. İÜ-Cerrahpaşa’da talebelerin oran 23.5’i İstanbul’dan, oran 9.4’ü Gaziantep’ten geldi. Onu Bursa, Mersin, Van, Malatya, Adıyaman, Diyarbakır takip etti. Sağlık Bilimleri Üniversitesi’ni ise en çeşitlilik İstanbul, Batman, Bursa, Gaziantep, Sakarya, Bingöl’den talebeler yeğleme etti.

‘Ailelerini kurtarmak istiyorlar’

Ebeveynleri ikisi gruba ayırdığını kaydeden Rümeysanur Erikli Doğan, çalışmasıyla ilgili şu malumatleri verdi:

“Anneleri yuva hanımı ve babaları işçi, öz hesabına çalışanlar ve asayiş vazifeliliği, memurluk gibi icra başlıkmunda olmayan servis sektöründe çalışanlar 13 talebeden oluşan birinci grubun hepsi eğitimleri hayatları devletleri okulunda mazi ve 1 senelik dershane desteği dışında ücretli imkânlardan yararlanmayan bu talebelerin, ebeveynlerinin çoğunun birinci ve ortaokul mezunu. Ekonomik güçlukların çeşitlilik şiddetli yaşandığı bu grupta doktorluk henüz orta ve genişliği ailelerinde kimsenin erişmediği paha biçilemeyen ve herkesin hedefleri gösterdiği tek meslek.

Aralarında TÜBİTAK ilim olimpiyatlarında kimya ve matematik dallarında muvaffakiyetlar elde etmiş talebeler da var. Ancak buna hekim olmanın onlara hem kendilerine hem da ailelerine güvence işleri ve yüksek maaşla ekonomik refahlı sağlayacağına inanıyorlar. Buna karşın mühendislik, fizik ve kimya gibi ilköğretim bilimlerin işsizlikle neticelanacağına inandıklarını söylüyorlar. Örneğin mühendislik ‘özel sektör’ demek ve güvence tek işleri olarak görmüyorlar. Özel saha bu grupta belirsizlik demek. Maddi durumu daha iyice olan grupta ise maddi imkanları yeniden üretti külçeşitel aktivitelere, dışülke seyahatlerine, tatillere devam etmek, sıfır lüks arabalara binmek isteği var. ‘Cerrahlık okuyup kana tere bulaşmaktansa estetikte uzmanlaşıp asgari 80 binlerce TL edinmek’ istiyorlar.”