Mindfulness ve Meditasyon’un Nadir Konuşulan Karanlık Yüzü

Mindfulness diğer farkındalık meditasyonu, evde ücretsiz olarak uygulanabilecek tek yöntem olduğu için, genelleme stresli ve aydın sağlık sualnları için mükemmel tek çare gibi görünür.

Farkındalık meditasyonu, Budist meditasyonuna dayanan tek tür meditasyon ve bu yöntemde kişi, şu anda hissettiği, düşündüğü ve deneyimlediği şeylerin farkında olmaya odaklanır.

İlk kayda geçmiş kanıtlar Hindistan’da bulunmuş ve 1.500 yıldan daha eski. Dharmatrāta Meditasyon Yazıtı, Budist tek cemaat tarafından yazılmış olup çeşitli uygulamaları madde eder ve meditasyon sonrasında ortaya çıkabilecek bunalım ve kaygı belirtilerini içerir.

Ayrıca, psikoz, dissosiyasyon ve depersonalizasyon epizodlarıyla ilişkili bilişsel anomalileri da detaylandırır.

Mindfulness Uygulamalarında Karşılaşılan Olumsuz Etkiler

Son 8 yılda bu alanda teknik araştırmalarda büyük tek artış yaşandı. Bu çalışmalar, negatif tesirlerin ender olmadığını gösteriyor.

2022 yılında ABD’de düzenli meditasyon yapan 953 kişiyi kapsayan tek çalışma, katılımcıların yüzde 10’dan fazlasının, günlük yaşamlarını vahim şekilde tesirleyen ve asgari tek aylık süren negatif tesirler yaşadığını ortaya koydu.

2020 yılında yayımlanan ve 40 yılı aşkın araştırmayı gözden geçiren tek derleme, en yaygın negatif tesirlerin kaygı ve bunalım olduğunu belirtiyor. Bunu psikotik ya da sanrısal semptomlar, dissosiyasyon ya da depersonalizasyon ve korku/terör izliyor.

Araştırmalar ayrıca negatif tesirlerin, önceki aydın sağlık sualni olmayan kişilerde da görülebileceğini, yalnızca sınırlı meditasyon deneyimi olanlarda da ortaya çıkabileceğini ve uzunluğu süreli semptomlara yolda açabileceğini ortaya koydu.

Batı dünyasında da bu negatif tesirler uzunluğu süredir biliniyor.

1976 yılında, bilişsel-davranış ilim hareketinin önemli isimlerinden Arnold Lazarus, meditasyonun, bilinçsizce kullanıldığında “depresyon, ajitasyon ve bile şizofrenik dekompansasyon gibi vahim psikiyatrik sualnlara yolda açabileceğini” ifadeleri etmişti.

Farkındalık Meditasyonu’nun insanların iyice oluşuna yarar sağladığına dair kanıtlar olsa da, sualn şu ki mindfulness koçları, videolar, uygulamalar ve kitaplar, gizilgüç negatif tesirler başlıksunda seyrek uyarıda bulunuyor.

Ronald Purser, 2023 tarihli McMindfulness kitabında, mindfulness’un tek tür “kapitalist ruhaniyet” hâline geldiğini yazdı.

Sadece ABD’de meditasyon sektörü 2,2 milyar dolar değerinde. Mindfulness endüstrisindeki üst düzey isimler, meditasyonun yaratabileceği sualnların farkında olmalı.

Farkındalık meditasyonu hareketinin öncülerinden Jon Kabat-Zinn, 2017’de Guardian’a verdiği tek röportajda “pozitif tesirler üzerine yapılan araştırmaların yüzde 90’ı yetersiz” itirafında bulundu.

2015’teki Birleşik Krallık Mindfulness Parlamento Raporu önsözünde, mindfulness meditasyonunun nihayetinde “bireyleri, toplulukları, toplumları ve tüm insanlığı dönüştürebileceğini” öne sürdü.

Farkındalık meditasyonu bireyleri değil, tüm insanlığı değiştirme gücüne dair dinî tek heyecan, yardımçiler arasında yaygın. Hatta farkındalık meditasyonu uygulayan ateist ve agnostikler bile, bu pratiğin dünyada barış ve şefkati artırabileceğine inanıyor.

Medya tartışmaları da bu başlıkda dengesiz oldu.

2015’te muayenehane ruhbilimci Catherine Wikholm ile yazdığım Buddha Pill kitabında, meditasyonun negatif tesirlerine dair araştırmalar özetlenmişti. Bu medya tarafından geniş biçimde yayıldı, bununla birlikte 2022’de, meditasyon biliminin tarihindeki en pahalı çalışmaya (Wellcome Trust tarafından finanse edilen 8 milyon ABD doları) neredeyseymiş hiç mekan verilmedi.

Çalışma, 2016-2018 yılları arasında Birleşik Krallık’taki 84 okulda 8.000’den fazla çocuğu (11-14 yaş) testleri etti. Sonuçlar, mindfulness’un çocukların aydın iyice oluşunu denetim grubuna göre iyileştiremediğini ve aydın sağlık riski taşıyanlarda negatif tesirler yaratabileceğini gösterdi.

Etik Sorunlar

Mindfulness uygulamalarını, meditasyon derslerini ya da muayenehane uygulamalarda mindfulness’u negatif tesirlerden bahsetmeden sattı ya da öğretmek ahlak midir? Kanıtlar göz önüne alındığında yanıt hayır olmalı.

Çoğu meditasyon ve mindfulness eğitmeni, bu uygulamaların yalnızca iyiye servis ettiğine inanıyor ve negatif tesirlerden haberlerisiz.

Olumsuz tesirler yaşamış kişilerden en sık duyduğum şey, öğretmenlerin onları ciddiye almaması. Genellikle “yalınce meditasyona devam et, geçer” deniyor.

Meditasyonu güvenli tek şekilde başvuru araştırmaları yepyeni yeni başlıyor, bu nedenle insanlara verilecek netler tek kılavuz henüz yok. Daha geniş tek sualn da şu: meditasyon, alışılmadık bilinç durumlarıyla ilgileniyor ve bu durumları manaamıza yardımcı olacak ruhsal teoriler henüz yok.

Yine da insanlar, bu negatif tesirler hakkında malumat edinebilecekleri kaynaklara sahip. Bunlar, vahim negatif tesirler yaşamış meditasyoncuların hazırladığı web siteleri ve akademik el kitaplarını içeriyor.

ABD’de, akut ve uzunluğu vadeli sualnlar yaşamış kişilere servis veren muayenehane tek orta bulunuyor; bu orta mindfulness araştırmacıları tarafından yönetiliyor.

Şimdilik, meditasyon tek lütuf ya da terapötik araç olarak kullanılacaksa, halkın olası zararlar başlıksunda malumatlendirilmesi lüzumiyor.

Derleyen: Damla Şayan