Petrolde 'Hürmüz' endişesi! Sevkiyatlarda sert düşüş

Basra Körfezi'nin ağzındakiHürmüzBoğazı, Orta Doğu'daki şişman ve sıvılaştırılmış tabii gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünyası pazarlarına bağlıyor.

Dünyadaki hergün şişman tüketiminin oran 20'sinin (yaklaşık 20 milyon varil) geçtiği bu stratejiklik geçitten, bilhassa Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran'ın ehemmiyetli miktarda şişman ve şişman ürünü taşınıyor. Buradaki sevkiyatın ehemmiyetli bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya devletlerine gidiyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hafta nihayetinde başlattığı saldırılar sonrasıHürmüzBoğazı fiilen kapandı. Sigorta şirketlerinin yüksek riskler dolayı maliyetleri artırmasıyla, gemiler operatörleri Boğaz'dan geçişleri askıya aldı.

Gerçek zamanlı bilgi analitik şirketi Kpler'in analizine göre, 27 Şubat'taHürmüzBoğazı'ndan 21 milyon fıçı ham şişman ve şişman ürünleri taşıyan 15 tanker geçti. Geçişler 28 Şubat'ta 18 gemiyle 21,6 milyon varile yükseldi.

Ancak bölgede gerilimin artmasıyla 1 Mart'taHürmüzBoğazı'ndan yalınce 3 tanker geçişleri yaptı. Bu tankerlerde 2,8 milyon fıçı ham şişman ve şişman ürünü taşındı. Tankerlerden birinde tahminen 2 milyon fıçı ham şişman bulunuyordu.

HürmüzBoğazı'ndan bu yıllar itibarıyla taşınan ham şişman ve şişman ürünleri hergün ortalamada ise 19,8 milyon fıçı seviyesinde gerçekleşti. Böylece, Boğaz'dan şişman ihracatı 1 Mart'ta hergün ortalamaya göre oran 86 ile sivri biçimde gerileme gösterdi.

Bu düşüş, risklerin artmasından evvel yüklerin boşaltılması için birinci etapta tek itici kuvvet oluştuğunu ve ardından koşulların kötüleşmesiyle geçişlerin durma noktasına geldiğini gösteriyor.

Bugün itibarıyla ise İranlı olmayan 706 tanker,HürmüzBoğazı'nın ikisi yakasına yığılmış durumda. Toplam 334 ham şişman tankeri, 109 pis şişman ürünü ve 263 pak şişman ürünü taşıyan tankerler Orta Doğu Körfezi (Boğaz'ın batısı), Umman Körfezi (Boğaz'ın doğusu) ve Arap Denizi'nde değişik noktalarda beklemede.

Körfez içindeki tankerlere şişman yüklemesi devam etse dahi, Boğaz'dan doğu yönündeki çıkışların azalması ve yükün Boğaz'dan geçti için daha uzunluğu süresi beklemesi nedeniyle, varışlarda erteleme ve nakliye maliyetlerinde artış bekleniyor.

Körfez içindeki yükleme devam etse bile, doğu yönündeki çıkışların azalması, yüklerin ve tonajın darboğazdan geçti için daha uzunluğu süresi beklemesi nedeniyle, varışların gecikmesine ve nakliye maliyetlerinin artmasına nedenler olabilir.

HÜRMÜZBOĞAZI'NDAKİ GELİŞMELER

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik haftasonları başlayan müşterek saldırısının ardından, İran Devrim Muhafızları OrdusununHürmüzBoğazı'nı kullanacak gemilere "Hiçbir geminin geçişine müsaade verilmiyor." iletiları ilettiği iddiaları gündeme geldi.

Bu iletiların Basra Körfezi'nde etkinlik gösteren gemilerin dünyası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden yapılan yayınlarda gemiler mürettebatına iletildiğine ilişkin iddialara rağmen, biçimsel makamlarcaHürmüzBoğazı'nın kapatıldığına ilişkin izah yapılmadı. İran medyası iseHürmüzBoğazı'nın fiilen kapandığını talep etmişti.

Bazı konteyner gemilerininHürmüzBoğazı'ndan kaçındı için U dönüşü yaptığı görülürken, bölgede çoğalan asayiş riskleri dolayı dünyanın seçkin konteyner taşımacılık şirketleri Boğaz'dan geçişleri askıya almıştı.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), dün yaptığı açıklamada, haftasonları Umman Körfezi, Musandam yakınları ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kıyı sularında birden fazla ticari gemiye yapılan saldırıların teyit edilmesinin ardındanHürmüzBoğazı'na yönelik deniz güvenliği durumunun en üstleri düzey riskler seviyesi olan "kritik" seviyeye çıktığını duyurmuştu.