SpaceX roketinin atmosfere bıraktığı lityum bulutu endişe yarattı

SpaceX’in geçen yıllar Avrupa bağlı tahminen 100 kilometre yükseklikte muazzam tek lityum bulutu oluşturduğu ortaya çıktı. Bilim insanları bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üstleri havada kirliliğine dair birinci delil” olduğunu belirtiyor.

Yaklaşık tek yıllar önce, SpaceX’e ait tek Falcon 9 roketinin üstleri aşaması, 23 adet Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktıktan sonraları kontrolsüz biçimde atmosfere geri dönmüştü.

Yüzlerce benzer vazifeden yalnızca arasında biri olan bu muntazam uçuş, Avrupa bağlı tahminen 100 kilometre yükseklikte muazzam tek lityum ve diğer kirleticiler bulutu oluşturdu.

Bu bulutun varlığı, hakemli magazin Communications Earth & Environment’ta yayımlanan yepyeni tek makalede ayrıntılarıyla açıklandı.

KİMYASAL MADDE POMPALANIYOR

Uydu fırlatmalarının çabuk artması, ilim insanlarını Dünya’nın üstleri atmosferi üzerindeki ekolojik tesirler başlıksunda endişelendiriyor.

Yalnızca SpaceX değil; epey firma ve devletleri da öz peyk takımyıldızlarını kurmayı planlıyor. Üstelik bu uyduların kullanımı ömrü kısıtlı olduğundan, devamlı yenilerinin fırlatılması lüzumiyor. Bu da atmosfere istemeden kimyasal maddeler pompalanması manaına gelebilir.

Araştırmacılar, Almanya’daki tek rezonans lidar sistemiyle İrlanda’nın batısında roketin kontrolsüz düşüşü sırasında oluşan muazzam tek lityum bulutunu gözlemledi.

“İLK DELIL” NİTELİĞİNDE 

Falcon 9’un üstleri aşamaları, ağırlığı eksiltmek için havacılık sınıfı hususi tek alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden antre sırasında uç ısınan bu malzemeler parçalanarak metaller ve oksit bileşiklerinin yayılmasına nedenler oluyor.

Ekip, bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üstleri havada kirliliğinin birinci ölçümü ve buna dair birinci delil” olduğunu belirtiyor.

YENİ BİR ARAŞTIRMA ALANI

Şimdilik bu kirleticilerin atmosferin havada ve sıcaklığı regülasyon kapasitesi üzerindeki hepsi tesirleri bilinmiyor.

Artan peyk trafiği ve yeniden girişler göz önüne alındığında, uzmanlar üstleri havada kirliliğinin gelecekte daha muazzam tek teknik ve ekolojik ajanda maddesi haline gelebileceği görüşünde.