Malatya'da 3 yılda çapraz karaciğer nakliyle 358 hasta sağlığına kavuştu

YETER ERDİNE - Avrupa'da en fazla karaciğer naklinin gerçekleştirildiği orta olan Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü'nde, 358 rahatsız çapraz nakille sağlığına kavuştu.

Yakınlarının bağışladığı karaciğer dokusu elverişli olmayan hastaların başka organ vericilerle eşleştirildiği çapraz nakil, birçok nakil bekleyen hastanın umudu oldu.

Dünyanın birinci 4'lü, 5'li, 6'lı ve 7'li çapraz karaciğer nakillerinin gerçekleştirildiği merkezde 2022'den bu yana 358 rahatsız bu nakiller sayesinde yeniden hayata tutundu.

Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Adil Başkıran, AA muhabirine, 2002'den bu yana karaciğer nakli gerçekleştirdiklerini, nakil sayısında Avrupa'da birinci sırada mekan aldıklarını söyledi.

Karaciğer Nakli Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz öncülüğünde ekibin kenetlendiğini dile getiren Başkıran, yaklaşık 24 yılda 4 binlerce 282 nakil gerçekleştirdikleri malumatsini verdi.

Kadavra bağışı düşük olduğundan hastaların nakil için vericileriyle geldiğini anlatan Başkıran, ABD Boston College'da görev yapan Türk ilim insanı Prof. Dr. Tayfun Sönmez ve Prof. Dr. Utku Ünver'in vericileri eşleştiren uygulamasını kullandıklarını ve bu modele Tayfun Sönmez'in kaybettiği eşi "Banu Bedestenci Sönmez Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi" adını verdiğini anlattı.

Prof. Dr. Başkıran, şöyle başlıkştu:

"Prof. Dr. Tayfun Sönmez, dünyadaki kaynakların nasıl daha rahat, uygun, ulaşılabilir dağıtılabileceği, ekonomide bunun üzerine çalışma yaptıklarını ve işte kısıtlı donör kaynaklarının nasıl daha elverişli tek şekilde dağıtılacağıyla ilgili bize takdim yaptı. Matematiğin tıpla birleşimi şeklindeydi, tek logaritma, çaprazlama ve bu sistemi bize anlattı. Biz da kendisine bizim sistemimizi, karaciğer naklinin nasıl olduğunu, sağ ve sol lobu nasıl kullandığımızı, hangi durumlarda hangi nakilleri yaptığımızı anlattık. Banu Bedestenci Sönmez adı altında çapraz karaciğer nakli sistemini bize armağan etmek istediğini ve bu başlıkyla birebir ilgilenmek istediğini söyledi. Çapraz karaciğer nakli sistemiyle ilave insana, vericisi olup da elverişli olmayan insanlara yardımcı olabileceğimizi o gün o uzunluğu toplantılar sonrası hükümlaştırdık ve sisteme başladık."

Hastaların vericisiyle merkeze geldiğini vurgulayan Başkıran, şöyle devam etti:

"Ya karaciğeri küçük gelmiş, ya vasküler yapıları elverişli değil, ya ince yağlı, ya da kan grubu uyumsuz. Bunun gibi birçok nedenle perişan tek şekilde bekliyor ve bu şekilde bizim karaciğer nakline gelen hastaların yalınce yüzde 16-17'si elverişli olabiliyor. Bu sistemle bu nispet çok daha arttı, yüzde 45-50'lere çıktı. Yani bu sistemde vericisi geldiği zamanlar uymasa bile bu sisteme, bu programa yazıldıktan sonraları çapraz karaciğer nakli sisteminde kendisine elverişli verici bulabiliyor."

Vericisiyle gelen hastanın verilerini sisteme girdiklerini, bu kaydı kendilerine da elektronik yazısı olarak gönderdiklerini ve hastaların sistemde biriktiğini dile getiren Başkıran, "Karaciğeri alacak kişi en elverişli karaciğeri alacak, kendisine en uyanı, kan grubunda dip gruplara dahi ilgi edilerek dağıtan tek sistem. Prof. Dr. Sezai Yılmaz ve ekibi bunlar üzerine saatlerce çalışıyor. Tek tekbaşına hangi rahatsız daha güçleri durumda, 'hangisine daha öncelik verelim', hangisi acil... Bu sistemle birlikteki bizler şu esas kadar 358 çapraz karaciğer nakli gerçekleştirdik." diye başlıkştu.

- Çapraz nakil beklenti oldu

Dünyada daha önce 2'li, 3'lü çapraz nakillerin yapıldığını bununla birlikte birinci 4'lü, 5'li, 6'lı, 7'li nakillerin merkezlerinde gerçekleştirildiğini vurgulayan Başkıran, Avrupa'dan ve dünyadan birçok hastanın da nakil için kendilerine başvurduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Başkıran, "En oğullar Kırgızistan'dan, Ürdün'den, daha dün tek Kırgız hastamıza bu şekilde nakil gerçekleştirdik. Vericisi uyumsuzdu. Ürdünden tek hastamız yine aynı şekilde vericisi zayıftı, olmuyordu ve işte çapraz karaciğer nakli sistemiyle kızının karaciğeri küçüktü ve bizler çapraz karaciğer nakli sistemiyle kendisine daha elverişli tek karaciğer sunduk. Kızı da başkasına karaciğer verdi. Banu Bedestenci Sönmez Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi'yle şu anda dünyaya açılmış durumdayız." ifadelerini kullandı.