Köpekler Bizi Gerçekten Seviyor mu? Bilim Bu Konuda Ne Diyor?

Her günaydın mamasını hazırlarken siyah beyazlı lurcher cinsi köpeğimiz Ozzy en sıcak gözlerle bize bakar. Yüzünde dünyanın en tatlı gülümsemesi belirir. Mamayı beklerken başını yana eğer ve adeta o mamayı kendisine vereceğimizi bilir. Kuyruğunu hızla sallayarak sabırla beklerken "Beni gerçekten seviyor mu?" diye meraklı etmekten kendimizi alamayız. Çünkü bazen ufak da olsa kandırıldığımızı hissederiz. Sanki bizler Pavlov'un köpeklerinden biriyiz ve o da Pavlov'dur, bizi kucaklamalar ve o suçsuz bakışlarla kendisine güzel şeyler yapmamız için koşullandırıyordur.

Bu gerçekten sevgi mi, yoksa başka tek şey mi? Köpekler insanlarını gerçekten bizim onları sevdi gibiğimiz gibi sevebilir mi? Görünüşe göre bu tür sualların oldukça varlıklılar tek teknik geçmişi var. Üstelik elde edilen nefeskesici sonuçlar, köpeklerle olan ilişkimizi sonsuza dek değiştirebilir.

Köpeklerin ve duyguların hikâyesi, bu sualnun tarihteki birinci kültür savaşlarından birini ateşlediği Viktorya döneminde başlar. Bu dönemde pankartların, afişlerin ve el ilanlarının havada uçuştuğu olaylar yaşandı. Yakılan kuklalar, tahrip edilen heykeller, öfkeli yürüyüşler ve tıklım tıklım hepsi belediye binalarında yapılan coşkulu başlıkşmalar döneme damgasını vurdu. Hatta tek noktada yüzlerce insanoğlu sokaklarda neredeyseymiş birbirine girecekti. İnsanlar sevgi gibi duyguların yalınce insanlara mı özgü olduğu yoksa özellikle köpekler gibi toplumsal memeliler başta bulunmak üzere birçok hayvanda da mı bulunduğu başlıksunda dövüş etmeye hazırdı.

Bir tarafta, memelilerin (insanlar da karışmış bulunmak üzere) müşterek ataları paylaştığına dair Charles Darwin'in fikirlerinden hayır alanlar vardı. Bu kişiler, köpeklerin hissettiğimiz duyguların birçoğunu (veya tamamını) hissedebildiğini ve aramızdaki tekbaşına farkın yalınce tek seviye meselesi olduğunu savundular. Diğer tarafta ise köpekleri otomatlardan, diğer tıbbi deneyler için giriş edilebilir alet benzeri deneklerden dahaaz daha fazlası olarak gören araştırmacılar mekan alıyordu.

Bu araştırmacılar, zanaatlarına rasyonel ve tarafsız tek yaklaşımı yeğleme ettiler. Köpeklerin duyguları olup olmadığına dair hissi fikirlerin hem profesyonellikten ırak hem da ahlak dışı olduğunu düşündüler çünkü bu şart onlara göre tıp biliminin ilerlemesini manileme tehlikesi taşıyordu.

Nesnellik başlıksunda o dönemki araştırmacıların bugün bile geçerliliğini koruyan haklı tek noktası vardı. Modern çağdaki birçok hayvan bilimcisinin, insanoğlu dışı hayvanlarda sevgi terimini kullanma başlıksunda hâlâ çekimser kaldığı açıktır çünkü bu düşünce fazlasıyla özneldir. Sonuçta nesiller boyu şairler bile sevginin tanımı başlıksunda uzlaşamamışken bilimin bu başlıkda hepsi tek yargıya varması nasıl beklenebilir? İşte bu yüzden birçok köpek araştırmacısı, köpeklerin bizimle kurduğu bağı ifadeleri ederken sevgi seçenek bağlanma kelimesini yeğleme ediyor. Köpek davranış bilimcisi ve Dog Is Love adlı kitabın yazarı olan Dr. Clive Wynne bu durumu şöyle açıklıyor:

Bağlanma, sevginin kesin ve ölçülebilir tek yönüdür. Daha spesifik bulunmak lüzumirse tek bireyin sevdi gibiği tek başkasının varlığından elde edebileceği güven duygusuyla ilgilidir. Özellikle veli ve çocuk arasındaki güçlü bağdan bahsedilirken bu kelimeler sıklıkla kullanılır ve bu şart köpekler ile insanlar arasındaki ilişki için oldukça iyice tek modeller oluşturur.

