Merkez Bankası, hükümete 'Açık Mektup' gönderdi

MerkezBankası, devlet adına Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e "Açık Mektup" gönderdi.

Mektupta, şişirme hedefine ulaşılamaması halinde TCMB'nin hedeften sapmanın nedenlerini ve alınması lüzumen önlemleri hükümete yazılı olarak bildirmesi ve kamuoyuna açıklaması lüzumtiği anımsatıldı.

2025 yılı enflasyonunun, hedefleri civarında başlıklan belirsizlik aralığının bağlı gerçekleştiğine hatırlatma edilen mektupta, vaat başlıksu sapmanın nedenleri ile enflasyonun yeniden hedefleri patikasına yaklaştırılması amacıyla uygulanan ve uygulanacak politikalar özetlendi.

Mektupta, şunlar dile getirildi:

"2024 yılı Haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci 2025 yılında da devam etmiş, sıkılık parasal duruş, mali koşullardaki sıkılık ve istek koşullarındaki dmanienme bu süreci yardımlemiştir. Bununla birlikteki arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle hepsi uyumlu seyretmemesi dezenflasyonun hızını sınırlamıştır. Küresel emtia fiyatları yılın birinci yarısında şişirme görünümünü yardımlemiş; güç ve zirai emtia fiyatlarındaki gerileme pozitif yardım sağlamıştır. Jeopolitik gelişmelere bağlı güç bedel oynaklığı ve çok metaller fiyatlarındaki artışlar dehemmiyetsel bedel baskıları oluşturmuştur. Küresel arz zincirlerindeki normalleşme ve taşımacılık maliyetlerindeki gerileme bu tesirleri kısmen dmaniemiştir."

"TALEP KOŞULLARI YIL GENELİNDE DEZENFLASYONİST SEVİYELERDE SEYRETMİŞTİR"

Mektupta, yurt içi arz koşullarında bilhassa kuraklık ve don hadiselerinin gıda fiyatları kanalıyla şişirme bağlı yukarıya yönlü versiyonu yarattığı belirtildi.

Bitkisel üretimdeki düşüşlerin üçüncüsü çeyrekte bedel dalgalanmalarına nedenler olduğu ve bu gelişmelerin beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçicilik olarak yavaşlattığı bildirilen mektupta, "Gıda fiyatlarındaki bu oynaklık, enflasyonun esas eğiliminde geçicilik bozulmalara yolda açarken yılın oğullar aylarında vasat seyreden havada koşulları ile birlikteki bu tesirlerin kısmen zayıfladığı izlenmiştir. 2025 yılında döviz kurak gelişmelerinin şişirme üzerindeki tesirsi mazi dehemmiyetlere kıyasla daha kısıtlı kalmıştır." ifadesi kullanıldı.

Mektupta, Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve istek koşullarının dezenflasyonist düzeyde kalmasının kur geçişkenliğini sınırlandırdığı kaydedilerek, mazi enflasyona endeksleme eğiliminin kuvvetlü olduğu kira ve eğitimleri gibi servis kalemlerinde bedel artışlarının yüksek seyrettiği bildirildi.

Bu kalemlerde mazi dehemmiyetde uygulanan tavan bedel düzenlemelerinin ardından gözlenen telafi edici bedel ayarlamalarının da senelik artış oranlarının yüksek gerçekleşmesine yardım sağladığına değinilen mektupta, şu kıymetlendirmelerde bulunuldu:

"Bununla birlikteki bilhassa kira enflasyonunda gerileme yıllar sonuna doğrusu daha belirgin hale gelmiştir. Hizmet grubunda bedel artışlarının genele yayılan tek görünümü arz etmesi, orta şişirme göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlatmıştır. Yönetilen ve yönlendirilen fiyatlarda yıllar içindeki yapılan ayarlamalar da şişirme bağlı tesirli olmuştur. Özellikle tütünü ürünleri, tabii gaz ve şebeke suyu kalemlerindeki bedel gelişmeleri öne çıkmıştır. Talep koşulları yıllar genelinde dezenflasyonist seviyelerde seyretmiştir. Deprem sonrası başlıkt inşaatına bağlı faaliyetler ile çok dayanıklı harcama kalemlerindeki eğilimler dolayı talepteki dmanienme kademeli gerçekleşmiştir. Enflasyon beklentileri çoğu kesim için yıllar boyunca olan gerileme eğilimi göstermekle birlikte, hedeflerin bağlı seyretmeye devam etmiştir. Bu şart dezenflasyonun hızını sınırlamıştır. Enflasyon beklentilerinde gözlenen iyileşme, para politikasının vasat vadeli tesirnliğini yardımlemiştir. Ancak, beklentilerdeki şifa hızının kısıtlı kalması dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından ehemmiyetini korumuştur. 2025 yılında mali disiplinin korunması ve para politikası ile sağlanan kuvvetlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine ehemmiyetli yardım sağlamıştır. Bütçe açığının milli gelire oranı oran 2,9 olarak gerçekleşmiştir."

