5 saat önce
2
HABER MERKEZİ- Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 senelik elektrik ihtiyacına eşkıymet 270 milyar kilovatsaat güç tasarrufu, İstanbul'un 2 senelik suyu tüketimine eşkıymet 2 trilyon litre suyu tasarrufu, Türkiye'deki hepsi vasıtaların 1 senelik yakıt tüketiminden daha fazlasına eşkıymet 60 milyar litre şişman tasarrufu edildi.
90 MİLYON TON ATIK EKONOMİYE KAZANDIRILDI
İlginizi ÇekebilirCumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi, Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan'ın himayelerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 2017'de başlatılan "Sıfır Atık Projesi" içerikında bugüne kadar 90 milyon tonları atık dönüşçeşitülerek ekonomiye geri kazandırıldı.
Edinilen malumatlere göre, Emine Erdoğan'ın himayelerinde, Bakanlıkça 2017'de başlatılan "Sıfır Atık Projesi", sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde atıkları denetim altına alma, ileriki nesillere pak ve yaşanabilir dünyası bırakma amacını taşıyor.
KÜRESEL BİR ÇEVRE HAREKETİNE DÖNÜŞTÜ
Proje, BM nezdinde giriş gören dünyası tek ortam hareketine dönüştü. BM Genel Kurulu'nda, 14 Aralık 2022'de Türkiye'nin esas sunuculuğunda, 105 devletnin da müşterek sunucu olduğu oylamada 30 Mart, "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan olarak giriş edildi.
Geçen yıllar 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nde "Yeterince Var" sloganı ile bilinç oluşturuldu. 81 ilde ve dışülke temsilciliklerde "Moda ve Tekstilde Sıfır Atığa Doğru" teması içerikında geri dönüşümü ve sürdürülebilir stil uygulamaları ile ilgili tesirnlikler düzenledi.
Bu yıllar ise BM'deki Uluslararası Sıfır Atık Günü tesirnliklerinde esas başlıkları gıda israfı, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı ve yuva sahipliği süreci olacak.
Bu içerikda, BM New York Genel Merkezi başta bulunmak üzere BM Cenevre Daimi Temsilciliği, BM Nairobi Daimi Temsilciliği, UNESCO Daimi Temsilciliği, BM Daimi Temsilciliği, OECD Paris Daimi Temsilciliği, Brüksel Daimi Temsilciliği, FAO Roma Büyükelçiliği, UNODC Daimi Temsilciliği, Kosova Daimi Temsilciliği , Berlin Dai Temsilciliği, Brezilya Daimi Temsilciliği, Londra Daimi Temsilciliği, Bakü Daimi Temsilciliği, Viyana Daimi Temsilciliği ve Gaboron Büyükelçiliği'ndeki tesirnliklerde 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü kutlanacak.
Öte yandan Türkiye, tasarınin başlangıcından bu yana Sıfır Atık Hareketi ile çevreden enerjiye, sera gazı salınımından depolar alanına kadar pek çeşitlilik alanda birikim sağlayıp hem ekonomiye hem da geleceğe yatırım yaptı.
Bu içerikda, bugüne kadar 217 binlerce yapı ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemine geçildi. 2017'de oran 13 olan geri kazanım oranını her arasında biri yıllar arttırarak 2024'te oran 36,08'e, 2025'de ise oran 37,53'e yükseltildi.
Türkiye, 2035 yılında geri kazanım oranı oran 60'a, 2053 yılında da oran 70'e çıkarmayı hedefliyor.
28 MİLYON KİŞİYE "SIFIR ATIK" EĞİTİMİ VERİLDİ
Sıfır Atık girişimleri başlıksundaki tecrübe aktarımını arttırmak amacıyla, Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölgesel Merkezi tarafından 2022 yılında kurulan Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağına Türkiye'den 20 belediye karışmış edildi. Küresel Çevre Fonu tarafından yardımlenen ve Bakanlık koordinasyonunda Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yürütülen Kirliliğe Karşı Sıfır Atığa Geçiş Girişimi Projesi Kocaeli'nde başlatıldı.
UNDP İşbirliği ile Kadınların Plastiksiz Hareketine Destek, Belediyeler ve Kadın Kooperatifleriyle İşbirliği Sağlayarak Plastik Kullanımının Azaltılması Projesinin nisan ayında başlatılması planlanıyor. Proje içerikında tekbaşına kullanımlık plastiklerin azaltılması, döngüsel ekonominin geliştirilmesi, mahalli geçim kaynaklarının yardımlenmesi, kadınlar kooperatiflerinin ve kadınlar üreticilerin kuvvetlendirilmesi hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı arasında imzalanan Sıfır Atık Eğitim İşbirliği Protokolü içerikında okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise seviyesine göre değişik öğretim programı oluşturulmuş ve başvuru rehberi hazırlandı.