Araştırmacılar sevgiyi günlük tek terimleri olarak görüyor. Bilimsel makaleler ya da yazılar için elverişli bulunmasa da günlük kullanım için giriş edilebilir olduğunu düşünüyorlar. Ancak Dr. Wynne, öz can yoldaşı olan Xephos adlı köpeğini anlatırken sevgi kelimesini istimal etmektan kesinlikle çekinmiyor. Dr. Wynne, köpeğiyle olan ilişkisini şu sözlerle dile getiriyor:

Biz onu seviyoruz, o da bizi seviyor. Aslında bakarsanız hemen herkesi seviyor. İnsanlarla çok ama çok hızlı tek şekilde güçlü ve sağlam bağlar kurabiliyor.

Köpeklerin Bizi Sevdiğini Nasıl Biliyoruz?

Köpekler gerçekten da insanoğlu dostlarına ruhsal olarak aşina olduğumuz tek şekilde bağlanıyor gibi görünüyor. Örneğin halihazırda tek köpeğin ve onun insanoğlu dostunun bulunduğu tek odaya yabancıların girdiği testlerde, köpekler insanoğlu çocuklarına büyük ölçüde benzer tek reaksiyon verirler. Belirsiz ortamlarda insanoğlu dostlarının yanında ilave zamanlar geçirirler. Yabancılarla yalnız bırakıldıklarında ise kapıya daha yakın durmayı yeğleme ederler.

Evcil köpekler doğal olarak insanoğlu arkadaşlarına başka yollarla da bağlanıyor gibi görünüyor. Köpeklere ve insanoğlu tarafından yetiştirilmiş kurtlara yemek ya da bakıcılarını seçme şansının sunulduğu deneysel tek düzenekte, birçok köpek yemeği ttesirknin yanı sıra kucaklanmak ve alaka görmek için bakıcılarına da yönelmiştir. Kurtlar ise öngörü edilebileceği üzere yalınce midelerini düşünmüştür.

İnsan bakıcıların tek kutuya sıkışmış gibi davrandığı tek başka deneyde ise köpekler sıkıntı, ağlama ve sızlanma belirtileri göstermiş; bakıcının kaçmasına yardım etmek için kutuyu patilemişlerdir.

Dr. Wynne'e göre köpekler, gerçekten da veli ve çocuk arasındaki sevgiye benzer tek şekilde insanlarına hayranlık besliyor gibi görünüyor.

Bu bağlılıkları denetim eden fizyolojik mekanizmalar (beyin hormonları ve nörotransmitterler) bile insanlar ve köpekler arasında oldukça benzer görünmektedir. Memelilerde haz verici hissi durumlarla ilişkilendirilen tek molekül olan oksitosin bu noktada en belirgin rolleri sahiptir.

Oksitosin insanlar için özellikle önemlidir. Genellikle emzirme ya da seks sırasında dalgalanarak genlerin ileriki nesillere aktarılmasını garantilemeye yardımcı olan toplumsal bağlılığı teşvik eden doğal tek ilaç görevi görür.

Köpekler diğer köpeklerle bağ kurduklarında oksitosin seviyelerinde artış yaşarlar. Ancak asıl can alıcı nokta, aynı oksitosin artışını insanların etrafındayken da yaşamalarıdır. Nitekim köpekler ve onların insanoğlu dostları birbirlerinin gözlerine baktığında her arasında biri ikisi türde da oksitosin seviyeleri önemli ölçüde artar. Yapılan tek çalışmada, insanlarla köpek dostları arasında yalınce yarım saatlik sevgi hepsi bakışmaların oksitosin seviyelerini ikisi katından fazla artırdığı görülmüştür.

