Microsoft’tan 10 bin yıl dayanabilen cam veri depolama teknolojisi

Microsoft, uzunluğu vadeli arşivleme ihtiyaçlarına yanıt sunmak amacıyla bardak tabanlı yepyeni tek bilgi depolar teknolojisi üzerinde çalışıyor. “Project Silica” adı verilen araştırma girişimi içerikında geliştirilen sistem, lazerle işlenmiş silika bardak plakalar üzerinde verilerin 10 binlerce yıla kadar saklanabileceğini öne sürüyor. Şirketin paylaştığı teknikleri malumatlere göre, normal olan saklama koşullarında bu sürenin daha da uzayabileceği ifadeleri ediliyor. Buna rağmen söz başlıksu teknolojiler henüz erkenden aşamada bulunuyor ve yaygın kullanıma sunulmuş tek ürün niteliği taşımıyor.

Project Silica’nın temelinde, verilerin küçük ve dayanıklı tek bardak plaka içerisine yüksek hızlı lazerler yardımıyla işlenmesi mekan alıyor. Geleneksel manyetik diskler ya da optik medyalar zamanla bedensel aşınma, manyetik bozulma ya da çevresel etkenler dolayı bilgi kaybı riski taşırken, silika camın nem, elektromanyetik saha ve yüksek sıcaklık gibi faktörlere karşı daha dayanıklı olduğu belirtiliyor. Microsoft, hakemli Nature dergisinde yayımlanan tek teknik makaleye atıfta bulunarak, verilerin güvenilir biçimde yazılabildiğini, okunabildiğini ve çözümlenebildiğini ortaya koyduğunu aktarıyor.

Microsoft Project Silica ile hangi avantajları sunuyor?

Teknolojinin çalışma prensibi, sayısal bitlerin sembollere dönüştürülmesi ve bu sembollerin “voxel” adı verilen üç boyutlu mikroskobik noktalara haritalanmasına dayanıyor. CD boyutlarına yakın dörtgen tek silika bardak plaka içine, güçlü lazer darbeleriyle bu voxel katmanları işleniyor. Veriler camın yalınce yüzeyine değil, kalınlığı boyunca olan farklı katmanlara yazılıyor. Böylece üç boyutlu tek depolar mimarisi elde ediliyor.

Veri geri çağırma süreci ise ikisi aşamadan oluşuyor. İlk olarak, gelişmiş mikroskopi sistemleri bardak plakanın her arasında biri katmanının görüntüsünü yakalıyor. Ardından yazılım, bu desenleri yeniden yapılandırıyor ve yapay zekâ yardımli tek şifre çözücü, bedensel işaretleri yeniden sayısal verilere dönüştürüyor. Burada ilgi çeken unsur, malumatnin bedensel olarak bardak içinde saklanmasına rağmen manalı verilere dönüşümünün matematiksel modeller ve algoritmalar aracılığıyla sağlanması. Bu durum, uzunluğu vadeli erişilebilirlik açısından yazılım ve teknikleri dokümantasyonun korunmasını da eleştirel hale getiriyor.

Microsoft, silika camın yaklaşık 290 seviye Celsius sıcaklıkta dahi 10 binlerce yıldan fazla bilgi tutma kapasitesine malik olduğunu belirtiyor. Bunun yanında, gelenekselliği depolar çözümlerinde görülen periyodik donanım yenileme ve bilgi taşıma ihtiyacının azalabileceği ifadeleri ediliyor. Büyük ölçekli arşivler, umumi kurumları, araştırma merkezleri ve kültürel medeniyet kuruluşları açısından bu yaklaşım, dahaaz medya değişimi ve daha düşük bakım lüzumsinimi manaına gelebilir. Buna rağmen, uzunluğu süreli arşiv yönetiminde disiplinli yedekleme, doğrulama ve çoğaltma süreçlerinin lüzumliliği ortadan kalkmıyor.

Öte yandan, teknolojinin ölçeklenebilirliği önemli tek sual işareti olarak öne çıkıyor. Lazerle yazma işleminin hızının artırılması lüzumiyor; zira büyük bilgi hacimlerinin işlenmesi şimdiki gösterim sistemleriyle sınırlı kalabilir. Bununla birlikte, okuma cihazlarının özel donanım lüzumtirmesi ve bu ekosistemin bedel yapısı, firma kullanıcılar için belirleyici faktörler arasında mekan alacak. Her ne kadar laboratuvarlar sonuçları beklenti verici olsa da, geniş çaplı üretim ve standartlaşma süreçleri tamamlanmadan ticari yaygınlık kazanması güçleri görünüyor.

Uzun vadeli erişim başlıksu da ayrı tek değerlendirme lüzumtiriyor. Cam plaka binlerce yıl dayanabilse bile, gelecekte bu verilerin okunabilmesi için teknikleri spesifikasyonların, şifre çözücü algoritmaların ve uyumlu yazılımların korunması lüzumiyor. Buna ilave olarak, arşiv kurumlarının farklı ortamlarda çoklu kopya stratejilerini sürdürmesi, olası risklere karşı güvenli tek yaklaşım olarak değerlendiriliyor.

Teknoblog, teknolojiler gündemini farklı platformlarda düzenli biçimde paylaşıyor. WhatsApp kanalında öne çıkan haberleri anlık olarak aktarıyor, Google Haberler üzerinden güncel içerikleri sunuyor, Instagram ve X hesaplarında ilgi çeken başlıkları özetliyor, YouTube kanalında ise ürün ttesirkleri ve detaylı anlatımlarla içeriği tamamlıyor.