Sıfır Atık Eğitim Portalı ile toplamda tahminen 1 milyon 134 binlerce 500 çocuğa giriş sağlandı. Bakanlık ile Türkiye Basketbol Federasyonu Sporda Sıfır Atık İşbirliği Protokolü içerikında basketbol kulüplerine Sıfır Atık belgesinin alınması ve basketbol müsabakalarında Sıfır Atık farkındalığı sağlandı.
Bakanlık, Milli Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve arasında gerçekleştirilecek ortaklık ile Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki okullar ile sanayi sektörünün Sıfır Atık yaklaşımı doğrultusunda müşterek hareket etmesinin sağlanması, Sıfır Atık sisteminin kurulması, muallim ve talebelerin etkin iştirak sağlayacağı devamlı uygulamaların gerçekleştirilmesi hedeflanıyor.
Ayrıca bakanlık ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sıfır atık ortaklık protokolü içerikında 81 ildeki 7200 VEFA çalışanlarına ve 2500 ADEM VE SODAM koordinatörlerine yönelik Sıfır Atık eğitimleri verildi, hanelerde uygulanmasının dip yapısı oluşturuldu.
Bakanlık ile Milli Savunma Bakanlığı Sıfır Atık ortaklık protokolü içerikında er-erbaş ve Sıfır Atık koordinatörlerine mahalli Sıfır Atık eğitimi verildi. Söz başlıksu eğitimler sayesinde 28 milyon kişiye da "sıfır atık" eğitimi verildi.
"KÜRESEL SIFIR ATIK İYİ NİYET BEYANI"NA İLK İMZA CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'DAN
BM Genel Kurulu'nda, 14 Aralık 2022'de Türkiye'nin esas sunuculuğunda, 105 devletnin da müşterek sunucu olduğu oylamada 30 Mart, "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan olarak giriş edildi.
Emine Erdoğan, 30 Mart 2023'te BM Genel Kurulu'nda "Uluslararası Sıfır Atık Günü" hususi oturumunda hitap ederek, BM kürsüsünden dünyaya seslenen birinci Türk cumhurbaşkanı eşi oldu.
Aynı toplantıda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, "BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu"nun kurulacağını duyurdu ve Emine Erdoğan'a cumhurbaşkanlığı öneriler etti. Emine Erdoğan, bu önerii giriş ederek 12 Nisan 2023'te resmen kurulan kurulun başkanlığını üstlendi.
12 Nisan 2023'te ise "BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu" resmen kuruldu. Başkanlığını Emine Erdoğan’ın yaptığı danışma kurulunda, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter Yardımcısı Guy Bernard Ryder'in yanı dizi ABD, Sierra Leone, Şili, Bangladeş, Brezilya, Kolombiya, Hollanda, Fas, Belçika ve Hindistan'dan 13 üye mekan aldı.
Emine Erdoğan, BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu'nun birinci toplantısına, BM Genel Sekreter Yardımcısı Guy Ryder ile ABD, Sierra Leone, Şili, Bangladeş, Brezilya, Kolombiya, Hollanda, Fas, Belçika ve Hindistan'dan üyelerin katılımıyla, 1 Kasım 2023'te Dünya Şehirler Günü içerikında İstanbul'daki Vahdettin Köşkü'nde önderlik etti.
Kurulun sonuncu toplantısı 5 Haziran Dünya Çevre Günü'nde çevrim içi yapılırken, üçüncüsü buluşma 13 Aralık 2024'te İstanbul'da çehre yüze düzenlendi.
Dördüncü buluşma 30 Mart 2025'te New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde Uluslararası Sıfır Atık Günü içerikında gerçekleştirilirken, 5. buluşma 17 Ekim 2025'te İstanbul'da Sıfır Atık Forumu çerçevesinde yapıldı.
BM 78. Genel Kurulu içerikında Emine Erdoğan'ın öncülüğünde New York'taki Türkevi'nde "Küresel Sıfır Atık Hareketine Doğru" tesirnliği düzenlendi. Etkinlikte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı"na birinci imzayı attı.
Halihazırda 131 devletden 438 binin bağlı sıfır atık gönüllüsü, çevrim içi platformlar üzerinden iyice kasıt beyanını imzalayarak harekete hayır verdi. Ayrıca, 50'den fazla önder eşi, dünyası kuruluşların üstleri düzey temsilcileri ve yabancılar bakanlar da Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'nı imzaladı.
