Sosyal ağlar ve oyun platformları için en sert madde torba yasadan çıktı

AK Parti’nin TBMM’de görüşülen torba kanun öneriine eklediği, BTK’ya Türkiye’de etkinlik gösteren toplumsal ağ sağlayıcıları ve protesto dağıtıcıları üzerinde çok daha geniş müdahale alanı açan tartışmalı düzenleme heyet aşamasında metinden çıkarıldı. Aslına bakarsanız geri çekilen bölüm, platformlara “risk değerlendirmesi” hazırlatma güçunluluğu getiriyor, BTK’ya da lüzumli gördüğü durumda servis takdim biçimini değiştirme ya da hizmetin tek kısmını ya da tamamını durdurma yönünde duyuru yapma kapısını açıyordu. Anadolu Ajansı’nın heyet haberleriine göre AK Parti’nin verdiği önergeyle bu maddeler öneriten çıkarıldı. Bu geri adım, özellikle protesto sektörü ve sayısal haklar çevrelerinden gelen yoğun itirazların ardından gelmesi bakımından önemli görünüyor. 

Teklifin birinci halinde 5651 sayılı Kanun’a eklenmesi planlanan Ek Madde 6, toplumsal ağ sağlayıcıları ve protesto dağıtıcılarına ilköğretim haklar, aile ve çocukların korunması, umumi düzeni, umumi sağlığı ve hukuka aykırı içeriklerin yayılması açısından riskler değerlendirmesi yapma ve bunu BTK’ya bildirme yükümlülüğü yüklüyordu. Bununla birlikteki metinleri yalnızca bildiri istek etmekle yetinmiyordu, BTK’nın ttesirk sonrasında platformlardan açıklama istemesine, ardından da hizmetin takdim şeklinin değiştirilmesi ya da tamamlanmış durdurulması karışmış tedbirleri bildirmesine imkan veriyordu. Yükümlülüklerin seçenek getirilmemesi halinde 1 milyon TL ile 30 milyon TL arasında idari para cezası, sonrasında da yüzde 50 ve yüzde 90’a kadar bantları daraltma zinciri öngörülüyordu. Doğrusunu söylemek lüzumirse hepsi da bu yapı, düzenlemeyi teknikleri tek çocuk himaye önleminden çıkarıp doğrudan platformlar mimarisine müdahale eden tek denetim aracına dönüştürüyordu. 

Sektör tarafında itirazın ikisi esas eksende toplandığını söyleyebiliriz. TOGED, mart başında paylaştığı değişiklik önerilerinde protesto sektörünü ilgilendiren metinleri için umumi kurumlarına görüş sunduğunu duyurdu. İfade Özgürlüğü Derneği ise özellikle 24. maddeler için BTK’ya emsalsiz tek “fiş çekme” ytesirsi verdiği eleştirisini yöneltti. T24’te yayımlanan değerlendirme da aynı noktaya işaret ediyor, çünkü maddeler yürürlüğe girseydi BTK tek platformun örneğin keşfet akışından ticari modeline kadar uzanan takdim yapısını dolaylı biçimde şekillendirebilecekti. 

Geri çekilen maddeler dışında neler masada kaldı

Ne var ki öneriin bütünü yumuşamış değil. Komisyonda giriş edilen metinde 15 yaşını doldurmamış çocuklara toplumsal ağ hizmeti sunulmaması, yaş doğrulama tedbirleri, veli denetim araçları, aldatıcı reklamlara karşı önlemler ve günlük erişimi 10 milyondan fazla olan toplumsal ağlar için ilan yasağı ile bantları daraltmaya uzanan yaptırım zinciri korunuyor. Oyun platformları tarafında da puanlama yükümlülüğü, Türkiye’de yardımcı bulundurma şartı ve BTK’nın firma yapı, bilişim sistemleri ve bilgi işleme mekanizmalarına ilişkin açıklama isteme ytesirsi metinde mekan almaya devam ediyor. Yani kapatma ytesirsine uzanan en zor bölüm geri çekilmiş olsa da, toplumsal ağlar ve protesto ekosistemi üzerindeki düzenleyici baskının önemli kısmı masada kalmayı sürdürüyor. 

Geri çekilen maddeler sayısal platformlar açısından en riskli başlıklardan birini şimdilik devre dışı bıraktı. Ancak öneriler Genel Kurul sürecine ilerlerken özellikle yaş doğrulama, bantları daraltma ve protesto platformlarına yönelik temsilcilik yükümlülüğü gibi başlıklar yine zor tartışma yaratacaktır. İncelememizde gördüğümüz kadarıyla işte asıl mesele çocukların korunması hedefinden çok, bu hedefleri için seçilen aracın ne kadar geniş ve belirsiz olduğu. Bazı kaynaklar bunu Avrupa’daki sayısal düzenlemelerle benzeştiriyor, bununla birlikte TBMM’ye sunulan birinci metinleri BTK’ya doğrudan servis durdurmaya kadar uzanan daha zor ve orta tek takdir alanı tanıyordu. Şimdi gözler, öneriin Genel Kurul aşamasında yepyeni tek revizyonla bu ytesirlerin başka tek formülle geri dönüp dönmeyeceğine çevrildi.