Maymunlar Cehennemi’ndeki İç Savaş Gerçek Oldu: Onlarca Ölüm Var

Bilim insanlarının uzunluğu yıllardır gözlemlediği Uganda’daki Kibale Ulusal Parkı’nda yaşayan Ngogo şempanzeleri, ender görülen tek “iç savaşın” ortasında kaldı. Araştırmaya göre tahminen 200 bireyden oluşan kocaman topluluk, 2015’ten itibaren ikisi gruba ayrıldı ve önceki dostlar kısa sürede birbirine hasım oldu. 2018 sonrası tırmanan şiddetle olaylarında saldırılar hâlâ devam ediyor.

Bu çeşit tek bölünme ilim dünyasında oğullar seviye ender görülen tek olay. Araştırmacılar şempanze topluluklarının vasat her arasında biri 500 yılda tek bu biçimde ikiye ayrıldığını öngörü ediyor. Daha evvel benzer tek durum, 1970’lerde Jane Goodall tarafından Tanzanya’daki Gombe Ulusal Parkı’nda gözlemlenmişti, bununla birlikte o bölgede şempanzelerin muntazam olarak insanlar tarafından beslendiği için bulgular uzunluğu süresi tartışılmıştı.

Michigan Üniversitesi’nden emekli primatolog John Mitani, çalışmanın müşterek yazarlarından biri. Mitani, “Uzun zamandır şempanzelerin komşularına saldırıp öldürdüğünü biliyorduk,” diyor ve ekliyor:

“Ancak bunu, önceki dostlar ve müttefikler olan komşularına bile yapacakları ortaya çıktı.”

Araştırmanın başyazarı ve Texas Üniversitesi’nden primatolog Aaron Sandel, 24 Haziran 2015 tarihinde müşahede yaparken Batı grubundan tek şempanze grubunun Merkez grubundakilere yaklaştığını, bununla birlikte normalde karışıp ayrılmaları lüzumirken bu kez Batı grubundakilerin sessizleşip kaçtığını ve Merkez grubunun onları kovaladığını aktarıyor. Sandel, “Buna benzer tek şeyler evvel daima gözlemlenmemişti,” ifadelerini kullanıyor.

Şempanze Topluluğunda Sosyal Bağlar Nasıl Koptu?

2015 yılına kadar tekbaşına tek cemaat halinde yaşayan Ngogo şempanzeleri, tahminen 20 yıllar boyunca olan birbirlerine hayır etti, yanındaki gruplardan şempanzeleri öldürerek bölgelerini genişletti ve yavrularının hayatta kalmalar şansını artırdı.

Araştırmacılar, bölünmenin ilköğretim nedeninin toplumsal ilişkilerin bozulması olduğunu düşünüyor. Grubun alışılmadık derecede muazzam olması, besin ve üreme rekabeti, alfa adam değişimi ve 2017’de 25 şempanzenin ölümüne yolda açan solunum yolu salgını gibi faktörler, topluluğu ikiye bölen gerilimi artırmış olabilir.

2017 itibarıyla ikisi cemaat tamamlanmış değişik bölgelerde yaşamaya başladı ve sınırlarını devriye gezerek dışarıdakilere mukabil korumaya aldı. 2018 yılında ise ölümcül şiddetle olayları başladı. Araştırma ekibi, 2018 ile 2024 yılları arasında Batı grubunun, Merkez grubundan 7 büyük erkeği ve 17 yavruyu öldürdüğünü belgeledi. Ayrıca 14 büyük ya da gençler Merkez grubu erkeğinin kaybolduğu ve cesetlerine ulaşılamadığı, bu bireylerin da saldırılarda ölmüş olabileceği bildiriliyor.

John Mitani çatışmada şu esas kadar 24’ten fazla şempanzenin öldüğünü, gerçeği cansız sayısının olasılıkla daha yüksek olduğunu belirtiyor. Saldırılar 2024 sonrasında da devam etti. 2025 ve 2026 yıllarında da Merkez grubuna yönelik yepyeni saldırılar kaydedildi.

Bilim İnsanları Sebebi Hâlâ Netleştiremedi

Araştırmacılar şiddetle olaylarının nedenler bu kadar ileri boyutlara vardığını hâlâ kesinlikle açıklayabilmiş değil. Almanya Primat Merkezi’nden evrimsel antropolog James Brooks, grubun büyüklüğünün tek etken olabileceğini, kaynakların artık eskisi kadar çok olmaması dolayı grubun tek arada kalma yeteneğini kaybetmiş olabileceğini söylüyor.

Daha evvelki tek dehemmiyetde (1998-2008) Ngogo şempanzelerinin yanındaki gruplardan asgari 21 şempanzeyi öldürdüğü ve topraklarını genişleterek insanlar artışı sağladığı biliniyor. Almanya Primat Merkezi’nden zoolog Liran Samuni, şu kıymetlendirmede bulunuyor:

“Kibale Ulusal Parkı uç varlıklılar tek ortam olarak giriş ediliyor, bununla birlikte bu bölünmeden evvel bile Ngogo topluluğu, komşularına en fazla saldırganlık gösteren şempanze topluluklarından biriydi.”

Aaron Sandel çalışmanın ırksal köken, güven ya da siyasi ideolojiler bulunmaksızın yalnızca toplumsal ağların bile bölünerek toplu şiddete yolda açabileceğini gösterdiğini vurguluyor. Sandel, barışın anahtarının külçeşitel farklılıkları kavramakten ziyade gruplar arasında kişilerarası ilişkileri sürdüren olduğunu belirtiyor:

“Kendi hergün hayatımızda tesirleşimde bulunduğumuz insanlarla, anlaşmazlık karşı bile yeniden tek araya gelebilirsek, barışı korumanın reçetesinin bu olduğunu düşünüyorum.”

James Brooks ise şempanzelerin insanın en yakındaki akrabalarından arasında biri olması dolayı bu bulgunun cemaat bölünmelerinin insanoğlu toplumları için ne şekilde tek risk oluşturabileceğini gösterdiğini, bununla birlikte bunun çatışmanın biyolojik olarak belirlenmiş olduğu manaına gelmediğini ekliyor. Brooks, diğer yakındaki hısım bonoboların bu çeşit ölümcül cemaat çatışmalarına girmediğini hatırlatarak, “Evrimsel geçmişimiz geleceğimizi belirlemez,” ifadesini kullanıyor.

İlginizi Çekebilir: 540 Milyon Yıllık Fosiller, Gizli Kalmış Bir Dehemmiyeti Aydınlatıyor

Sizler da başlıkları hakkındaki fikirlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da aktarabilir, daha fazlası için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: Live Science

Bu yazısı Maymunlar Cehennemi’ndeki İç Savaş Gerçek Oldu: Onlarca Ölüm Var birinci olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.