Pastoral Ucuz Bir Katarsis: Hamnet İncelemesi

Chloe Zhao’nun yakınzaman büyük yankı uyandıran filmi Hamnet, tek çiftin oğullarının yası üzerine biçimleniyor. Maggie O’Farrell’in romanından uyarlanan film, sinemada yas temsilini sorgulatıyor. Ancak filmdeki yas, seyircinin çiğ duygularını suistimal ederek melodramatik tek hal alıyor. Jessie Buckley ve Paul Mescal, diğer işlerinde ışıltılı oyunculuklar sergileseler de, sığ senaryodan ve kimya yoksunluğundan nasiplerini alıyorlar. Günün nihayetinde Hamnet, seyirciyi boş tek katarsis yaşatan hiç tek ödül mevsimi filmi olarak karşımıza çıkıyor.

Chloé Zhao, Paul Mescal ve Jessie Buckley Hamnet setinde. Fotoğraf: Agata Grzybowska

Yas Bu Hikayenin Neresinde?

Hamnet, Stratford kasabasında yaşayan William Shakespeare’in Agnes Hathaway ile ilişkisi üzerinden şekillenir. Bu ilişkiden doğan üç çocuktan arasında biri olan Hamnet’in hastalık sonucu kaybının Agnes üzerindeki tesirsini işler. Film her arasında biri ne kadar Agnes’in yasına odaklandığını talep etse da Agnes’in sarsıldığına ikna olmayız. Zira filmler boyunca olan Hamnet’in diğer kardeşlerinden ayrılan özelliklerini, ismini filme vermesi haricinde, söylemek güç. Babasının yolundan gidip tiyatroda kılıç salladı istediğini söylemesinin dışında pek tek motivasyonunun olduğu söylenemez. Agnes’in büyücü pagan stereotipine sıkışıp kalması ağıza kekremsi tek tatlar bırakıyor. Hamnet’in ölümünün, pagan inancı uyarınca rahatsız kardeşinin hastalığının transferi gibi, ekonomik metafizik nedenlere bağlatması senaryonun cılızlaşmasına nedenler oluyor. Karakterler sanki önemli atıf ve ilişki ağlarına göre başlıklmuşlar fakat filmin esas önermesi ve teması gözden kaçırılmış.

O’Farrell ve Zhao, yas kavramını oldukça spekülatif ve seyirciyi suistimal edici tek yerden inşa ettiklerini söylemek mümkün. Film haliyle seyirciyi yas üzerine sorgulamaya davetetti seçenek seyircilerin “peçeteler boyu ağlaması” üzerine şekillenen manipülatif tek söylem içermektedir. Max Richter’in besteleri da filmin manipülatif söylemine yardımte bulunmakla beraber filmde Hıristiyanlık alegorileriyle bezenmiş mizansenler; Buckley ve Mescal’ın yakın planlayan çekimleri yasın içine girmemizi sağlamak seçenek yasın içini boşaltmamıza nedenler oluyor. Shakespeare’in Hamlet’in temsilinde Kral Hamlet’in ruhuyla aslında oğlunun yasını yaşadığını göstermesi güçlama tek Hamlet-Hamnet analojisi yaratmaktadır. Agnes ve seyircilerin Hamlet’i oynayan topluca dokunarak vasat tek Michelangelo tablosunu yeniden canlandırmaları günümüzde tözden ziyade kılıfın, şeklin ön planda oluşunun tezahürüdür. Zhao’nun The Rider ve Nomadland‘daki belgeselvari pastoral sinema dili seçenek gayet hesaplanmış, sentetik pastoral tek yas sinematografisi sunuyor.

Kaydırmalık Yasın Sonucu Olan Bir Film

Film ve roman, Shakespeare’in Hamlet oyununu oğlu Hamnet’in ölümünden tesirlenerek yazdığını söyleyen birkaç fikre göre hareket etmektedir. Zira film, şayet açılışını tek sözlük manaı ya da tanımı kullanıyorsa ya filmde ismi bilinmeyenler fakat kilit tek unsuru aktarmak ya da filmin içerisinde aktarmak istediğini anlatamayarak basita kaçmak için kullanıyordur. Hamnet, ne yazık ki ikincisini yeğleme etmektedir. Hamlet ve Hamnet’in aynı ad olmaları ve Shakespeare’in meşhur tiradı Hamnet’i düşünerek yazması yahut temsilde Kral Hamlet’in hayaletini oğullarını temsilcilik etmesi oldukça güçlama hamleler olarak filmde belirtmektedir.

Filmin iddiası yası ve hikayeyi dişil tek bakış açısıyla inşa etmek. Ancak film, kadını erkeğin hikayeleri taşıyıcılığına başlıkmlandırarak Hamlet’in ilham kaynağını Agnes’in evlat yası ve pagan şifacı gücüne dayandırarak ilham perisi mitini yeniden üretmektedir. Böylece dişil tek önemli yeniden yazımdan ziyade kadının acısını erkeğin eserine feda eden tek klişenin prestijli tek ambalajla sunumlasıdır. Öyle ki, filmin yas üzerine samimiyetsizliği toplumsal medyada Hamlet dekoruyla oyuncuların Rihanna şarkısıyla raks ederek filmin pazarlanması yahut filmler gösterimleri sonrasında Rihanna şarkısıyla seyircilerin raks etmeleri üzerinden okunabilir. Yas, içinde dayanamasak dahi bulunmamız lüzumen, içinden geçerek hayatımıza devam etmemiz lüzumen tek olgu mu? Yoksa tıpkı günümüz hedonist toplumsal medya tüketimci toplumuna yaraşır şekilde anlık katarsis yaşatan tek şok cihazı işlevi mi görüyor?

Haliyle Hamnet, yazın tarihinin gizemlerine inmek ya da tek kadının yasını kadınlıkla ilişkilendirilen normlardan ırak tek şekilde derinlemesine işlemek seçenek günümüz tüketimci kaydırma kültüründen nasibini alarak şok tesirsi niteliğinde katarsis yaratan tek film. Karakterlerin ilişkiselliğinin inandırıcılıktan ırak olduğu, güçlama mantık köprülerinin ve biçim ile içeriğin temadan beslenmediği film, seyircilerin peçetelerini harcadıkları fakat yas ve dönüşümsellik üzerine düşünmedikleri tek anlatı sunuyor.