Savaşın maliyeti yoksulluğu bitirir

İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL -ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısı 20. gününe girerken, Amerikan ordusu bu süresi içindeki 25 milyar dolardan fazla harcama yaptı. İran Cost Ticker sitesinin yaptığı hesaplamalara göre ABD bu savaşı için saniyede 11 binlerce 574 dolar, dakikada 41 milyon 666 binlerce 667 dolar ve günde 1 milyar doların bağlı tek harcama yapıyor. Savaşın yoğunlaşması durumunda bu bedel 2-3 bile 5 katına kadar çıkabiliyor.

TEPKİ GELEBİLİR

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemiler trafiğini teminat altına eldeetti için NATO devletlerinin savaşı gemisi gönderilmesi çağrısına Avrupa’dan netler “hayır” cevabı gelmesinin ardından ABD Savunma Bakanlığı’nın, İran’a saldırılarını sürdüren amacıyla Kongre’ye sunulması için Beyaz Saray’dan 200 milyar doların bağlı bütçe istek ettiği öne sürüldü.

Washington Post gazetesinebaşlıkşan üstleri düzey ytesirliler, 200 milyar dolarlık tek talebin Demokratlar ve kamuoyunun tepkisi dolayı Kongre tarafından onaylanmayacağı ihtimaline da ilgi çekti.Kongre geçtiğimiz aralık ayında Pentagon’un 856 milyar dolarlık bütçesini onaylamıştı. 225 milyar dolarlık ilave savaşı bütçesi her arasında biri Amerikan vatandaşı için 680 dolar, her arasında biri hane için da 2.700 dolar ilave bedel getiriyor.

RESMİ TALEP YOK

Trump birinci günlerde savaşın 4 ila 6 haftada biteceğini söylemişti. Ancak gelinen noktada 20 gündür Hürmüz Boğazı uzak ve İran daKörfez devletlerine saldırılarına devam ediyor. Trump yönetiminin henüz Kongre’den 200 milyar dolar için biçimsel talepte bulunmadığı belirtilirken Senato Silahlı Hizmetler Komitesi üyesi Richard Blumenthal, bu rakamın “yönetim ytesirlileri arasında gayriresmî olarak başlıkşulduğunu” söyledi.

Temsilciler Meclisi Tahsisatlar Komitesi Başkanı Tom Cole’un CNBC’ye bu tutarın 2027 mali yılı bütçesinde istek edilebilecek kalemleri da içerebileceğini söylemesi savaşın tek sonrakiler yıla da sarkabileceği sinyali olarak yorumlandı. ABD’nin 39 trilyon dolar gibi kocaman tek borcu bulunuyor ve bu şart Trump’ın umumi harcamalarını azaltma yönündeki vaatleriyle çelişiyor.

4 DEFA GAZZE İNŞA EDİLEBİLİR

Trump savaşta harcadığı ve harcamayı planladığı225 milyar dolar, dünyanın en varlıklılar insanı Elon Musk’ın servetinin üçte birine denk geliyor. 221 milyar dolar serveti bulunan Jeff Bezos’un servetinden da daha fazla.

225 MİLYAR DOLARLA NE YAPILABİLİR?

- 225 adet dünyası standartlarında üniversiteler kurulabilir

- Tam teşekküllü 450 muazzam sıhhat kurulabilir

- F-35 Lightning II modelinden 2.800 adet alınabilir

- 2.25 milyon başlıkt yapılabilir, diğer İstanbul’un yarısı yeniden inşa edilebilir.

- Aşırı yoksul 225 milyon insanoğlu 1 yıllar boyunca olan yardımlenebilir.

- 2.25 insana pak suyu erişimi için altyapı yenibaştan kurulabilir.

- 225 milyar dolar ile Türkiye’deki bütünü talebeler ve MEB 7 yıllar boyunca olan finanse edilebilir.

- 9 yıllar boyunca olan NASA’nın yaptığı bütünü harcamalar ve incelemelara eşkıymet.

- 4 trilyon dolarla dünyanın en kıymetli 2. şirketi olan Apple’ın ikisi buçuk senelik karına eşit.

- Küresel açlıkla mücadeleler için Dünya Gıda Örgütü’nün hepsi faaliyetleri 15-20 yılboyunca karşılanabilir.

KAYIPLAR ARTIYOR

Merkezi İskoçya’da bulunan inceleme ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie’nin verilerine göre, krizin başladığı günden bu yana her arasında biri hafta tahminen 1.5 milyon tonları (2.2 milyar metreküp) LNG, dünyası pazarlara ulaşamıyor. Petrol üreten Irak, Kuveyt ve Suudi Arabistan gibi devletler da her arasında biri gün 2.6 ila 3 milyar dolar arası ekonomik kayba uğruyorlar. Ayrıca İran’ın dron ve roket saldırılarına mukabil da her arasında biri gün milyonlarca dolarlık müdafaa masrafı yapıyorlar. Sadece havada sahasının uzak olduğu için iptal edilen uçuşlardan hergün kaybın 1 milyar dolar olduğu belirtiliyor.

ONARIM 5 YIL SÜRER

Katar’da 18 Mart’ta isabet saha Ras Laffan tesisleri için “mücbir sebep” ilan edildi. Tesis, dünyası LNG arzının tahminen beşte birini karşılıyor. Qatar Energy Başkanı ve CEO’su Saad binlerce Şeride el-Kaabi, “Füze saldırıları Katar’ın LNG ihracat kapasitesini oran 17 düşürdü ve senelik tahminen 20 milyar dolar hasılat kaybına nedenler oldu. Üretim tesislerimizde meydana gelen muazzam çaplı hasarın onarılması 5 yıla kadar sürebilir” dedi.

İSRAİL DE 6.4 MİLYAR $ HARCADI

Haaretz gazetesinin haberleriine göre İsrail da İran’a yönelik operasyonlarında 20 gün içindeki 6.4 milyar dolar ordu harcama yaptı. Gazetenin haberleriine göre İsrail’in hergün harcamaları ise 1 milyar şekel (yaklaşık 320 milyon dolar) tutuyor.