Dünyanın 4 tek yanından değişik külçeşit ve milliyetlerden insanlar, "https://zerowastecommitment.com" internetler sitesi üzerinden beyanı okuyup imzalayarak ortam dostu yaşam taahhüdünde bulunuyor. Belgeyi çevrim içi imzalayan sıfır atık gönüllüleri, adlarına düzenlenen ve kişilik malumatlerinin mekan aldığı sertifikayı da indirebiliyor.
SIFIR ATIK BİRÇOK ULUSLARARASI ÖDÜLE LAYIK GÖRÜLDÜ
Hindistan'ın dehemmiyet başkanlığını yaptığı G20 toplantıları içerikında, BM77/161 sayılı "Sıfır Atık Girişimleri" hükümı G20 Çevre ve İklim Bakanları Toplantısı'nın netice dokümanında mekan aldı ve hepsi devletlerin oyları birliğiyle giriş edildi.
Eylül 2023'te Hindistan'ın Yeni Delhi kentinde gerçekleşen G20 Liderler Zirvesi'nde başlıkşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Dünya Ortak Evimiz" sloganıyla yürütülen tasarınin ehemmiyetine aksan yaptı.
Emine Erdoğan'ın öncülüğünde hayata geçirilen Sıfır Atık Projesi, değişik kuruluşlar tarafından da ödüllere layık görüldü. 2018 yılında Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 2021 yılında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat), 2022 yılında Akdeniz Parlamenterler Meclisi ve Dünya Bankası, 2024 yılında sonuncu kez Akdeniz Parlamenterler Meclisi ve 2026 yılında Green Organization tarafından toplamı 7 dünyası ödül verildi.
SIFIR ATIK FORUMU'NUN İLKİ YAPILDI
Öte yandan Emine Erdoğan'ın himayelerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Sıfır Atık Vakfı ve BM işbirliğiyle düzenlenen Uluslararası Sıfır Atık Forumu, 17-19 Ekim tarihlerinde gerçekleştirildi.
İlk kez düzenlenen forum, dünyası genelinde sürdürülebilirlik, döngüsel iktisat ve havada dostu politikalar alanında ehemmiyetli buluşma noktası oldu.
Forumda 60'tan fazla başlıkşmacı, 100'ün bağlı devletleri temsilcisi, 118 müessese ve tesis ile BM ytesirlileri mekan aldı. Kamu kurumları, hususi sektör, akademi, mahalli yönetimler ve medeni cemiyet temsilcileri, sıfır atık alanında dünyası ölçekte uygulanabilir siyaset ve stratejileri kıymetlendirdi.
Üç gün süren forum boyunca, atık yönetimi, gıda kaybı, sürdürülebilir üretim-tüketim, yeşil finansman, akıllı kentler, eğitimde sıfır atık ve dünyası ortaklık başlıklarında oturumlar gerçekleştirildi.
İSTANBUL'UN 2 YILLIK SU TÜKETİMİNE EŞKIYMET TASARRUF YAPILDI
Öte yandan tasarınin başlangıcından 2025 yılı sonuna kadar geçen aşamate, 36,1 milyon tonları kağıt-karton, 10,2 milyon tonları plastik, 3,5 milyon tonları cam, 9,6 milyon tonları metaller ile 30,6 milyon tonları tabii ve diğer geri kazanılabilir atık bulunmak üzere toplamı 90 milyon tonları atık, Bakanlıktan ortam lisansı saha işletmelerce işlenerek geri dönüşçeşitüldü ve devletleri ekonomisine 365 milyar lira yardım sağlandı.
Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 senelik elektrik ihtiyacına eşkıymet 270 milyar kilovatsaat güç tasarrufu, İstanbul'un 2 senelik suyu tüketimine eşkıymet 2 trilyon litre suyu tasarrufu, Türkiye'deki hepsi vasıtaların 1 senelik yakıt tüketiminden daha fazlasına eşkıymet 60 milyar litre şişman tasarrufu, tahminen 55 binlerce top sahası büyüklüğünde tek saha atık depolar yeri tasarrufu edildi.
Ayrıca, tasarıyle Türkiye'deki ormanların oran 7'sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve tahminen 36 milyon aracın senelik karbon salımına eşkıymet 180 milyon tonları sera gazı salımının da önüne geçildi.
