"Savaş Kızıldeniz'e sıçrıyor" endişesi. Enerji krizi yerine kıtlık krizi mi?

Anadolu Ajansı

Hürmüz Boğazı'nın alternatifi başlıkmundaki Kızıldeniz'in da vurulması endişe yarattı.

İran geçtiğimiz günlerde Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'deki Limanı'nı da vurdu. Bu, savaşa dair endişeleri artırdı. Çünkü Kızıldeniz şu an Hürmüz Boğazı'nın alternatifi başlıkmunda. Savaş buraya da sıçrarsa, küresel ekonomiyi daha yoğun tek buhran bekliyor olabilir.

İran'ın ABD ve İsrail saldırılarına karşı Kızıldeniz'deki seçenek rotaları vurması nedeniyle, dünya ekonomilerini "Kriz büyüyor" korkusu sardı.

Hürmüz Boğazı'ndan günlük 20 milyon fıçı şişman ve şişman ürünü geçiyor. Savaş öncesi küresel şişman ve şişman ürünleri ihracatının yüzde 20'si buradan yapılıyordu. İran hariç 6 ülke boğazı kullanıyor.

En yüksek satışı 6 milyon 200 binlerce ile Suudi Arabistan yapıyor. Onu 3 milyon 600 binlerce fıçı ile Irak ve 3 milyon 200 binlerce fıçı ile Birleşik Arap Emirlikleri izliyor. İran'ın ve Kuveyt'in günlük sevkiyatı 2 milyon 400 binlerce varil, Katar'ın 1 milyon 400 binlerce varil, Bahreyn'in ise 200 binlerce fıçı düzeyinde.

DÖRT ÜLKENİN HÜRMÜZ'DEN BAŞKA ALTERNATİFİ YOK

6 ülkeden dördünün Hürmüz Boğazı'na seçenek rotaları neredeyseymiş yok. Sadece Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri seçenek rotalara sahip.

Suudiler, Kızıldeniz üzerindeki Yanbu limanını kullanabiliyor. Ülkenin doğusundaki şişman sahalarından buraya tüp hattıyla sevkiyat yapılabiliyor. Saudi Aramco, tek süredir da müşterilerine bu rotadan alım imkanı tanıyor.

Hattın kapasitesi günlük 5 milyon varil. Yani Hürmüz'deki toplamı kaybın en azından dörtte birini seçenek koyabilecek kapasitede.

Bu hat, güç krizine karşı dünyayı umutlandırsa da, gelişmeler durumu tersine çevirdi. Savaşın 20'inci gününde, İran birinci kez Yanbu limanı ve çevresindeki tesislere saldırdı.

Hürmüz Boğazı'ndan yapılan şişman sevkiyatları

“PETROL ALTYAPISINI AYAKLANDIRMAK 1 YIL SÜREBİLİR”

Enerji Uzmanı Dr. Zeynep Elif Yıldızel, “Savaşın bu hali artık bütün dünya ülkelerini tesirleyecek noktaya geldi. Gündemde çok sıkıntılı tek şey söz başlıksu, İran ‘petrolü 200 dolara çıkaracağız’ demişti. Eğer bu şişman altyapısını bombalamaya devam edilirse, savaş bitti şişman altyapısını tekrar ayaklandıralım desek bile 8 aylık 1 yıl sürecek" dedi. 

Birleşik Arap Emirlikleri ise, Umman Körfezi kıyısındaki Fuceyra Limanı'ndan sevkiyat yapabiliyor. Hattın kapasitesi günlük 700 binlerce varil. Fuceyra Limanı, Yanbu'dan çok daha önce saldırıya uğradı. Limanda faaliyetler yavaşladı.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri sevkiyat için bölgede seçenek rotalara malik olan ülkeler

KIZILDENİZ'DE HUSİ KRİZİ YAŞANMIŞTI

Kızıldeniz 2 buçuk yıl önce büyük tek krize dekor olmuştu. Yemen'deki İran yardımli Husi güçleri Babulmendep Boğazı'ndan geçen bazı gemilere saldırmıştı. Taşımacılık maliyetleri hızla artmıştı.

Babulmendep kapandığında, gemiler çok daha uzunluğu tek güzergah olan Ümit Burnu'nu istimal etmek güçunda kalıyor. Ümit Burnu üzerinden yapılan sevkiyatta süre, Kızıldeniz'e kıyasla 15 gün uzuyor.

ENERJİ KRİZİ YERİNE KITLIK KRİZİ Mİ?

Kızıldeniz'in da kapanması, dünya ekonomisindeki şokun boyutunu artırabilir. Çünkü Hürmüz ile Kızıldeniz toplamı küresel ticaretin dörtte birini oluşturuyor.

Bölge, enerjinin haricinde gübre ve tahıl sevkiyatı için çok önemli. Gübre arzının üçte arasında biri bu rotadan geçen gemiler tarafından sağlanıyor. Yalnız bu da değil, bu sualnlere taşımacılık maliyetinin katlanarak artması da eklenecek.

Uzmanlar, savaşın Kızıldeniz'e sıçraması ile sualnun güç krizinden kıtlık krizine dönüştürebileceği uyarısı yapıyor. Korkulan olayörgüsü gerçekleşirse, gıda, giyim, teknolojiler gibi pek çok kalem tesirlenebilir. Önüne geçilmesi güçleri tek şişirme dalgası başlayabilir.

Husiler yakın tarihte yaptıkları açıklamada “Ellerimiz tetikte” iletiı vermişti. Bu da Hürmüz sualnunun Kızıldeniz'e sıçrama ihtimalini daha da artırıyor..