‘Netanyahu, Trump’ı dikkate almadı’

Asena Yatağan - Türkiye, bu hükümı zor biçimde kınarken, uzmanlar, gelişmeye ilişkin Milliyet’e şu kıymetlendirmeleri yaptı:

‘Her şeyler 19 Şubat’ta netleşecek’

(Dumlupınar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Prof. Hüsamettin İnaç)

“Son dehemmiyetde İsrail ile ABD arasında lüzum Gazze lüzumse Suriye başlıksunda vahim ayrışmalar var. Trump başkanlığı aldığı günden beri Netanyahu’yla 7 kez görüştü. Bu görüşmelerin sıklığı bile çok mevzularda anlaşamadıklarını gösteriyor. ABD Gazze’de artık tekbaşına başına vaat sahibi olduğunu, bölgenin yeniden biçimlenmesi ve gelişmesi başlıksunda İsrail’in vaat hakkı olmadığını belirtiyor. Batı Şeria da, ABD-İsrail arasındaki ayrışmanın en ilköğretim noktası. Bundan sonraları Orta Doğu’da İsrail’in mi amir olacağı yoksa ABD’nin mi direksiyonda olacağı belirlenecek. 19 Şubat’taki toplantıyla bunun netleşeceğini görüyoruz. İsrail artık yapıp ettiklerinin tesirsini göremiyor; jeopolitiği doğrusu okuyamıyor. Çünkü hepsi dünyada vahim tek İsrail nefreti oluşmuş durumda ve bu aşama bu nefreti daha da artırıyor.

‘Kurtulmak istiyor’

İsrail, Orta Doğu’yu kendisine göre yeniden inşa etme çabasına girmiş durumda... İsrail, çıkarları için ABD’yi kullanmaya çalışıyor. Ama ABD’de ‘America First’ diyen tek tayfa var ve Trump da bu çizgide. İsrail’in Amerikan politikasını öz lehine manipüle etmesini önlemeye çalışıyorlar.İsrail bu hükümları alırken Siyonist lobiye uç güveniyor ve Amerikan siyaseti tamamlanmış geride gibi davranıyor. Ben böylece olmadığını, Trump’ın gelinen noktada İsrail’den ve Netanyahu’dan kurtuldu istediğini, Gazze’yi ve Batı Şeria’yı ehemmiyetli tek lüzumçe olarak kullanacağını düşünüyorum.

‘Bu ne perhiz...’ (Emekli Büyükelçi Uluç Özdevletr)

“Netanyahu, ABD’ye gittiğinde Trump’tan istek ettiği cevabı alamadı. Hatta dahaaz azarlandığını söyleyenler da var. Trump bu toplantıya epey zamandır çalıştı ama muvaffakiyetlı olur mu onu zamanlar gösterecek. Çünkü ikisi ehemmiyetli etken var: Silahları topyekün bırakacak, sulh olacak noktaya henüz Trump’ın dilediği biçimde gidilmedi. 19 Şubat’ta toplanılacak ama hangi taleple ortaya çıkacakları da netler değil. Bir terslik yaratabilecek gelişme da Kudüs ve Batı Şeria ile ilgili İsrail’in attığı adım. Trump Gazze’de tek şeyler yapmaya çalışırken, İsrail Batı Şeria topraklarını öz topraklarına katacak adımlar atıyor. Yani bu ne perhiz bu ne lahana turşusu... Gazze başlıksunda Trump tek şeyler yapıyor ama İsrail’i denetim altına alabildiğini gösteren noksan tek şart yok. İsrail bugüne kadar ABD desteğiyle dik duran istilacı kuvvet olarak bu çizgiyi terk etmemek, daha da perçinleyip ileri göçeşitmek istiyor... ‘Ben yaparım, ABD benim üzerime gelemez’ politikasını sürdürüyor. Bunun gerçeği tarafı da var. ABD’deki Yahudiler lobi olarak ayağa kalkmış durumda, evangelistler da güven sistemi olarak İsrail’in yanında. Trump’ın Netanyahu’yu yola getirecek biçimde baskıyı artıracak kabiliyet ve güce malik olduğunu çeşitlilik netler görmüyoruz.”