ÇEŞITKİYE, 577 MAVİ BAYRAKLI PLAJLA DÜNYADA 3. SIRADA
Sıfır Atık Projesi içerikında Emine Erdoğan'ın himayelerinde Sıfır Atık Mavi Hareketi, 10 Haziran 2019'da başlatıldı. Bu içerikda yayımlanan Deniz Çöpleri İl Eylem Planlarının Hazırlanması ve Uygulanması Genelgesi ile 28 kıyı ilinde deniz çöpleri toplanırken milli düzeyde eğitimleri ve bilinçlendirme faaliyetleri yaygınlaştırıldı. 2020-2024 yılları arasında "1,5 Yıllık Eylem Planları” uygulandı. 2025-2029 yıllarını kapsayan "2,5 Yıllık Deniz Çöpleri İl Eylem Planları" ise 1 Ocak 2025 itibarıyla uygulamaya alındı.
Sıfır Atık Mavi tasarısi içerikındaki temizlik çalışmaları için 64 lisanslı atık alım gemisi, 183 atık giriş tesisi aracılığıyla toplamı 348 kıyı tesisinde atık alım hizmeti veriliyor. Bu yıllar itibarıyla tahminen 325 binlerce tondan fazla deniz çöpü toplanarak bertaraf edildi. Denizler 23 binlerce kamyonlar dolusu çöpten kurtarıldı. Türkiye, 2025'te 577 mavi bayraklı plajla dünyada üçüncüsü sırada yerini aldı.
Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına yönelik duyarlı ekosistemin korunmasına yardım sağlamak, gelişigüzel çapa atmaların önüne geçerek denizlerin akciğeri olarak tanımlanan deniz çayırlarını muhafaza etmek amacıyla pilotlar bölgeler ilan edilen Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi Göcek-Dalaman Koylarında Mapa-Şamandıra Projesi DERİA uygulaması ile hayata geçirildi.
17 koyda toplamı 856 tekneye servis verecek olan bu sisteme deria.gov.tr adresi ve mobil başvuru üzerinden ulaşılabiliyor. Koy bazında yeğleme yapılarak teknelerin rahatlıkla konaklama rezervasyonu yapmasına imkan sağlanıyor.
DEPOZİTO YÖNETİM SİSTEMİ 53 İLDE KULLANIMDA
Sıfır Atık Hareketinin en eleştirel aşamalarından arasında biri olan Depozito Yönetim Sistemi, Ocak 2025'te Sakarya'da hayata geçirilen pilotlar uygulamanın ardından bugünden itibarıyla 53 ilde kullanıma sunuldu.
Şehirlerin değişik noktalarına yerleştirilen 834 adet depozito iade makinesi sayesinde ambalaj atıkları kaynağında değişik toplanıyor. Verilere göre, 13 Mart itibarıyla sisteme kayıtlı üye sayısı 117 bine yükseldi. Bugüne kadar iade edilen ambalaj sayısı 12,5 milyonu aştı, toplanan ambalajların oran 64'ünü PET, oran 31'ini cam, oran 5’ini ise alüminyum oluşturdu.
Geri dönüşüme kazandırılan tahminen 200 tonları PET, 504 tonları bardak ve 11 tonları alüminyumdan tahminen 3 milyon lira direkt hammadde geliri elde edildi.
Sistem ekonomik hasılat üretmenin yanı dizi güç tasarrufu, ithalatın azaltılması ve yepyeni iş alanlarının oluşmasına da temel hazırlıyor. Türkiye Çevre Ajansı, sistemin devletleri genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikteki 25 milyar ambalajın geri dönüşümü zincirine karışmış edilmesini hedefliyor. 25 milyar ambalajın sisteme kazandırılmasıyla ekonomiye tahminen 5,8 milyar lira tutarında direkt yardım sağlanması öngörülüyor.
Sıfır Atık Hareketi içerikında Depozito Yönetim Sistemiyle içecek ambalajlarının dönüşümünü motive eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ortam için önemli tek adımı daha hayata geçiriyor.
Çevreye zarar veren ve sentetik kirliliğine nedenler olan tekbaşına kullanımlık sentetik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için harekete geçen Bakanlık, yepyeni yönetmelik taslağını ileriki günlerde müessese görüşlerine açacak.
Sivil Toplum Kuruluşları ve saha temsilcilerinin görüşleri sonrası oğullar şekli verilecek yönetmeliğin bu yıllar içindeki yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu içerikda sentetik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, sentetik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tekbaşına kullanımlık sentetik ürünlerin piyasaya arzına oğullar verilecek. Bu sayede senelik 1,5 milyon tonları karbondioksite eşleri kıymet karbon salımı manilenecek ve tahminen 1,5 milyar liralık atık idare maliyetinden birikim edilecek.
English (US) ·