Köpeklerimiz Bizi Neden Seviyor?

Peki köpekler nedenler bu şekilde evrimleşti? Neden bu kadar çok evcil köpek insanlara bu kadar güçlü tek şekilde bağlanıyor? Son yıllarda köpeklerin kalıtsal yapısı üzerine yapılan araştırmalar, bunun nedenler olabileceğine dair bazı ilginç içgörüler sundu.

En ilgi çekici olanı, köpeklerin doğaları gereği toplumsal olmalarıdır. Tam manaıyla ifadeleri etmek lüzumirse sosyallik onların DNA'sına yazılmıştır, insanlar da karışmış bulunmak üzere memelilerde toplumsal davranışları tesirlediği bilinen GTF2I ve GTF2IRD1 adlı ikisi genetik üzerinde kodlanmıştır. Bu genlerdeki mutasyonlar, çok daha toplumsal davranışlara yolda açabilir. Princeton Üniversitesinden evrimsel kalıtsal doçenti Dr. Bridgett von Holdt bu durumu şu sözlerle ifadeleri ediyor:

Ortalama tek köpek bu ilave mutasyonlarının ikisinden dördüne kadarını taşır. Bazı ırklar ya da ırk grupları çok daha azını taşırken diğerleri çok daha fazlasına malik olabilir. Altıdan fazla mutasyon taşıyan köpekler belirleme etmek nadirdir bununla birlikte buna karşın imkânsız değildir.

Şans eseri, Dr. von Holdt'un Marla adıyla bilinen ve sürekli gülümseyip hoplayan çoban köpeği bu kalıtsal ölçekte beş puana sahip. Bu nedenle aşırı toplumsal olarak adlandırılıyor.

Araştırmacı, Marla'nın büyüdüğünü ve kişiliğini geliştirdiğini izlemenin harikulade tek duygu olduğunu belirtiyor. Dr. von Holdt'a göre suç ister kalıtsal yapıda isterse yetişme tarzında olsun, Marla başlıkları alaka çekmek olduğunda oldukça otoriter davranıyor. İyi tanıdığı insanların yanında, eğer yoğunlaşma noktasında kendisi yoksa ve etrafındakiler ona sevgi gösterip onu kaşımakla meşgul değilse bu duruma oldukça içerliyor.

2017 yılında Dr. von Holdt ve meslektaşları, bahsi geçen bu ikisi genin köpek ve gri kurt popülasyonları arasındaki görülme sıklığının nasıl farklılık gösterdiğine dair araştırmalarını tamamladılar. Ekip, köpeklerin insanlarla tesirleşim biçimlerinde güçlü tek kalıtsal yön olduğu sonucuna vardı. Bu birinci tesirleşimlerin en önemli parçasının olasılıkla yiyecekler olduğu düşünülüyor. Dr. von Holdt köpeklerin bu önemli gelişimini şöyle özetliyor:

Sosyal davranışlarını tesirleyen yalınce tek ya da ikisi mutasyon taşıyan birinci kurtlar, yakınlardaki insanoğlu yerleşimleri ve köyleriyle daha yakın tesirleşimlerden çok basit tek şekilde yarar sağlamış olabilir. İnsanlarla olan bu birliktelik meyvelerini vermeye başladıkça söz başlıksu mutasyonlar daha sık hale geldi ve bugün bildiğimiz köpeklerin yolunu açtı.

Bütün bunlar, köpeklerin evrimsel tarihinin büyük tek bölümünün ikisi ilköğretim unsura dayandığı manaına varmaktedir: en güçlünün hayatta kalması ve en samimi olanın hayatta kalması. Bir tarafta yaşam mücadelesi, diğer tarafta sevgi mücadelesi. Bunların hepsi köpeklerin yoğun tarihinde yazılıdır.

