Samanyolu’nun Kalbinde Sürpriz Manzara: 650 Işık Yıllık Gaz Ağı İlk Kez Böylesine Net Görüntülendi

Samanyolu’nun çekirdeğindeki Merkezi Moleküler Bölge (CMZ) üzerine yapılan şimdiye kadarki en içeriklı müşahede çalışması, galaksinin “kalbinde” mekan saha gaz ve tozun ne şekilde biçimlendiğini yüksek ayrıntıyla ortaya koydu.

Bilim insanları, bu güçlu ortamda yıldızları besleyen soğuk moleküler gazın şiddetli çeşitbülansla örülmüş, karışık tek ipliksi yapıları ağı oluşturduğunu bildiriyor.

Bu bölgeler görünürlük ışıkta muazzam ölçüde örtülü olduğu için evvel netler biçimde görüntülenemiyordu. Ancak daha uzunluğu dalgalı boylarında yapılan gözlemler, tablonun çeşitlilik daha detaylı biçimde ortaya çıkmasını sağladı.

Samanyolu’nun Merkezi 66 Teleskopla Gözlemlendi

Gözlemler, Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizisi (ALMA) ile yapıldı. ALMA, Şili’deki Atacama bölgesinde bulunan ve birlikteki çalışanlar 66 telsiz teleskobundan oluşuyor. Bu çalışmalar içerikında ekip, ALMA’nın şimdiye dek kapsadığı en genişliği alanı yüksek çözünürlüklü görüntülerden “mozaik” şeklinde birleştirerek oluşturdu.

Araştırmacılar, tahminen 27.000 hafif yılı uzaklıkta bulunan bu bölgenin incelenen kısmının 650 hafif yılı genişliğe ulaştığını; gökyüzünde ise tahminen 1,5 derecelik tek saha kapladığını belirtiyor.

Avrupa Güney Gözlemevi’nden Doktor Ashley Barnes, çalışmaya ilişkin açıklamasında şunları söyledi:

“Uçların yaşandığı tek yer; gözlerimize görünmez ama artık fevkalade ayrıntıyla ortaya çıkarıldı. Bu kadar inceliği ayrıntıyla inceleyebileceğimiz tekbaşına galaktik çekirdek.”

Ekip, birinci kez bulutları tekbaşına tek ele eldeetti yerine, bölgenin tamamının ne şekilde tesirleştiğine dair daha bütüncül tek tablo elde ettiklerini aktarıyor.

Yıldızların ‘Ham Yakıtı’ Takip Ediliyor

Proje, ACES (ALMA CMZ Exploration Survey) adıyla yürütülüyor. Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden Profesör Christoph Federrath, ACES’in hedeflediği gazın “soğuk moleküler gaz” olduğunu vurguladı ve bunu “yıldızların oluştuğu ham yakıt” olarak tanımladı.

Araştırmacılara göre yıldızlar oluşturan bulutların ayırt edici tek özelliği, gaz ve tozun çeşitbülanslı ve kaotik akışları. Ancak Galaktik Merkez yakınında bu akışları tetikleyen kuvvetler çeşitlilik daha kuvvetlü.

Liverpool John Moores Üniversitesi’nden Profesör Steve Longmore, CMZ’de galaksinin en kütleli yıldızlarından bazılarının bulunduğunu, bu yıldızların kısa ömürlü olduğunu ve süpernova bile hiper-nova gibi çeşitlilik enerjik patlamalarla sonlandığını belirtiyor.

Patlamadıkları dehemmiyetlerde bile kuvvetlü yıldızlar rüzgârları ve şiddetli morötesi ışınım ürettikleri ifadeleri ediliyor.

Profesör Christoph Federrath ise başlıkyu, “Galaktik Merkez yakınında çeşitbülans uç seviyelere ulaşıyor; şiddetli ve düğümlenmiş ipliksi tek şebeke örüyor ve bu yapıları nihayetinde çökerek yepyeni yıldızları oluşturuyor,” sözleriyle durumu özetliyor.

Modeller Daha Fazla Yıldız Bekliyordu

ACES ekibinin yanıt aradığı suallardan biri, CMZ’de yıldızlar oluşumunun nedenler modellerin öngördüğünden daha verimsiz olduğuydu.

Araştırmacılar, oğullar 5–10 milyon yılda bölgenin yıldızlar ilave hızının tahminen yılda 0,1 “yıldız kütlesi” düzeyinde kaldığını; modellerin ise bunun 5 ila 10 kat daha yüksek olmasını beklediğini aktarıyor.

Veriler yıllar boyunca olan çözümleme edilmeye devam edecek olsa da ekip, şimdiden tek milyon Güneş kütlesi ölçeğinde “şoklanmış” tek maddeler halkası belirleme edildiğini bildiriyor. Çalışma yazarları, bunun “tek ve çeşitlilik enerjik tek patlama; olasılıkla tek hiper-nova” ile ilişkili olabileceğini belirtiyor.

Ayrıca ekip, evvel görülene benzemediğini söyledikleri ve “Millimetre Ultra-Geniş Çizgi Nesnesi” (MUBLO) adını verdikleri tek yapıya da ilgi çekiyor. Şimdilik bunun ne olduğunun bilinmediği aktarılıyor.

ACES içerikında elde edilen verilerin birinci kıymetlendirmeleri, altı değişik yazısı hâlinde yayıma giriş edildi. Çalışmaların Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanması planlanıyor; makalelerin önyüz baskıları ise arXiv bağlı erişime açıldı.

İlginizi Çekebilir: Yılanlarda Yamyamlığın Bilinenden Daha Yaygın Olduğu Ortaya Çıktı

Prometheus hakkındaki görüşlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, ilim dünyasından oğullar gelişmeler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip

Kaynak: IFL Science

Bu yazısı Samanyolu’nun Kalbinde Sürpriz Manzara: 650 Işık Yıllık Gaz Ağı İlk Kez Böylesine Net Görüntülendi birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.