Karadeniz'de 'sessiz katil hayalet ağlara' robotik müdahale

KARADENİZ'DE YENİ TASARI DEVREDE

Elde edilen veriler doğrultusunda Karadeniz'de ekosistem restorasyonuna yönelik sonuncu tasarı başlatıldı. AB yardımli yepyeni 'ROWER' adlı tasarı içerikında; Tarım ve Orman Bakanlığı katkısıyla ekolojik açıdan korunması lüzumen alanlar belirlendi. Bu alanlarda ruh ağlar için temizlik çalışması yürütülüp, tek yandan da ekosistem restorasyonuna tesirsinin incelenmesine şart verildi. Su altı robotlarıyla ruh ağların belirlemei ve çıkarılması sağlanırken, kamera ve yapay zeka yardımli sistemlerle suyu altındaki canlı çeşitliliği izlenecek. Hayalet ağların tesirlerinin azaltılması ve biyoçeşitliliğin korunması hedeflendiği tasarıde, 14 ülkeden 34 farklı müşterek mekan alacak.

'KARADENİZ'DE UZUNLUĞU KİLOMETRELERE VARAN AĞLAR BULUNUYOR'

KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, atık ağların zamanla mikroplastiğe dönüştüğünü ilgi çekerek, "Amacımız; Karadeniz'deki plastik, çöp atıkları, deniz altında birikmiş olan ya da suyu içerisinde serbest yüzen balık ve diğer organizmaları avlamaya devam ederek, denizel biyoçeşitliliğe zarar veren ruh ağları inceleyip temizlemekti. Aynı zamanda da avcılık sonrasında kaybolan, terk edilen ağlar ve diğer misina, olta gibi av malzemelerin Karadeniz'deki durumunu ortaya koymaktı. Proje içerikında yaklaşık 2 binlerce kişiye eğitimler verildi. Balıkçılarla malumat paylaşımları yapıldı. Kamu kurumları ve diğer ekiplerinde desteğiyle toplamda 10 binlerce tonları ruh ağ toplandık. Bu bağlı binlerce ruh ağın yalınce tek kısmı. Karadeniz'de uzunluğu kilometrelere varan terk edilmiş ağlar bulunuyor. Bunları azaltmamız lüzumiyor. Hayalet ağlar, denizde kaldığı sürece yıllarca kontrolsüz şekilde avlama yapmaya devam ediyor. Bu şart hem ekonomik kayıp hem da biyoçeşitliliğin yanı sıra habitatın bozulmasına ve kirlenmesine nedenler oluyor. Parçalandığında da mikroplastiğe dönüşüyor" dedi.

'HABİTAT İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARI YAPACAĞIZ'

Prof. Dr. Erüz, yenilikçi sistemlerle yaşam alanları iyileştirme çalışmaları yapılacağını söyleyerek, "Hayalet ağlar, mümkün olan en kısa sürede belirleme edilerek toplanması lüzumiyor. Birlikte çalışarak bunu yapabilmemiz mümkün. Biz akademisyenler olarak malumat üreteceğiz, özel sektörler geri dönüştürecek, belediyeler da toplanmasını ve bertarafına hayır verecek. Tarım ve Orman Bakanlığı da balıkçılara yönlendirecek ve balıkçılar da işin içine katılarak tek hareket yapılmış olacak. Bu içerikda da sonuncu tasarımiz olan ROWER tasarısini başlattık. AB yardımli, bakanlık katkısıyla Trabzon'da pilotlar tek çalışma başlayacak. Ekolojik olarak önemli olan ve korunması lüzumen sahalar belirlenip bu sahalarda içeriklı tek temizleme yapılacak. En önemlisi biyoçeşitliliği yepyeni inovatif tekniklerle ortaya koyarak yaşam alanları iyileştirme çalışmaları yapacağız. Su altı robotları kullanılarak ağlar belirleme edilerek, geri kazandırılacak. Su altındaki canlı çeşitliliğini kamera ve yapay zeka sistemleriyle tanımlayacak. Biyoçeşitliliğin şimdiki durumunu ve iyileştirme süreci ortaya konacak. Tamamen yepyeni ve bugüne kadar uygulanan tekniklerin dışında tekniklerle yapılacak" diye başlıkştu.

'KARADENİZ'DE EKOSİSTEM RESTORASYONU OLACAK'

KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk da Karadeniz'de biriken ruh ağların asgari tahribatla alınabilmesi için suyu altı aracı geliştireceklerini belirterek, "Projemiz hayır almaya hak kazandı. Toplamda 14 farklı ülkeden 34 farklı ortağın mekan alacak ve yaklaşık 12 milyon avroluk tek bütçeye sahip. Karadeniz Teknik Üniversitesi olarak bölgesel uygulamalar ve teknik çalışmalarla etkin görev üstleneceğiz. Asıl amacımız, Karadeniz'de ekosistem restorasyonu olacak. Deniz kirliliğinin azaltılması, çöp kirliliğinin azaltılması ve diğer ruh ağların kirliliği ile biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik saha çalışmaları yürüteceğiz. Pek çok yenilikçi ve tahribatı olmayan yöntemler kullanacağız" dedi.

'KARADENİZ'DE BELİRLİ KORUMA ALANI YOK'

Hayalet ağların yerlerini belirleyerek en tesirli şekilde çıkartmayı hedeflediklerini söyleyen Doç. Dr. Öztürk, "Stereo kamera sistemlerini da kullanacağız. Bu tür ağların suyu ortamından asgari tahribatla alınabilmesi için suyu altı aracı geliştireceğiz. 4 yıl boyunca olan yoğun olarak alanda çalışarak ekosistem izlemeleri yapacağız. Asıl hedefimiz, Karadeniz'deki ruh ağların tesirlerini minimize edevakıf oldu ve ortaya tek farkındalık koymaktır. Hayalet ağların yerlerini belirleyerek, en tesirli şekilde çıkartacağız. Karadeniz'de kesin himaye alanı yok. Pek çok farklı sucul ekosistemde, farklı yerlerdeki biyoçeşitliliği değerlendireceğiz. Habitatları iyileştirmeye yönelik çalışmalarımız olacak aynı zamanda deniz çöplerinin tesirlerini azaltmaya yönelik da beton adımlar atmaya çalışacağız" diye başlıkştu.