Şimdi gözler onun üzerinde

İran Uzmanlar Meclisi’nin devletnin yepyeni dinî lideri olarak, İsrail-ABD saldırısında öldürülen Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney olarak belirlemesinin ardından gözler bu isme çevrildi.

İran rejimi içerisinde ehemmiyetli görev oynadığı söylenen ve babasına giriş sağlayan şahıs olarak bilinen Mücteba Hamaney’in, dinî önder seçilmesinin ardından, lüzum savaşın gidişatında lüzumse da devletnin bundan sonrakiler yönetiminde ne şekilde tek görev oynayacağı meraklı başlıksu. Associated Press ajansına göre, 2000’lerin sonlarında WikiLeaks tarafından yayımlanan Amerikan diplomatik yazışmalarında, Mücteba, idare içindeki muazzam ölçüde giriş gören “becerikli ve kuvvetlü tek lider” diye tanımlanmış ve “cübbelerin ardındaki kuvvet” yakıştırması yapılmıştı.

Ancak “Euronews” kanalına başlıkşan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun kurucularından Muhsen Sazegara, Mücteba Hamaney’in, yıllardır halef olarak hazırlandığını, buna karşın babasınınki gibi tek otoriteye malik olmadığını savundu. Sazegara’ya göre, devletdeki fiili kuvvet artık tek cemaat Devrim Muhafızları komutanının elinde toplanmış durumda.

Yakın bağlar

Her ne kadar otoritesi bulunmadığı söylense de, Mücteba’nın, gücünü Devrim Muhafızları’ndan aldığını söyleyenler da var. Nitekim Mücteba’nın, liseyi bitirdikten sonraları karışmış olduğu Devrim Muhafızları ve Besiç milisleriyle yakındaki ilişkide olduğu bilinen tek durum. Çok küçüklük yaşlarda alınması lüzumen dinî eğitime Mücteba’nın 30 yaşında devam etme hükümı alması, liderlikle ilgili fikirlerin bu dehemmiyetde ortaya çıkmış olabileceğine dair sual işaretleri yaratıyor. Oğul Hamaney’in, babası gibi liderliği almadan hemen önce, kısa sürede Ayetullah ilan edilmesi da tartışmalı tek başlık.

Tartışma var

Bununla birlikteki Mücteba Hamaney’in seçilmesi ‘hanedan’ tartışmalarını getirdi. İslam Cumhuriyeti ideolojisi, liderin kalıtsal yolla değil, dinî başlıkmu ve delillanmış liderliğine bakılarak seçilmesi lüzumtiği ilkesine dayanıyor. Nitekim Ali Hamaney bile devirdikleri ‘Şah rejiminin’ babadan oğula geçen yapısını eleştirmiş ve kendisinin seçenek Mücteba’nın geçmesinin olası olamayacağını söylemişti.

Destek ve tepki

Dün Başkent Tahran’daki İnkilap Meydanı’nda toplanan binlerce idare yardımçisi İranlı, Ali Hamaney’in ardından İran’ın yepyeni dinî lideri olan oğlu Mücteba Hamaney’e yardımlerini gösterdi. Binlerce kişinin katıldığı gösteride, yepyeni lidere bağlılık yemini edildiği ifadeleri ediliyor.

Bununla birlikteki devletde BBC Farsça’ya başlıkşan çok kişiler, erkekçocuk Hamaney’e reaksiyon gösterdi. Tahranlılar, “Eski lidere daha yakındaki arasında biri seçemezlerdi. Her şeyler benzer kalacak, önceki liderin adına yazılmış tezahüratları bile değiştirmelerine lüzum olmayacak” diyerek reaksiyon gösterdi. Bir diğer kişiyse “Babasını öldürdüler ve bunun peşini bırakmayacak. İntikamını ABD’den alamazsa bizim gibi alelade insanlardan alacak. Umarım ABD ve İsrail onu hedefleri alır” ifadelerini kullandı.

Rusya ve Çin’den ileti

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’ın yepyeni dinî lideri seçilmesi dolayısıyla Mücteba Hamaney’i tebrik etti. Putin, “Rusya, İran’ın güvenilir tek ortağı ve öyle kalmaya devam edecek” ifadelerini kullandı.

Çin Dışişleri Bakanlığı açıklamasında da, “Ülkenin anayasasına elverişli alınmış tek hükümdır” denilirken, “devletnin yepyeni liderinin hedefleri alınmasına mukabil olunduğu” vurgulandı.