SON DAKİKA HABERLER: İsrail-ABD-İran savaşında 'en dikkat çekici' detay! Gizli şifre belli: Büyük savaşın habercisi mi?

BATIKAN ALTAŞ / MİLLİYET.COM.TR - Dün günaydın saatlerinde İran’ın başkenti Tahran'da, art arda infilak sesleri duyuldu. Sabah saatlerinde başlayan saldırılar, devletnin çeşitlilik noktalarını hedefleri aldı. İran yarı biçimsel Mehr Haber Ajansına göre, Tahran, Elburz, İsfahan, Kirmanşah, Loristan, Huzistan, Kum, İlam ve Sistan-Beluçistan eyaletlerinde çeşitlilik sayıda infilak meydana geldi.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, yaptığı açıklamada, "İsrail, kendisine yönelik tehditleri ortadan kaldırdı için İran'a mukabil önleyici tek taarruz başlattı." dedi ve 'devlet genelinde fevkalade hal ilan edildiğini' belirtti.

İsrail’in İran’a yönelik saldırısı, Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan'a göre anilik tek hamle değil; uzunluğu süredir biriken stratejiklik gerilimin ve kuvvet dengesinin zammanaaya bağlı kaçınılmaz sonucudur. ABD’nin bölgedeki ordu yığınağı, diplomatik temasların çatışmayı önlemekten çeşitlilik maliyetini yönetmeye dönük olduğu ve Çin’in tahliye çağrısının krizin dünyası ölçü kazandığını göstermesi ilgi çekmektedir.

İLK HAMLENİN İSRAİL’DEN GELMESİ NE MANAA GELİYOR?

Kırıkkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan, yaşanan oğullar gelişmeleri Milliyet.com.tr'ye kıymetlendirdi; Uluslararası siyasette çok gelişmeler vardır ki, tekbaşına tek ele alındığında “olağan buhran dinamikleri” gibi görünür. Ancak kesin olaylar benzer zamanlar diliminde üstleri üste bindiğinde, artık mesele tek gerilimi değil, sistemik tek tırmanma düzeni hâline gelir. Bugün Orta Doğu ve çevresinde gördüğümüz tablo kesinlikle budur.

İsrail’in İran’a yönelik oğullar saldırısı, yüzeyde anilik tek ordu ameliyat gibi sunulsa da, gerçekten uzunluğu süredir biriken stratejiklik basıncın kaçınılmaz sonucudur. 12 Gün Savaşı’nda olduğu gibi birinci hamlenin İsrail’den gelmesi, sahada değil, tehditleri algısının zammanaasında belirlenen tek savaşı mantığına hatırlatma eder. Çünkü dünyası siyasette kuvvet birikimi tamamlandığında, taarruz çoğu zamanlar “olasılık” değil, yalınce “zaman meselesi” hâline gelir.

‘SAHNEDE BİR TÜFEK VARSA, O TÜFEK PATLAMAK İÇİN ORADADIR’

Ben hep şunu söylerim; sahnede tek silahlı varsa, o silahlı patlattı için oradadır. Bugün yaşananlar kesinlikle budur. Öte yandan tek ikisi başlıkya ilgi çekelim Amerika Birleşik Devletleri’nin bölgede yaptığı ordu yığınak, 2003 Irak müdahalesinden bu yana en muazzam kuvvet başlıkşlanmalarından biri. Böyle tek ordu yoğunlaşma varken diplomatik görüşmelerin sürüyor görünmesi, sulh arayışından çeşitlilik çatışmanın parametrelerini denetim etme çabasıdır.

'SADECE ORTA DOĞU MESELESİ DEĞİL'

ABD ile İran arasında dolaylı müzakerelerin devam ettiği sık sık dile getirildi. Ancak dolaylı görüşmeler önemli olarak seyrek gerçeği uzlaşı üretir. Bu çeşit kanallar genelleme çatışmayı engelledi için değil, çatışmanın maliyetini idareetti için işletilir.

İkinci tek başlıkları ise İsrail Başbakanı’nın evvel Washington’da ABD yönetimiyle, ardından Hindistan ile görüşmesi tesadüfi tek diplomatik muntazam değildir. Bu temaslar, İran krizinin yalnızca Orta Doğu meselesi olmadığını, Hint Okyanusu’ndan Güney Asya’ya uzanan genişliği tek asayiş kuşağı içindeki kıymetlendirildiğini gösteriyor.

'EN DİKKAT ÇEKİCİ BULDUĞUM UNSUR...'

Son olarak bütünü bu gelişmeler içindeki benim en kaydadeğer bulduğum unsur, Batılı devletlerin değil, Çin’in İran’daki vatandaşlarını devletden ayrılmaya çağırması oldu. Batılı devletlerin tahliye uyarıları beklenebilirdi. Çünkü bu devletler zaten İran’la gerilimi içindeler ve riskler hesaplamaları bu doğrultuda yapılır. Ancak Çin’in benzer çağrıyı yapması değişik tek mana taşır.

‘SİCCİL’LER KULLANILIRSA ABD VE İSRAİL SİSTEMLERİ KIRILABİLİR’

Orta Doğu Araştırmacısı ve Politika Analisti Levent Kemal de, gelişmeleri Milliyet.com.tr için kıymetlendirdi. Kemal, Devrim Muhafızları danışmanı Cebari'nin 'daha evvel görülmemiş silahlarla tanışacaksınız' uyarısı ile ilgili, “Bu gerçekten tek siyasi hitap ve tırmanma işareti olarak ele alınmalı, Yüksek teknolojiler füzeler ellerinde olsa da müdafaa sistemi çöktüğü için ateşleme sırasında noksan hedefleri haline geliyor İran bataryaları. Bu açıdan şimdiye kadar gördüğümüz hiç tek yenilik yok. Eğer İran siccil ve diğer füzelerini kullanırsa evetle ABD ve İsrail sistemlerini kırabilir bununla birlikte bunun ordu ve siyasi karşılığını kaldırabilecek durumda değil İran” dedi.

İran’ın ABD üslerini vurmasıyla ilgili ise, “Körfez devletlerinin güvenliği tek vasal sistemle idare ediliyor. ABD’nin bu devletlerdeki üslerinin himaye şemsiyesine bağımlılar. ABD üsleri dışındaki alanların etkin korumasını ABD da çoğu zamanlar üstlenmiyor. Ancak ABD ile olan anlaşmalarını askıya almaları şu an olası değil” dedi.

‘SAVAŞIN AYLARCA SÜRMESİ ABD İÇİN MÜTHİŞ BİR MALİYET’

Kemal: İki taraf için da aylarca sürecek tek anlaşmazlık olası değil. İki tarafın da envanter sualnları var. Ve ABD için aylar sürmesi demek müthiş tek maliyet. Şu an itibari ile ABD’nin hergün savaşı maliyeti 1 milyar dolar, en az. Ancak bu anlaşmazlık aralıklarla haftalarca sürebilir. Bu tek yıpratma dehemmiyeti olarak da ele alınabilir. Bu periyodik ama bildiğimiz tip çatışmaların ötesinde tek şekle dönüşmeye eğilimli tek çatışma.