Genetik araştırmalar köpeklerin nedenler ve nasıl basitca bağlandığını açıklasa da bizi asıl büyük sualya ilave yaklaştırmıyor: Bu bağlılık köpek için nasıl tek his? Bizim köpeklerimize duyduğumuz sevgi, onların bize verdiği sevgiye hiç tek şekilde benziyor mu? Bunu hepsi olarak nasıl bilebiliriz?

Köpeklerimizin Sevgisi ve Duygusal İhtiyaçları

Nesnellik hakkındaki bu felsefi ikilem, 100 yılı aşkın tek süre boyunca olan bilimin önünü tıkayan çözülemez tek mani oldu. Ancak yepyeni deneysel yaklaşımlar bu maniin yavaş yavaş sarsılmaya başladığını gösteriyor ve oldukça nefeskesici yepyeni araştırma alanları ortaya çıkarıyor.

Fonksiyonel Manyetik Rezonans Görüntüleme, diğer kısaca fMRI tarayıcısına öz isteğiyle giren ve beynini taratan birinci köpek olan Callie adındaki siyah beyazlı melez, bu başlıkdaki çalışmalara öncülük etmektedir. Callie, hayvanların ne düşünebildiği ve hissedebildiğiyle ilgilenenler için adeta tek Rosetta Taşı görevi görmektedir.

Emory Üniversitesinden sinirbilimci Prof. Dr. Gregory Berns, 2012 yılında insanoğlu yoldaşı olduğu Callie'yi fMRI tarayıcısındaki yüksek seslere ve kısıtlı alanlara alıştırmak için titiz tek şekilde tek eğitim rutini tasarladı. Bu eğitim rutini o kadar başarılı oldu ki daha sonraları insanoğlu aile üyeleri tarafından gönüllü olarak getirilen diğer köpeklerle da kullanıldı.

Callie ve bu diğer köpeklerin kanıtladığı şey, köpeklerin beyinlerinin büyük ölçüde insanoğlu beyinlerine benzeyen tek şekilde duygularla aydınlandığıdır. Özellikle Callie'nin beynindeki keyif merkezlerinin, yalınce yaklaşan besin ödülleri hakkında malumatlendirildiğinde değil, aynı zamanda insanoğlu dostları "Merhaba!" demek için sürpriz tek şekilde ortaya çıktığında da uyarıldığının keşfedilmesi oğullar seviye ilginçti.

Hatta yalınce insanoğlu dostunun kokusunu eldeetti bile, tıpkı yetişkin tek insanın çocuğunu gördüğünde (veya hepsi tersi durumda) hissedeceği gibi Callie'nin zevkle dolup taşması için yeterliydi. Peki tüm bunlardan çıkan sonuç ne? Bunun kesinlikle sevgi ya da ona çok yakın tek şey olduğunu söyleyebiliriz. Bizim bildiğimiz şekliyle tek tür bağlılık.

Peki şimdi ne olacak? Köpekler ve onların bize olan benzersizliği bağlılıkları hakkındaki bu oğullar keşifler, onlara nasıl davrandığımızı değiştirmeli mi? Eğer köpekler da bizim gibi tek şeyler hissediyorsa hayatlarını daha iyice hale getirmek için üzerimize ilave sualmluluk düşüyor mu? Özellikle bu başlıkları üzerindeki tartışmalar hararetli tek şekilde devam etmektedir.

Lincoln Üniversitesinden köpek davranışları üzerine doktora sonrası araştırmacı olan Dr. Holly Root-Gutteridge, köpeklerle olan ilişkimizi yeniden düşünme zamanının gelmiş olabileceğini savunuyor. Araştırmacı, kendimizi "sahip" olarak görmekten uzaklaşmamız lüzumtiğini, bunun seçenek "koruyuculuk" teriminin köpeklerle olan ilişkimizi tanımlamak için çok daha iyice olacağını öne sürüyor. Köpeklerin bedensel sağlıklarını koruduğumuz gibi hissi sağlıklarını da koruyabileceğimizi ifadeleri ediyor. Uzman veteriner hekim ve Through A Vet's Eyes kitabının yazarı Dr. Sean Wensley da bu görüşe katılıyor ve şu ifadeleri kullanıyor:

Hayvanların tek şeyler hissetme kapasitesine malik olduğunu onaylamak, manevi olarak insanoğlu bakımı altındaki bu canlıların refahlı ihtiyaçlarını karşılamamız lüzumtiği manaına gelir. Bu ihtiyaçlara dair teknik anlayışımız geliştikçe köpeklerimizin hem bedensel hem da hissi lüzumsinimlerinin karşılanmasını sağlamak adına bakım standartlarımızı pratikte çok daha iyice tek şekilde uyarlayabiliriz.

