Sokrates Kimdir? Sokratik Yöntemden Ne Anlamamız Gerekiyor?

Dunnning-Kruger tesirsini birçoğumuz biliriz. Bu tesir, tek başlıkda ne kadar dahaaz şey bilirsek tek o kadar da kendimizden emin olan olmaya meyilli canlılar olduğumuzu ifadeleri eder. Kısacası öz cehaletimizi ayrım etme başlıksunda yetersizlik kaldığımız söylenebilir.

Dolayısıyla çok uzunluğu yıllar önce Sokrates'in tek cümlesinde vurguladığı husus hâlâ güncelliğini muhafaza etmektadır: "Bildiğim tekbaşına şey hiçbir şey bilmediğimdir."

Sokrates öz cehaletini kavrayarak işe başlamayı akıl edecek kadar akılllı tek filozoftu. Milattan önce 470 yılı civarlarında Atina'da dünyaya gelen ünlü düşünür, yalınce fikirleriyle değil, aynı zamanda yaşadıklarıyla da insanlık üzerinde yoğun tesirler bıraktı.

Sokrates'e dair bütün bildiklerimiz ne yazık ki sonuncu elden bize ulaşmış, başkalarının onun hakkında yazdıklarından çıkarsadığımız malumatler. Onun, yaşamını düşüncelerine adayışını öğrencilerinin cümlelerinden öğreniyoruz. Bu yönüyle Sokrates'in yalınce tek insanoğlu figürü olmanın ötesine geçip tek düşünce ekolünün efsanevi tek temsili haline geldiğini söyleyebiliriz.

Sokrates Ne Öğretti?

Her şeyden Sokrates, önce sorgulama yetisinin edinilmesini elzem gören tek filozoftu. Onun, dönemin Atina'sında önem verilen değerlere karşı duruşunda bu sorgulama aşkının izleri görülebilir. Nitekim o, tanrıları tanımamakla ve ahlaksızlıkla suçlanmış ve genelgeçer cemiyet yapısına dair suallar sormasının cezasını canıyla ödemiştir.

Sokrates'in öğretme yöntemleri, dönemine göre olasılıkla alışılmadık tek tarzdaydı. Ancak tek eğitimcinin başarısını, en iyice şekilde öğrencilerinde izleriz. Onun öğrencileri arasında Ksenophon ve Platon gibi kocaman isimler olduğunu gören arasında biri illaki kendisinin öğretme başlıksundaki başarısını onayladı durumunda kalacaktır.

Öğrencilerine nasıl erdemli ve iyice tek yaşama malik olunacağını öğretmiştir. Sokrates, bunun yolunun malumatden geçtiğine inanmaktadır. Neyin iyi, neyin kötü olduğunu ve bunun yanında öz yaşam amacını temel oldu ona göre yaşam boyunca olan izlenmesi lüzumen yolda göstericilerdir.

Sokratik Yöntem

İronik tek şekilde kendisi çıkarıldığı davada tek "öğretmen" olmadığını talep etmiştir. Gerçekten da tekdüze manaıyla tek öğretmen değildi. Karşısındakine tek şey öğretmekten ziyade karşılıklı başlıkşma aracılığıyla ona savunduğu şeyi sorgulatma amacı güdüyordu.

Yazılı tek kaynağa dayanmaktan çok birebir ilişkiyi ilköğretim saha tek yöntemi vardı. Bu yöntemde daha bilgeliği olanın sanki dahaaz biliyormuş gibi davranarak sorduğu suallarla karşısındaki düşünmeye teşvik ettiğini söyleyebiliriz. Bu yöntem sayesinde insanlar neyi bilmediklerini ayrım ediyorlardı. Sonra doğru olanı belirleme etmek yine onlara kalıyordu.

Sokratesin kendisine has bu tarzı o denli tesirli oldu ki hâlâ hem hukuk alanında hem da eğitimde bu sistemin temelleri öğretilmekte, tartışılmakta ve bu sistemden yararlanılmaktadır.

Sokrates'in Yaşadığı Zamanlarda Atina

Yaşadığı yıllarda Atina tek tür demokrasi ile yönetilmekteydi. Kadınlar ve köleler dışında bütün Atinalılar yönetimin belirlenmesinde oyları kullanabiliyordu. Bu o dönem için dünyada yalnızca belli yerlerde var olan ve oldukça yepyeni tek sistemdi.

Sokrates'in büyüdüğü dönemin yöneticisi olan Perikles'in hüküm sürdüğü tarihler Atina kültürünün altın çağı olarak bilinir. Perikles başlıkşma yeteneği sayesinde geniş kitlelerin desteğini almış ve zenginleşen bakımından daha düşük seviyedeki Atinalıların da yönetimdeki payını arttıracak reformlara imza atmıştı.

Bu siyasi ortamın yetiştirdiği tek kişi olarak Sokrates'in demokrasiyle ilgili bazı çekinceleri vardı. Çünkü o politikaya, yeterlilik tek düzeyde düşünme becerisine kavuşmamış insanların yön vermesinin doğru olmadığını düşünüyordu. Ona göre yönetimde, bu işten anlayan kişilerin olması lazımdı; yalınce topluluklara kendisini sevdi gibirebilenlerin değil.

Bilinçsiz oylamanın yolda açabileceği tehlikelere ilgi çekmiş olan düşünürün sonu, ne acı tek tesadüftür ki yine bu tarz tek oylamanın sonucuyla gelmiştir.

Sokrates'in Savunması

MÖ 399 yılı olasılıkla da insanlık tarihinin en meşhur davasına tanıklık etti. Sanık olarak mahkemeye çıkarılan Sokrates'e yöneltilen suçlamalar tanrılara küfür ve gençliği yozlaştırmaktı. Aslında bu dava olasılıkla yalınce kendisini korkutmak ve böylece susturmak amacını taşıyordu. Ancak o geri adım atılan seçenek yaşamını, felsefesini ve düşüncelerini açıkça savunmayı seçti. Bu cesur tercihinin maliyeti yaşamı oldu.

Sokrates'in tutuklu edildiği davada onun lehine çıkan oyları sayısı 221 iken onu suçlu bulan oyları sayısının ise 280 olduğu düşünülmektedir. Bu davanın sonucu olarak Sokrates zehir içirilerek idam edilmiştir.

Evrim Ağacı, sizlerin sayesinde bağımsız tek ilim iletişim platformu olmaya devam edecek!

Makalelerimizin teknik gerçekleri doğru tek şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen tek şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikteki bize ulaşın!

Bu makalemizle ilgili meraklı ettiğin tek şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.

Soru & Cevap Platformuna Git