"TCMB MAKROİHTİYATİ POLİTİKA UYGULAMALARINA 2025 YILINDA DA DEVAM ETMİŞTİR"

Mektupta, yaygınlaşan olarak kıymetlendirildiğinde, 2025 yılında enflasyonun hedefin bağlı gerçekleşmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin hedeflerle uyumunun kısıtlı kalması ile dehemmiyetsel arz şoklarının tesirli olduğu belirtildi.

Buna karşılık, sıkılık parasal duruş, mali koşullardaki sıkılık ve istek koşullarındaki dmanienmenin dezenflasyon sürecini yardımlediği, yılın oğullar çeyreğinde enflasyonun esas eğiliminde belirgin tek şifa sağlandığı aktarılan mektupta, geçen yıllar boyunca olan para politikası duruşunu, şişirme gerçekleşmeleri, esas eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun lüzumtirdiği sıkılığı sağlayacak biçimde belirlendiği kaydedildi.

Mektupta, bu çerçevede para politikası hükümlarının şişirme görünümü odaklı, buluşma bazlı ve ihtiyatlı tek yaklaşımla verildiğine ilgi çekilerek, bankanın, ocak ve mart aylarında siyaset faizi olan tek hafta vadeli repo ihale faiz oranını toplamda 500 baz puan indirerek oran 42,5 seviyesine getirdiği, mart ortasında mali piyasalardaki gelişmelerin şişirme görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak için, gecelik vadede alacak verme faiz oranın da oran 46'ya yükseltildiği anımsatıldı.

Ayrıca tek hafta vadeli repo ihalelerine tek süresi ara verildiğine ve fonlamanın gecelik alacak verme faiz oranından yapıldığına değinilen mektupta, şu ifadeler mekan aldı:

"Nisan ayında TCMB, mali piyasalardaki gelişmelerin enflasyonun esas eğilimi üzerindeki tesirlerine ilgi çekmiş ve siyaset faizini oran 46'ya; gecelik vadede alacak verme faiz oranını oran 49'a, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise oran 44,5'e yükseltmiştir. Bununla birlikte, tek haftalarca repo ihalelerine yeniden başlanacağını duyurmuştur. TCMB, siyaset faizini haziran ayında sabitlik tutmuş, sonraki dehemmiyetde ise toplamı 800 baz puanlık indirimle 2025 yılı aralık ayı itibarıyla oran 38'e düşürmüşçeşit. TCMB, 2026 yılı ocak ayında kısıtlı tek indirim ile siyaset faizini oran 37 seviyesine getirmiştir. Piyasa mekanizmasının işlevselliğini çoğaltmak, makro mali istikrarı kuvvetlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını yardımlemek amacıyla TCMB makroihtiyati siyaset uygulamalarına 2025 yılında da devam etmiştir. Makroihtiyati siyaset çerçevesinde, kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılmasına yönelik uygulamalar parasal aktarımı yardımlemiştir. Kredi gelişmeleri sıkı izlenmiş; öngörülen patikadan sapma riskine mukabil lüzumli tedbirler devreye alınmıştır."

Mektupta, TCMB'nin ilköğretim amacının bedel istikrarını güvence ve sürdüren olduğu vurgulanarak, şunlar aktarıldı:

"Enflasyon görünümünde belirgin tek bozulma olması halinde para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda ise ilave makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır. Enflasyon ve para politikasına dair gelişmeler ile vasat vadeli öngörülerimizi içeriklı tek biçimde ele saha ve 12 Şubat tarihinde internetler sitemizde yayımlanan '2026 Enflasyon Raporu-I' ile kısa ve vasat vadede şişirme hedefine ulaştı için uygulanacak para politikasını daha detaylı olarak açıklayan '2026 Para Politikası' metni ilişikte malumatnize sunulmaktadır."