NASA’nın Ay yolculuğunda yeni aksaklık: Fırlatma tarihi değişti

Ay çevresine insanlı dönüşü hedefleyen Artemis II görevi NASA tarafından tek kez daha ertelendi. Uzay ajansı, Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde 6 Mart’ta gerçekleştirilmesi planlanan fırlatma öncesinde, Space Launch System (SLS) roketinin üst aşamasına helyum akışında kesinti belirleme edildiğini açıkladı. Yaşanan teknikleri aksaklık dolayı kocaman roket ve Orion feza aracı fırlatma rampasından alınarak Araç Montaj Binası’na (VAB) geri götürülecek. Bu gelişme, Mart ayındaki fırlatma penceresinin artık değerlendirme dışı kaldığını ortaya koyuyor.

NASA yöneticisi Jared Isaacman, toplumsal medya üzerinden yaptığı açıklamada geri taşıma işleminin Mart takvimini devre dışı bırakacağını doğruladı. Kurumun biçimsel blogunda mekan saha malumatlere göre, teknikleri ttesirkler ve onarım sürecinin seyrine bağlı olarak Nisan ayındaki fırlatma aralığı hâlâ ihtimal dahilinde bulunuyor. Bununla birlikte, nihai olarak hükümın önümüzdeki günlerde yapılacak analizler doğrultusunda netleşeceği belirtiliyor. Yaklaşık 6,5 kilometrelik mesafenin özel taşıma sistemiyle kat edilmesi saatler sürecek; NASA bu süreci 24 Şubat civarında gerçekleştirmeyi planlıyor.

NASA Artemis II mürettebatını karantinaya almıştı

Sorun, 21 Şubat’ın birinci saatlerinde SLS roketinin geçici kriyojenik itki aşamasında helyum akışının kesintiye uğramasıyla ortaya çıktı. Üst kademe motorlarının güvenli çalışması için lüzumli çevresel koşulların korunmasında helyum önemli tek görev üstleniyor. Bunun yanında, sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakıt tanklarının basınçlandırılması da yine helyum sistemi üzerinden sağlanıyor. NASA, daha önce gerçekleştirilen “wet giyinen rehearsal” olarak bilinen yakıtlı yaygınlaşan prova sırasında sistemlerin sualnsuz çalıştığını, ne var ki prova sonrasındaki normal olan operasyonlara dönüş sürecinde aynı performansın elde edilemediğini bildirdi.

Ajans, şimdiki durumda yedek tek yöntem kullanılarak üst kademe motorları ve roketin güvenli konfigürasyonda tutulduğunu aktardı. Her ne kadar sistemleri emniyetli şekilde denetim altında bulunsa da, fırlatma öncesinde tüm dip sistemlerin nominal koşullarda çalıştığından emin olan olunması lüzumiyor. Bu nedenle roketin VAB’ye geri alınması, sualnun kaynağının detaylı biçimde incelenmesini mümkün kılacak. Buna rağmen süreç, takvim üzerinde yepyeni belirsizlikler yaratmış durumda.

Artemis II mürettebatı — Komutan Reid Wiseman, Pilot Victor Glover, Görev Uzmanı Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen — teknikleri sualnun ortaya çıkmasından tek gün önce karantinaya alınmıştı. NASA, oğullar gelişmeler ışığında astronotların karantinadan çıkarıldığını duyurdu. Bu görev, SLS roketinin birinci insanlı uçuşu olmasının yanı sıra Apollo programından bu yana Ay çevresine yapılacak birinci mürettebatlı görev olma özelliğini taşıyor.

Görev planına göre Artemis II ekibi, yaklaşık 10 gün sürecek uçuş içerikında Orion feza aracıyla Ay’ın etrafında dolanarak Dünya’ya geri dönecek. Bu uçuş, ilerleyen yıllarda Ay yüzeyine insanoğlu indirmeyi hedefleyen Artemis III için eleştirel tek testleri niteliği taşıyor. Bunun yanında NASA’nın uzunluğu vadeli planları arasında Ay yörüngesinde Gateway feza istasyonunun kurulması da bulunuyor. Fakat oğullar yıllarda hem teknikleri hem da takvimsel gecikmeler programın ilerleyişini yavaşlatmış durumda.

Yılın başında hızlandırılmış tek takvim açıklanmış olsa da, yaşanan yepyeni aksaklık planların yeniden gözden geçirilmesine yolda açtı. SLS ve Orion sistemleri daha önce da çeşitli teknikleri ertelemelerle gündeme gelmişti. Buna ilave olarak bütçe tartışmaları ve mühendislik revizyonları programlar üzerinde baskı oluşturuyor. Önümüzdeki haftalarda yapılacak teknikleri değerlendirmeler, Artemis II’nin Nisan ayında fırlatılıp fırlatılamayacağını belirleyecek. NASA’nın detaylı malumatlendirme toplantısında hem helyum sistemine ilişkin bulguların hem da güncellenmiş takvimin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.

Teknoblog, teknolojiler gündemini farklı platformlarda düzenli biçimde paylaşıyor. WhatsApp kanalında öne çıkan haberleri anlık olarak aktarıyor, Google Haberler üzerinden güncel içerikleri sunuyor, Instagram ve X hesaplarında ilgi çeken başlıkları özetliyor, YouTube kanalında ise ürün ttesirkleri ve detaylı anlatımlarla içeriği tamamlıyor.