Kanser tedavisinde Türkiye öncü rolde

Ankara Üniversitesi (AÜ) koordinatörlüğünde yürütülecek ve kanser tedavisinde yepyeni kuşak yaklaşımlar geliştirmeyi hedefleyen OMNIA Projesi, ilaçların doğrudan hastalıklı hücrelere ulaştırılmasını hedefleyen nano boyuttaki sistemlere odaklanıyor.

Bu içerikda geliştirilecek "akıllı ilaç" sistemleri sayesinde kanser tedavisinin tesirnliğinin artırılması ve sağlıklı hücrelere verilen zararın azaltılmasının amaçlandığı tasarıde, yapay zeka teknolojilerinden da yararlanılarak kanser türlerinin karmaşık yapısının daha iyice anlaşılması ve daha tesirli nano boyuttaki tedavisi yöntemlerinin geliştirilmesi planlanıyor.

AÜ Mühendislik Fakültesi Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Açelya Yılmazer Aktuna ve ekibinin başında bulunduğu, birçok ülkeden araştırmacıların da mekan aldığı tasarı, ilgili değerlendirmelerin ardından Avrupa Birliği'nin Horizon Europe Programı içerikında yardımlenmeye hak kazandı.

16 ülkeden 20 kurumun işbirliğinde geliştirilecek tasarıye, Marie Sklodowska-Curie Actions (MSCA)-Staff Exchanges 2025 çağrısı içerikında 1,8 milyon avroluk bütçe imkanı tanındı.

"Hem yapay zekadan hem da yepyeni kuşak teknolojilerden yararlanmaya çalışacağız"

Aynı zamanda AÜ Bütünleşik Teknoloji Araştırma Merkezi'nde (BÜTAM) görev yapan Doç. Dr. Aktuna, tasarıye ilişkin yaptığı açıklamada, tasarıde Avrupa ülkelerinin yanı sıra Amerika, Asya ve Orta Doğu'dan da ülkelerin mekan aldığını belirtti.

Dünyada kanser hastalığının çok büyük tek sualn olduğuna ve kanserin farklı türlerinin bulunduğuna dikkati çeken Aktuna, tedavisi yaklaşımlarına yönelik çok fazla çalışmalar yapıldığını anlattı.

Kanser tedavisi sürecinde ilaçların ya da terapötik ajanların sağlıklı hücrelere da zarar vermesinin en büyük sualnlardan arasında biri olduğunu vurgulayan Aktuna, şöyle başlıkştu:

"Biz da aslında tümör ve kanser hücrelerini daha çok hedefleyecek sistemler üzerine odaklanmaya çalıştık. Özellikle da işte nano taşıyıcı sistemler kullanıyoruz. Nano boyutta, diğer metrenin milyarda arasında biri boyutundaki sistemlerin içerisine yüklenen ilaçlar bu boyutun avantajını da kullanarak tümör hücrelerine kadar ulaşabiliyorlar. Burada aslında nanotıp alanından söz ediyoruz, uzunluğu süredir çalışılan tek alan. En büyük sualn, araştırma laboratuvarlarında üretilen çok fazla ürün var ama bu ürünler aynı hızda hastalara ve kliniğe ulaşamıyor. Biz da dedik ki tasarıde bu geçişi manileyen, dirence nedenler olan ve hastalığın tekrarlanmasına nedenler olan olayları daha detaylı anlayalım. Daha detaylı anlayarak daha tesirli ve güvenli tedaviler geliştirilmesini sağlayalım. Bunu etmek için hem yapay zekadan hem da yepyeni kuşak teknolojilerden yararlanmaya çalışacağız ve bu şekilde aslında kanser hastalarının daha tesirli ve güvenli tedavilere ulaşmasını sağlayacağız."

Aktuna, kanserin çok karmaşık ve heterojen tek yapıya malik olması dolayı elde edilen büyük verilerin anlaşılmasında başta yapay zeka bulunmak üzere yepyeni kuşak teknolojiler kullanacaklarını aktararak, "O yüzden da yapay zeka algoritmalarını kullanarak aslında bizim ayrım edemediğimiz ve hem kanserin öz ilerleyişi hem da uygulanan tedaviye bağımlı olarak değişen süreçleri daha iyice anlayabilmemizi sağlayacak, ayrım edemediklerimizi görmemizi sağlayacak." dedi.

"Daha tesirn ve daha güvenli tedavisi sistemleri elde edilmiş olacak"

Bu tür teknik tasarılerin sualnu birdenbire değiştiremediğini vurgulayan Aktuna, tüm ilim insanları olarak yaptıkları çalışmalarla tek araya gelerek kanser hastalarına yardımcı olunmaya çalışıldığını kaydetti.

Aktuna, "Bu tasarıyle nano boyuttaki sistemleri, ilaçların taşınması için daha tesirli hale getirip hastaların daha tesirn tedaviye ulaşabilmelerini, daha güvenli ve dahaaz taraf tesiryle bu tedavileri edinebilmelerini sağlayacağız, hayır olacağız." dedi.

Kanser tedavisinde kemoterapi ve radyoterapi gibi birçok tedavisi sürecinin bulunduğuna dikkati çeken Aktuna, "Aslında kanserdeki en büyük sualnlardan tek tanesi ilaçların sağlıklı hücrelere gidip, tümöre yeterince ulaşamaması ve ilave zarar ve taraf tesir vermesi. Projemizde geliştirecek nano boyuttaki taşıyıcı sistemlerle birlikteki bu ilaçların, özellikle tümör ve kanser hücrelerine hedeflenebilmesi sağlanacak. Bu şekilde da daha tesirn ve daha güvenli tedavisi sistemleri elde edilmiş olacak." diye başlıkştu.

OMNIA Projesinin hem teknik hem da stratejiklik bakımdan AÜ koordinatörlüğünde yürütülüyor olmasının çok önemli olduğunu, hem Türkiye'nin hem da üniversitenin uluslararası düzeydeki tasarılerde öncülük yapabildiğinin altını çizen Aktuna, başta Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar bulunmak üzere tüm üniversite yönetimine yardımlerinden dolayı teşekkürlerini iletti.