Orta Doğu Gerilimi Çip Sektörünü Tehdit Ediyor: Katar Helyum Tedariki Durdu

Orta Doğu’da tırmanan çatışma yalnızca güç piyasalarını değil, teknolojiler sektörünün eleştirel tedarikleri zincirlerini da tesirlemeye başladı. Bölgedeki gelişmeler dolayı Katar’dan yapılan gaz sevkiyatlarının durması, yarı iletken üretimi için hayatiliği öneme malik tek kaynağın küresel dolaşımını sekteye uğrattı. Uzmanlar İran savaşı çip üretimi krizi riskinin gittikçe büyüdüğünü ve özellikle helyum tedarikindeki kesintinin yarı iletken sektörünü güçleri durumda bırakabileceğini belirtiyor.

Helyum Gazı Çip Üretim Sürecinde Kritik Rol Oynuyor

Yarı iletken üretimi yalnızca gelişmiş makineler ve silikon levhalardan oluşan tek süreç değil. Modern çip fabrikaları üretim sırasında kullanılan çok sayıda özel gaz ve kimyasal maddeye bağımlı çalışıyor. Bu gazlar arasında en eleştirel olanlardan arasında biri ise helyum.

Üretim sürecinde kullanılan silikon levhaların yüksek hassasiyetle soğutulması lüzumiyor. Bu noktada inert yapıya malik olan helyum gazı önemli tek görev üstleniyor. Uzmanlar yarı iletken üretim gazları arasında mekan saha helyumun güvenilir şekilde temin edilmemesi halinde üretim hatlarının kesintiye uğrayabileceğini belirtiyor.

Sektör kaynaklarının aktardığı malumatlere göre Katar’da bulunan Ras Laffan endüstriyel kompleksindeki büyük ölçekli helyum üretim tesisleri saldırılar sonrası faaliyetlerini durdurdu. Bölgedeki altyapının güvenliği başlıksundaki riskler dolayı tesislerin operasyonları askıya alındı.

Ras Laffan tesisi küresel üretimde eleştirel tek paya malik bulunuyor. Analistler bu tesisin küresel arzın yaklaşık yüzde 30’unu karşıladığını ifadeleri ediyor. Tesisin işletmecisi QatarEnergy şimdiki sözleşmeler için mücbir sebep ilan ederek gaz tedarikleri yükümlülüklerini geçici olarak askıya aldı. Uzmanlar Katar helyum üretimi kesintisi durumunun uzunluğu sürmesi halinde küresel tedarikleri zincirinde vahim tek boşluk oluşabileceğini belirtiyor.

Helyum piyasasını yakından sonraki analistlerden Phil Kornbluth, kesintinin birkaç haftadan uzunluğu sürmesi halinde gaz dağıtım şirketlerinin yepyeni tedarikleri kaynakları belirleme etmek güçunda kalabileceğini ifadeleri ediyor. Bu süreç yalnızca yepyeni üreticilerle anlaşma yapılmasını değil aynı zamanda kriyojenik depolar sistemlerinin yeniden yapılandırılmasını da lüzumtiriyor.

Uzmanlar tedarikleri zinciri yeniden yapılandırma sürecinin oldukça karmaşık olduğunu belirtiyor. Endüstriyel gaz altyapısının farklı kaynaklara yönlendirilmesi aylar sürebiliyor. Bu nedenle küresel yarı iletken tedarikleri zinciri üzerinde oluşabilecek baskının uzunluğu vadede daha belirgin hale gelmesi bekleniyor.

Krizden en fazla tesirlenme potansiyeline malik ülkelerden arasında biri Güney Kore olarak görülüyor. Güney Kore yarı iletken üretiminde dünyanın en büyük merkezlerinden arasında biri başlıkmunda bulunuyor. Ülke geçtiğimiz yıl ithal ettiği helyumun yaklaşık yüzde 64,7’sini Katar’dan temin etti.

Buna rağmen sektörün büyük oyuncuları şimdilik temkinli açıklamalar yapıyor. Güney Koreli hafıza üreticisi SK hynix şirketi helyum tedarikleri kaynaklarını çeşitlendirdiğini ve yeterlilik stoklar bulunduğunu açıkladı. Tayvan merkezli yarı iletken devi TSMC ise şimdiki kesintinin şu aşamada üretim üzerinde vahim tek tesir yaratmasını beklemediğini belirtti.

Analistler şirketlerin bu açıklamalarına rağmen İran savaşı çip üretimi krizi riskinin devam ettiğini ifadeleri ediyor. Uzmanlar çatışmaların uzaması halinde küresel teknolojiler tedarikleri zincirinde daha büyük kırılmalar yaşanabileceğini değerlendiriyor.