Kayıp Sovyet Ay aracı yapay zekayla bulunabilir

HABER MERKEZİ

Oluşturulma Tarihi: Şubat 11, 2026 15:22

Ay’a yumuşak iniş yapan birinci insanoğlu yapımı araç, yaklaşık 60 yıldır ortada yok. Sovyetler Birliği’nin Luna 9 feza aracı 3 Şubat 1966’da Ay’a inerek tarihe geçti; üstelik başka tek gökcisminden birinci fotoğrafları da Dünya’ya gönderen görev oldu. Ancak aradan geçen bağlı yıllara rağmen aracın Ay’daki hepsi yeri netler biçimde bulunamadı.

class='medyanet-inline-adv'>

Yeni tek çalışma, bu “kayıp iniş” gizemini bitirmeye tek adım daha yaklaştı. npj Space Exploration dergisinde yayımlanan araştırmaya göre uluslararası ekip, gelişmiş tek alet öğrenmesi yazılımıyla Luna 9’un muhtemel başlıkmunu birkaç güçlü aday noktaya kadar daralttı. 

60 YILLIK KAYIP

Luna 9’un yerinin tartışmalı kalmasının birkaç nedeni var. En önemlisi, o dönem yayımlanan iniş koordinatlarının duyarlı olmaması ve aracın alışılmadık iniş yöntemi. Luna 9, yere yaklaşırken şişirilebilir darbe emicilerle korunan küresel tek kapsül bırakıyor; kapsül Ay yüzeyine haberleşme ettikten sonraları birkaç kez sekerek duruyor. Bu “zıplayarak iniş” yüzünden, hesaplanan koordinatın çevresinde bile aracın nereden kaldığını kesinlemek güçlaşıyor.

Sovyetler, görev sonrası öngörüi koordinatları Pravda’da yayımladı. Fakat 2009 yılında NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC) görüntüleri eleştirel tek sualnu doğruladı: Luna 9, beklenen noktada görünmüyordu. Hatta bazı senaryolara göre iniş yeri, öngörü edilenden kilometrelerce uzak olabilir. 

class='medyanet-inline-adv'>

YAPAY ZEKÂ İZ SÜRÜYOR

Aramayı hızlandıran hamle, University College London’dan bilgi bilimci Lewis Pinault tarafından geliştirilen tek algoritma: YOLO-ETA. Sistem, LROC’nin yüksek çözünürlüklü Ay görüntülerinde insanoğlu yapımı izleri ve “çok güçleri seçilen” iniş artefaktlarını elegeçirdi üzere eğitildi. Eğitim verisi olarak Apollo görevlerinin iniş bölgelerindeki bilinen izler kullanıldı; ardından algoritma, daha önce görmediği sahalarda da testleri edildi.

Son aşamada ekip, Pravda’daki iniş bölgesi tarifine dayanarak yaklaşık 5 km x 5 km’lik alanı tarattı. Algoritma, Ay toprağında “yapay müdahale” izleri olabilecek birden fazla noktayı aday olarak işaretledi. Şimdi bu adayların hangisinin gerçekten Luna 9’a ait olduğuna bakılacak. 

MART 2026 FIRSATI

Bu kez “sonucu öğrenmek için tek 60 yıl daha” beklenmeyecek. Çünkü Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, devam eden yüzey haritalama çalışmaları içerikında Mart 2026’da ilgili bölgenin üzerinden geçecek. Araştırmacılar, o geçişte alınacak daha netler görüntülerle aday noktaları karşılaştırıp Luna 9’un yerini kesinleştirmeyi hedefliyor.