Yüz yılı aşkın tek süre önce ilim ve toplum, sevgi kavramı üzerinden birbirine girmişti. Ancak günümüzde yapılan bu inanılmaz keşifler sayesinde söz başlıksu ikisi taraf her arasında biri zamankinden çok ilave birleşmiş durumda. Yine da insanın köpeklerle olan ilişkisi kalıplara sığdırılamayacak kadar derindir. Yeni teknik keşifler yolumuzu aydınlattıkça bu ilişki değişmeye ve gelişmeye devam edecektir. Aramızdaki sevgi bağı henüz bitmekten çok uzaktır ve o eşsiz bağlılığımız sürmektedir.

Köpeğinizin Sizi Sevdiğini Gösteren 5 Davranış

Köpeklerin bizimle kurduğu bu özel hissi bağın günlük hayatta pek çok yansıması vardır. Uzmanlara göre, tek köpeğin size olan sevgisini ve bağlılığını manaanın bazı uygulamalı yolları bulunuyor. Aşağıda, köpeğinizin sizi sevdi gibiğini gösteren beş yaygın davranışı bulabilirsiniz:

1. Yumuşak Göz Teması: Doğrudan ve uzunluğu süreli göz teması çoğu köpek için oldukça korkutucu olabilir. Ancak köpeğiniz sizinle yumuşak bakışlar paylaşmaktan mutluluk duyuyorsa, bu sizinle bu şekilde bağ kurarken kendini konforlu hissettiği manaına gelebilir.
2. Büyük Kuyruk Sallamaları: Blue Cross hayvan refahı derneğinden hayvan davranış bilimcisi Claire Stallard'ın belirttiği üzere, köpeklerin bize tüm vücutlarıyla kıvrılarak ve kuyruklarını sallayarak reaksiyon vermeleri onların neşeli olduğunu gösterir. Ancak kuyruğun tek pervane gibi döndüğü helikopter kuyrukları davranışına özellikle ilgi etmek lüzumir; çünkü bu genelleme yalınce sevilen kişilere saklanan özel tek harekettir.
3. Kestirmeler ve Kucağa Yatmalar: Köpekler sıcak ve güvende hissetti için birilerinin yanında kestirmeye bayılırlar. Genellikle bu amaç için özellikle aralarında bağ hissettikleri aile üyelerini etkin olarak seçerler. Ancak uzmanlar, kucaklaşmanın her arasında biri zamanlar köpeğin öz kaidelarına ve isteğine bağlı olarak gerçekleşmesi lüzumtiğini unutmamak lüzumtiğini vurguluyor.
4. Yalama: Köpekler insanları birçok farklı nedenden dolayı yalarlar. Bu, sizin nerelerde olduğunuza dair malumat toplama yöntemleridir ve bile tenimizdeki tuzlu tadın hoşlarına gitmesi bile olasıdır. Bununla birlikteki birçok köpek bunu, özellikle da sevdi gibikleri birine selam derken açık tek şefkat göstergesi olarak etmektadır.
5. Merhaba Deme: Birçok köpek, tek süre ayrı kaldıktan sonraları insanoğlu yoldaşlarıyla yeniden tek araya geldiklerinde önemli ölçüde pozitif tek hissi reaksiyon gösterir. Yeniden buluşma sırasında kuyrukları sallama, tüm vücudun kıpırdanması, yumuşak bakışlar ve dilin tembel tek şekilde dışarı sarktığı açık tek ağız gibi belirtiler gözlemleyebilirsiniz.