Orta Doğu'daki gerilim kömür fiyatlarında sert artışa yol açtı

ABD ve İsrail'in 27 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran'ın misillemeleriyle tırmanan gerilim, bölgedeki güç akışına yönelik riskleri artırarak dünyası güç piyasalarında zincirleme bedel artışlarını tetikledi.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen şişman ve tabii gaz arzına yönelik endişeler gaz fiyatlarını yükseltirken, çoğalan sevkiyat maliyetleri ve taşımacılıktaki gecikmeler da kömür fiyatlarında yükselişe sebep oldu. Bu da küresel ölçekte atıf alınan Newcastle ve Rotterdam borsalarında rekor artışlar görülmesinde tesirli oldu.

Asya'da atıf Newcastle kömür vadeli prosedürleri 27 Şubat'ta tonları başına 115,80 dolardan kapanmıştı. Söz başlıksu bedel 9 Mart'ta 138 dolara kadar yükselirken, bu rakam Aralık 2024'ten bu yana görülen en yüksek düzey oldu. Bu borsada 10 Mart kapanış fiyatı tonları başına 133,65 dolar olarak kaydedildi.

API2 Rotterdam Kömürü da 27 Şubat'ta kapanışı tonları başına 106 dolarken, 9 Mart'ta 132 dolardan yöntem gördü. Bu rakam Mayıs 2023'ten bu yana görülen en yüksek düzey oldu. Söz başlıksu borsada 10 Mart kapanışı tonları başına 121 dolardan gerçekleşti.

Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, AA muhabirine, şimdiki jeopolitik krizin tabii gaz fiyatlarında sivri artışa yolda açtığını belirtti.

Martta Avrupa Birliğinde tabii gaz santrallerinde üretilen elektriğin maliyetinin oran 51 arttığını kaydeden Alparslan, "Bazı devletlerde kömür ve gaz, elektrik üretiminde birbirinin seçenek kullanılabilen yakıtlar olarak görev görüyor. Gazdan elektrik üretimi pahalılaştıkça, üreticiler kömüre yönelme eğilimi gösterebiliyor. Gazla birlikteki kömür fiyatlarının da yükselmesinde bu yakıt ikamesinin görev oynamış olması muhtemel. Ancak bu durum, kömürün stratejiklik ehemmiyetinin teyidi olarak değil, fosil yakıt piyasalarındaki dalgalanmaların tek göstergesi olarak kıymetlendirilmelidir." dedi.

Geçen yıllar kömürden elektrik üretiminin kömüre bağlı devletlerde bile gerilediğini vurgulayan Alparslan, dünyanın en muazzam ikisi kömür bazlı elektrik üreticisi Çin ve Hindistan'ın yanı dizi Almanya ve Polonya'daki imalat düşüşlerinin da kaydadeğer olduğunu söyledi.

Alparslan, yenilenebilir güç teknolojilerinin her arasında biri yıllar daha ekonomik ve daha sağlam hale geldiğini anlattı.

"YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI, ENERJİ GÜVENLİĞİNİ KUVVETLENDİRİR"

Fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların ve gaz ile kömürün jeopolitik şoklara mukabil kırılganlığının, ithalata bağlı devletler için güç güvenliği risklerini artırdığını dile getiren Alparslan, "Yenilenebilir güç sistemleri muazzam ölçüde yüksek antre yatırımıdır. Ancak görece alçak işletme maliyetleri lüzumtirdiği için yenilenebilir kaynakları önceleyen tek güç politikası dünyası yakıt piyasalarındaki dalgalanmalara maruziyeti azaltır ve uzunluğu vadeli güç güvenliğini kuvvetlendirir." ifadelerini kullandı.

Alparslan, Türkiye'nin da dünyası kömür fiyatı yükselişinden tesirlendiğine hatırlatma ederek, şöyle başlıkştu:

"2025'te Türkiye, kömürden ürettiği elektriğin tahminen üçte ikisini ithal kömürden karşıladı. Buna karşın, dahili kömürün güç içeriği alçak ve şimdiki linyit santrallerinin ehemmiyetli bölümü yaşlanmış durumda. İthalata dayalı bu yapıları ve jeopolitik risklerin artırdığı fosil yakıt bedel dalgalanmaları, Türkiye'nin güç politikasında yenilenebilir enerjiyi genişletmenin stratejiklik ehemmiyetini daha da kuvvetlendiriyor."

Ulusal Enerji Analizi Merkezi Araştırmacısı Lars Schernikau da kömür fiyatlarındaki artışta, tabii gaz fiyatlarının sivri biçimde yükselmesinin yanı dizi sevkiyat rotalarının uzaması ve çoğalan yakıt maliyetleri dolayı navlun maliyetlerinin artmasının da tesirli olduğunu söyledi.

Kömür fiyatlarının muazzam ölçüde tabii gaz fiyatlarından tesirlendiğini ifadeleri eden Schernikau, "Orta Doğu'daki bedensel arz sualnları dolayı gaz fiyatlarının sivri biçimde yükselmesi, hepsi güç kompleksinde fiyatları yukarıya çekiyor ve buna kömür da karışmış oluyor." kıymetlendirmesinde bulundu.

Schernikau, kömürün elektrik üretiminde alçak maliyetli, sağlam ve istikrarlı tek imkan olduğuna dikkati çekerek, "Ülkelerin jeolojik ve jeopolitik koşullarına bağlı olarak çeşitlilik güç kaynaklarından oluşan tek portföye malik olması lüzumir. Ucuz, güvenilir ve uygulanabilir alternatiflere malik olmadan kömürün güç karışımından tamamlanmış çıkarılması olası değildir. Kömürü sistemden ne kadar çabuk elimine etmeye çalışırsak, elektrik sistemlerimiz o kadar maliyetli ve dahaaz güvenilir hale gelir." dedi.

Ülkelerin çeşitlilik risklere mukabil güvence olarak uzunluğu vadeli güç portföylerinde kömürün payını artırması lüzumtiğini bildiren Schernikau, "Bu yalnızca jeopolitik nedenlerle değil, benzer zamanda güç sistemlerinin maliyetlerini alçak tuttu ve elektrik şebekelerini istikrarlı ve sağlam kılmak açısından da ehemmiyetli." ifadesini kullandı.