Meta'nın patentlediği yapay zeka teknolojisi: Ölümden sonra sosyal medya hesapları nasıl aktif kalacak?

Meta, toplumsal medya hesaplarının ölümden sonraları da etkin kalmasına olanak tanıyacak tek yapay zeka teknolojisi için patent aldı. Bu patent, Aralık 2025 tarihinde onaylandı ve büyük diller modellerinin kullanılmasıyla tek kullanıcının toplumsal medya davranışlarının simüle edilmesini öngörüyor. Şirket, bu teknolojiyi hayata geçirme niyetinde olmadığını duyurdu.

Patentte, yapay zekanın kullanıcı adına görüş yapma, beğenme ve iletilara yanıt verme gibi çeşitli faaliyetleri sürdürebileceği belirtiliyor. Bu sistemin, kullanıcının uzunluğu süre toplumsal medyadan ırak kalması ya da hayatını kaybetmesi durumunda devreye girmesi öngörülüyor. Patent metninde, “Kullanıcının vefat etmesi durumunda, platforma tek daha dönme ihtimali olmadığı için tesirler daha kalıcı ve ağırdır” ifadesi mekan alıyor.

Yapay zeka ile sayısal klon oluşturma süreci nasıl işliyor?

Patent başvurusunun esas yazarı olarak Meta’nın CTO’su Andrew Bosworth gösteriliyor. Yapay zeka teknolojisi, kullanıcının geçmiş paylaşımları, yorumları ve tesirleşimleri üzerinden eğitilerek sayısal tek “klon” oluşturma kapasitesine sahip. Bu klon, başkalarının içeriklerine yanıt verebiliyor ve video ya da sesli görüşmeler simüle edebiliyor. Meta, bu teknolojinin özellikle içerik üreticileri ya da uzunluğu süreli sayısal molalar veren kullanıcılar için yararlı olabileceğini savunuyor.

Ancak uzmanlar, vefat eden kişilerin sayısal olarak “taklit edilmesinin” vahim ahlak ve hukuki sualnlar doğurabileceği görüşünde. Birmingham Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde görev yapan Prof. Edina Harbinja, bu tür teknolojilerin yalnızca teknikleri değil, aynı zamanda toplumsal ve felsefi sualnlar da barındırdığını belirtti.

Etik sualnlar ve sayısal mirasın önemi nedir?

Harbinja, “Bu mesele, sayısal miras, gizlilik ve yas süreci gibi çok duyarlı alanlara dokunuyor” değerlendirmesinde bulundu. Business Insider’ın haberine göre, Meta’nın sayısal medeniyet başlıksundaki çalışmaları yepyeni değil. Facebook, yaklaşık 10 yıl önce kullanıcıların ölüm sonrası hesaplarını yönetmesi için “miras kişisi” belirlemesine imkân tanımıştı. Şirketin CEO’su Mark Zuckerberg, 2023’te podcaster Lex Fridman’a verdiği röportajda, vefat eden kişilerin sanal avatarlarıyla tesirleşim fikrine değinmişti.

Virginia Üniversitesi’nden sosyoloji profesörü Joseph Davis ise bu tür uygulamaların yas sürecini negatif tesirleyebileceğini savunuyor. Davis, “Yasın en önemli aşamalarından arasında biri kaybın kabullenilmesidir. Ölüleri sayısal olarak ‘geri getirmek’ bu süreci karmaşık hale getirebilir” dedi. Daha önce Microsoft da vefat eden kişileri simüle edebilen tek yapay zeka konuşma botu için patent almıştı.

Meta'nın bu adımı, gelecekte ne tür değişikliklere yolda açabilir?

Uzmanlara göre, Meta’nın bu alandaki adımı, “yas teknolojileri” olarak adlandırılan bu alanın esas akım teknolojiler dünyasında ilave mekan bulacağının işareti. Bu gelişmeler, sayısal medeniyet ve toplumsal medya platformlarının kullanıcıların yaşam döngülerine nasıl entegre olabileceği başlıksunda önemli tartışmalara yolda açabilir. Teknolojinin ahlak ve hukuki boyutları, gelecekte ilave araştırma ve tartışma lüzumtirecek gibi görünüyor.