Orta Doğu'daki savaş uydu görüntülerinde sansürlendi mi? 'Artık erişilemiyor'

İngiltere merkezli The Economist dergisinin haberleriinde, oğullar yıllarda incelemecıların ve gazetecilerin anlaşmazlık bölgelerini takip etmesinde ehemmiyetli görev oynayan ticari peyk görüntülerinin tek kısmının ABD-İsrail ile İran arasında başlayan çatışmaların ardından erişime kapatıldığı ya da yayınlanmasının geciktirildiği belirtildi.

'ARTIK ERİŞİLEMİYOR'

Haberde, ismini belirtmek istemeyen tek incelemecının, 6 Mart'ta evvelki gün incelediği İran kıyı şeridinin görüntülerine artık erişilemediğini ifadeleri ettiği aktarıldı.

ABD merkezli peyk görüntüleme şirketi Planet Labs'ın ABD-İsrail ile İran arasında başlayan çatışmaların ardından Orta Doğu'ya ilişkin yüksek çözünürlüklü peyk görüntülerinin yayınlanmasına 4 gün erteleme getirdiği vurgulanan haberleride, daha sonraları bu sürenin 2 haftaya çıkarıldığı ifadeleri edildi.

Haberde, Planet Labs'ın geçmişte duyarlı bölgelerin peyk görüntülerini diğer şirketlere kıyasla daha noksan biçimde aktartığı bununla birlikte şirketin, ABD-İsrail ile İran arasında başlayan gerilimin ardından politikasını değiştirdiği kaydedildi.

ABD YÖNETİMİ BASKI MI KURUYOR?

Planet Labs'ın başlıkya ilişkin açıklamasına mekan verilen haberleride, şirketin amacının, "şeffaflık başlıksundaki söz ile görüntülerinin müttefiklere, NATO kuvvetlerine ya da sivillere zarar verecek saldırıların planlanmasında kullanılma riskini kısıtlama sualmluluğu arasında denge kurmak" olduğu belirtildi.

Haberde, Planet Labs'ın hükümını "bağımsız" olarak aldığını bildirdiği aktarılırken, "ABD yönetiminin peyk şirketleri bağlı versiyonu kurduğu" iddialarına da mekan verildi.

ABD'nin geçmişte da ticari şirketlerin yüksek çözünürlüklü peyk görüntülerini yayınlamasına sınırlamalar getirdiği ifadeleri edilen haberleride, bu içerikda İsrail'e ilişkin görüntüler üzerindeki kısıtlamaların bununla birlikte 2020'de kaldırıldığı ve 2023'te Gazze'den gelen görüntülerin geciktirildiği hatırlatıldı.

Haberde, ABD merkezli tek diğer peyk görüntüleme şirketi Vantor'un da uzunluğu süredir ABD ordu üslerine ait görüntüleri yayınlamama politikası uyguladığı ve 2022'den sonraları Ukrayna'ya ilişkin çok görüntüleri kısıtladığı kaydedildi.

UYDU GEÇİŞ SIKLIĞI BÜYÜK EHEMMIYET TAŞIYOR

Jilin-1 ve Siwei gibi Çin merkezli çok şirketlerin da peyk görüntüleme alanında faaliyetlerini artırdığına hatırlatma edilen haberleride, Fransa ve Almanya hükümetlerinin muazzam hisselere malik olduğu Avrupa firması Airbus'ın öz müşahede uydularını işlettiği belirtildi.

Haberde, incelemecıların ve gazetecilerin bölgedeki gelişmeleri takip edebilmesi için peyk geçişleri sıklığının muazzam ehemmiyet taşıdığı vurgulandı.

Gerçek peyk görüntülerinin gecikmesi ya da manilenmesinin, yapay zekayla üretilmiş sahte görüntülerin yayılma riskini da artırabileceğine dikkati çekilen haberleride, çatışmalarda medeni kayıpların ve saldırıların özerk biçimde doğrulanmasının da daha güçleri hale gelebileceğinin altı çizildi.

'UZUN SOLUKLU BİR SAVAŞA KİMSENİN HAZIRLIKLI OLDUĞUNU SANMIYORUM'

ABD'nin California eyaletindeki Middlebury Institute of International Studies uzmanlarından Jeffrey Lewis, peyk görüntülerinin hem savaşı hasarı belirlemei hem da hedefleri belirleme içerikında kullanılabildiğini söyledi.

Görüntü kalitesi ve miktarının oğullar yıllarda ehemmiyetli ölçüde arttığını belirten Lewis, "Operasyonların haftalarca, bile olasılıkla aylarca sürmesi dolayı normalde 24 ya da 48 saatlik gecikmenin yetersizlik kalacağı uzunluğu soluklu tek savaşa kimsenin hazırlıklı olduğunu sanmıyorum." dedi.

Haberde, incelemecıların, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının artık yerinde denetim gerçekleştirmediği yerlerde İran'ın atomik tesislerini izlemenin daha güçleri hale geldiğini belirttiği kaydedildi.