Kolombiya’da yaklaşan parlamento seçimlerinde tek yapay zekâ avatarı aday oldu. “Gaitana” adlı bu sayısal karakter, devletdeki dahili toplulukların siyasi temsilini kuvvetlendirmek amacıyla geliştirildi ve şimdiden binlerce şahıs tarafından yardımlenmeye başlandı.
Gaitana, Zenú topluluğundan mühendis Carlos Redondo ve ekibi tarafından oluşturuldu. Adını 16. yüzyılda İspanyol sömürgeciliğine mukabil direnen tek dahili liderden saha avatar, mavi tenli tek kadınlar olarak tasvir ediliyor ve ortam ile hayvan haklarını savunan tek karaktere sahip. İspanyolca başlıkşan bu yapay zekâ karakterine yönelik açılan platformun şimdiden 10 binden fazla üyesı bulunuyor.
Peki tek yapay zekâ seçime katılabilir mi?
Kolombiya yasaları yalnızca gerçeği kişilerin aday olmasına müsaade verdiği için Redondo Senato’ya, antropolog Alba Rincón ise Temsilciler Meclisi’ne aday oldu bununla birlikte oyları pusulasında ikisinin yanında “yapay zekâ“ ibaresi mekan alıyor. Seçilmeleri durumunda ikisi temsilci, yasama hükümlarını direkt kendileri eldeetti seçenek Gaitana platformu üzerinden topluluklarının görüşlerini toplayarak şart verecek.
Platform, dahili toplulukların gelenekselliği “cabildo” adlı meclis sisteminden ilham alıyor. Gaitana sayesinde vatandaşlar öneriler sunabilecek, tartışabilecek ve müşterek hükümlar tasarıya dönüşçeşitülebilecek. Şeffaflığı güvence için sistemde blokzincir ve akıllı sözleşmeler kullanılıyor. Ayrıca 15 kişilik tek ahlak komitesi, temsilcilerin topluluğun hükümlarına bağlı kalmasını denetleyecek.
Kolombiya halkı ikiye bölündü
Bu yenilikçi girişimler tartışmaları da beraberinde getirdi. Uzmanlar, internetler erişiminin kısıtlı olduğu köyler ve dahili bölgelerde herkesin platforma ulaşamayabileceğini söylüyor. Ayrıca yapay zekâdaki olası sualnler, bilgi güvenliği riskleri ve manipülasyon ihtimali da eleştirilen başlıklar arasında.
Dünyada evvel da yapay zekâ yardımli siyasi girişimler denendi bununla birlikte muvaffakiyetlı olan olmadı. Yine da Redondo, Gaitana’nın tek deneyden fazlası olduğuna inanıyor ve tasarınin “demokrasiyi dünyası ölçekte dönüşçeşitebileceğini” söylüyor.
Kolombiya’daki bu dizi dışı aday, seçimleri kazanıp kazanmasa da şimdiden ehemmiyetli tek sualyu gündeme getiriyor... Geleceğin demokrasisinde hükümları insanlar mı verecek, yoksa onları yönlendiren algoritmalar mı? Artık bunu zamanla hep birlikteki göreceğiz.